Ankebût Sûresi 51. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 17/92; 26/197.  

51.İbnu Mace`in, İbnu Ebi Hatim`in ve Müsned`inde Darimi`nin rivayet ettiklerine göre bazı Müslümanlar yahudilerden duydukları şeyleri yazdıkları bazı kitapçıkları Resulullah (a.s.)`a getirdiler. Resulullah (a.s.) da: "Bir topluluğa sapıklık olarak kendi peygamberlerinin getirdiklerini bırakarak başkalarının başkalarına getirdiği şeylere rağbet etmeleri yeter" diye buyurdu. Bu olayın ardından da bu ayeti kerime indirildi.  

“Kendilerine okunan (bu) Kitab’ı sana indirmiş olmamız onlara yetmiyor mu?” söylemi; “vahyin içeriği, ilahi kökeninden gelen şaşırtıcı kanıtları ve Kur’an ayetlerinin hadiselere ışık tutacak şekilde arka arkaya gelmesi senin elçiliğini kanıtlamaya yeterli olmuyor mu?” demektir. Bu ayet aynı zamanda Kur’an mucizesinin dışında Hz. Peygambere atfedilen uydurma mucizeleri de reddediyor. Ayrıca Hz. Peygamberin irtihalinden bin dört yüz sene geçtikten sonra Hz. Muhammed’e isnat edilen mucizelerin insanlığın hidayeti için nasıl bir katkısı olabilir? Olur olmaz mucizeler isnat ederek Hz. Peygamberi diğer peygamberlerle yarıştırmanın İslam’a ve Müslümanlara ne gibi bir faydası bulunabilir? Peygamberler hayattayken Allah’ın elçileri olduklarını kanıtlamak üzere Allah tarafından kendilerine mucize verilirdi. Bu mucizeler peygamberlerin büyüklüğünü değil düşmanların acizliğini ortaya koyacak Allah’ın fiilleriydi. Dolaysıyla peygamberleri mucizeleriyle yarıştırmak ve onlara mucizelerine göre büyüklük atfetmek hem şirktir hem de küfürdür.  

Hz. Peygamberden mucize isteyenlere karşı bu âyette, “Kendilerine okunan kitabı sana indirmiş olmamız onlara yetmedi mi?” şeklinde cevap verilerek âdeta Kur’an’ın sürekli bir mucize oluşuna dikkat çekilmiş olmaktadır.  

1- Kur'an'da. 2- İnsanlığa kurtuluşun yollarını gösteren, onları karanlıklardan aydınlığa çıkaracak olan. 3- Öğüt.  

(2)“Milyonlar Arabî (Arabca) kitablar yazılmışlar, meydandadır. Şimdi bütün bu kitabların en belîğleri, en fasihleri (ma‘nâca en güzel ve ifâdesi en anlaşılır olanları) Kur’ân’la berâber okunduğu vakit, her kim dinlese, kat‘iyen diyecek ki; Kur’ân bunların hiçbirisine benzemiyor. Demek Kur’ân, umum bu kitabların derecesinde değildir. Öyle ise herhâlde, ya Kur’ân umûmunun altında olacak; o ise yüz derece muhâl (imkânsız) olmakla berâber, hiçkimse, hattâ şeytan bile olsa diyemez. Öyle ise Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân (açıklamaları mu‘cize olan Kur’ân), yazılan umum kitabların fevkindedir (üstündedir). Hattâ ma‘nâyı da fehmetmeyen (anlamayan) câhil âmî tabakaya (sıradan halk tabakasına) karşı da Kur’ân-ı Hakîm, usandırmamak sûretiyle i‘câzını (mu‘cize olduğunu) gösterir. Evet o âmî, câhil adam der ki: ‘En güzel, en meşhur bir beyti iki-üç def‘a işitsem, bana usanç veriyor. Şu Kur’ân ise hiç usandırmıyor, gittikçe daha ziyâde dinlemesi hoşuma gidiyor. Öyle ise bu insan sözü değildir.’ ” (Zülfikār, 19. Mektûb, 81-82)  

(*) Eğer birine bu vahiy/Kur’an mucize olarak yetmiyorsa, ona hiçbir mucize yetmez. Her nebinin bir nübüvvet âyeti/belgesi vardır, Kur’an da Hz. Muhammed’in nübüvvet mucizesidir. Her nebiye verilen mucize ise kendi zamanında geçerlidir. Kur’an mucizesi ise kendisinden sonraki tüm zamanlarda geçerlidir. Kur’an’ın insanı dönüştürücü gücü ilk günkü gibi sürmektedir. Gerçek mucize de budur. Konuyla ilgili Mustafa İslamoğlu ve Mehmet Okuyan’ın 51. Ayetle İlgili Açıklamalarına bkz: İşte bu ayetten de anlaşılıyor ki, dinin tek kaynağı sadece Kur’an’dır. Kur’an bu konuda hem yeterlidir, (Çünkü Kur’an; dini, ahlâki, siyasi, ekonomik ve sosyal her türlü sorunun çözümüne esas olacak temel hükümleri içeren en yetkili ve en kutsi kaynaktır.) hem de Hz. Muhammed’e verilen tek ve ebedi bir mucizedir. Eğer dini kaynak olarak yeterli olmasaydı, elbette yüce Allah hem daha fazlasını da gönderir hem de bu ve bunun gibi ayetleri göndermezdi. Ayrıca Hz. Muhammed’e mucize olarak sadece Kur’an’ı Kerimin verildiğini İsra-17/59 ve Kasas-28/48. ayetlerden de net bir şekilde anlamaktayız.  

31 Bu ayet Hz. Peygamber’den mucize isteyenlere karşı bir cevaptır. Bu cevapta, Kur’an’ın sürekli bir mucize oluşuna vurgu vardır. Bütün zamanlar için geçerli bir mucizedir. Önceki peