A'râf Sûresi 148. Ayet Meali

Ahd-i Atıyk'te, buzağıyı yapan Hârûn'dur (Huruc, 32). Kur’ân 20. sûrenin 87. âyetinde, buzağıyı yapanın Sâmiri olduğunu söyler.  

bk. Kur’an-ı Kerim, 20/85.  

9.Yani onun Rabbinin emirlerini almak üzere münacaata gitmesinden sonra.  

Bkz.2/51 ve dipnotu, 54, 92, 4/153, 20/88Buradan anlaşılıyor ki; İsrailoğulları tapınma geleneğinden bir türlü kopamıyor. Kendilerini Firavun’un zulmünden kurtararak Allah’ın yardımıyla bulundukları bölgenin en üstün toplumu durumuna getiren peygamberleri Allah’tan vahiy almaya gidiyor, onlar da peygamberlerini hevesle ve heyecanla beklemesi gerekirken, fırsat bu fırsattır diyerek Hz. Musa’nın arkasından buzağıya taparak dönekliklerini ortaya koyuyor. Hz. Musa’ya inanan ve fakat en küçük bir fırsatta onu yalnız bırakan, o günün dönek İsrailoğulları ile, Hz. Muhammed’e inandığı halde çok küçük bir dünyalık çıkar için onu yalnız bırakabilen Müslümanın ne farkı var?  

 Hz. Musa’nın Tûr’da kalma müddeti on gün uzatılınca, İsrailoğullarından Sâmirî adında bir sanatkâr, zinet takımlarını toplayarak bir buzağı heykeli yaptı ve: «Sizin de Musa’nın da tanrısı budur. Fakat Musa tanrısını unuttu» dedi. Buzağıyı öyle bir ustalıkla yapmıştı ki, içine rüzgâr girdiğinde canlı imiş gibi böğürüyordu.  

Buzağı heykelinin "böğürdüğü" değil de "böğürmeye sahip" olduğu bildirilmesi ilginçtir. Bu ses büyük olasılıkla heykelin üzerindeki deliklere rüzgarın çarpmasıyla oluşuyordu. Nitekim, arkeolojik kazılar, eski Mısır tapınaklarındaki bazı heykellerin rüzgar yoluyla ses çıkarabilen deliklere sahip oldukları ortaya çıkardı. Ayrıca bak 20:83-99.  

* “Onun kendileriyle konuşmadığını ve onlara bir yol gösteremeyeceğini görmediler mi?”; Âyet-i kerîmedeki soru, esasında, buzağı heykelini ilâh edinerek küfre düşen yahûdîleri kınama ifadesidir.  

(*) Hz. Musa’nın Tûr’da kalma müddeti on gün uzatılınca, İsrailoğullarından Sâmirî adında bir sanatkâr, zinet takımlarını toplayarak bir buzağı heykeli yaptı ve:’’ Sizin de Musa’nın da tanrısı budur. Fakat Musa tanrısını unuttu’’ dedi. Buzağıyı öyle bir ustalıkla yapmıştı ki, içine rüzgâr girdiğinde canlı imiş gibi böğürüyordu. (Diy. Vakfı Meali Araf- 148. Ayet Açıklaması) Buzağı heykelinin "böğürdüğü"değil de "böğürmeye sahip" olduğu bildirilmesi ilginçtir. Bu ses büyük olasılıkla heykelin üzerindeki deliklere rüzgârın çarpmasıyla oluşuyordu. Nitekim arkeolojik kazılar, eski Mısır tapınaklarındaki bazı heykellerin rüzgâr yoluyla ses çıkarabilen deliklere sahip oldukları ortaya çıkardı… (E. Yüksel Meal Açıklaması) Buradan anlaşılıyor ki; İsrailoğulları tapınma geleneğinden bir türlü kopamıyor. Kendilerini Firavun’un zulmünden kurtararak Allah’ın yardımıyla bulundukları bölgenin en üstün toplumu durumuna getiren peygamberleri Allah’tan vahiy almaya gidiyor, onlar da peygamberlerini hevesle ve heyecanla beklemesi gerekirken, fırsat bu fırsattır diyerek Hz. Musa’nın arkasından buzağıya taparak dönekliklerini ortaya koyuyor. Hz. Musa’ya inanan ve fakat en küçük bir fırsatta onu yalnız bırakan, o günün dönek İsrailoğulları ile Hz. Muhammed’e inandığı halde küçük bir dünyalık çıkar için onu yalnız bırakabilen Müslümanın ne farkı var? (C. Külünkoğlu Meal Açık...)  

[3] Sâmirî'ler.[4] Nasıl ona taptılar?  

51 Krş. Tâhâ, 85-98. Eski Mısır inanışında bolluk ve bereketin simgesi sayılan sığıra tapma olayı vardı. Dolayısıyla Mısır’da gördükleri bu inanış galebe çalmış olmalı.  

Sâmirî’nin İsrailoğulları için yaptığı bu buzağı heykeliyle ilgili bilgi için bkz. Tâhâ 20:88.  

1 Bu buzağı heykelinin, bir kısım yerlerindeki delikler, rüzgâra doğru döndürülünce bazı sesler çıkıyor, İsrâil oğulları da aslında böğürmediği halde bunu böğürüyor zannediyorlardı. Bk. (Tâ Hâ: 88)2 Cesed: Ruhlu, ruhsuz her hangi bir cisimdir. Bu buzağı heykeli altından ve ruhsuz bir cisim idi. Âyette cesedin buzağıdan bedel yapılmış olması da buna delâlet eder.  

113 İsrailoğulları’nın bu altın buzağısı, besbelli, yüzyıllarca süren Mısır etkisinin bir ürünüydü. Mısırlılar Menfis’de tanrı Ptah’ın tecessümü olarak gördükleri kutsal boğa’ya, Apis’e tapınırlardı. Boğa yaşlanıp da ölünce, onun yerine hemen yeni bir Apis’in doğduğu düşünülüyor ve eskisinin ruhunun ölüm ülkesinde Osiris’e hulûl ettiğine inanılıyor ve bu iki başlı tanrıya bundan böyle artık Osiris-Apis (Greco-Egyptian dönemde “Serapis”) adıyla tapınılıyordu. Altın buzağının çıkardığı “boğuk ses”e (huvâr) gelince, bunun, Mısır tapınaklarında bulunan ve içine açılmış bir takım oyuklar sayesinde ses çıkardığı bilinen putlarda olduğu gibi rüzgarın etkisiyle çıkan bir ses olması muhtemeldir.  

[1260] el-‘Icl: Muhtemelen, Kur’an’ın iniş sürecinde geçtiği ilk yer burasıdır. Erkek olsun dişi olsun “sığır yavrusu” anlamına gelen “buzağı”nın tam karşılığıdır. İsrâiloğullarının neden başka bir şey değil de buzağı heykeli yaptıklarının en makul açıklaması şöyle olabilir: Eski Mısır dininin en ünlü tanrılarından biri Apis (Eski Mısır dilinde hapi “kutsal boğa, sığır”) adını alır. Apis’e Menfis’te bereket tanrısı olarak tapılırdı. Kutsal sığırlardan biri öldüğünde yerini alacak bir buzağı bulunur ve Menfis’teki Apeion’a (:sığır mabedi. “İo” Eski Mısır dilinde “inek”) yerleştirilirdi. Apis rahipleri, kutsal sığırın hareketlerine bakarak kehanette bulunurlardı; bu kehanetlere hayli itibar edilirdi. Apis sığırları öldükten sonra görkemli bir törenle Sakkara’da Sarapeum adı verilen yeraltı dehlizlerine gömülürdü. Daha sonra Osiris kültü ile Apis’in birleşmesinden oluşan Serapis’e tapınılmaya başlandı. Eski Ahid’de “Mısır çok güzel bir genç inek” (Yeremya, 46:20) dendiğine göre, İsrâiloğulları içinden “genç inek” heykeline tapanların, aslında kendilerini tutsak eden Mısır’a olan özlemlerini, önceleri sıradan bir kült iken sonradan tüm Mısır’ın sembolü hâline gelen Apis heykeline taparak dile getirdiklerini düşünebiliriz. Kur’an vahyi onların bu sapmalarını şiddetle yererken, sapıtan İsrâiloğulları şahsında toprak aşkının bedelinin özgürlük, iman ve insan onuru olamayacağını vurgulamış olmaktadır. [1261] Zımnen: “Bilinci alt üst olmuş kimselerdi”. Zulüm, kök olarak “bir şeyi yerinden etmek” anlamına gelir. Bu ise öncelikle “ters dönmüş bir bilincin” (Nukisû ‘alâ ruûsihim: 21:65) yanlış değerlendirmesi sonucu gerçekleşir. Ters dönmüş bir bilinç doğru algılayıp doğru göremez. Yahudileşen İsrâiloğulları, geçici de olsa işte böylesine bir ‘bilinç alaborası’ sonucu kendilerini Firavun toplumunun totemleri arasında yer alan inek yavrusuna taparken buldular. Bunun bir diğer anlamı can düşmanını tanrılaştırmaktı.  

Mısır’dan çıkışın üzerinden daha üç ay geçmeden, buzağıya tapma şirki İsrailoğulları arasında başlamış oluyordu. Bunca mûcizelere rağmen, bu dönek tabiatları sebebiyle kendi soylarından olan bazı peygamberler “İsrail milletini daha ilk gecesinde kocasına ihanet eden ve kocasından başka bütün erkeklere sevgi gösteren bir kadına benzetmişlerdir.” {KM, Hoşea 2,1-13; Hezekiel 16,15-22; Yeremya 2,20}  

[*] Ta-Ha 20/88  

1112 The making of the golden calf and its worship by the Israelites during the absence of Moses on the Mount were referred to in 2:51 and some further details are given in 20:83-97. Notice how in each case only those points are referred to which are necessary to the argument in hand. A narrator whose object is mere narration, tells the story in all its details, and is done with it. A consummate artist, whose object is to enforce lessons, brings out each point in its proper place. Master of all details, he does not ramble, but with supreme literary skills, just adds the touch that is necessary in each place to complete the spiritual picture. His object is not a story but a lesson. Here notice the contrast between the intense spiritual communion of Moses on the Mount and the simultaneous corruption of his people in his absence. We can understand his righteous indignation and bitter grief (7:150). The people had melted all their gold ornaments, and made the image of a calf like the bull of Osiris in the city of Memphis in the wicked Egypt that they had turned their backs upon. 1113 Image of a Calf:Jasad is literally a body, especially the body of a man according to Khalil quoted by al Ragvhib. In 21:8 it is used obviously for the human body, as also in 38:34; but in the latter case, the idea of an image, without any real life or soul, is also suggested. In the present passage I understand many suggestions: (1) that it was a mere image, without life; (2) as such, it could not low, therefore the appearance of lowing, mentioned immediately afterwards, was a fraud; (3) unlike its prototype, the bull of Osiris, it had not even the symbolism of Osiris behind it; the Osiris myth, in the living religion of Egypt, had at least some ethical principles behind it. 1114 The lowing of the golden calf was obviously a deception practised by the Egyptian promoters of the cult. Lytton in his "Last Days of Pompeii" exposes the deception practised by the priests of Isis . Men hidden behind images imposed on the credulity of the commonalty.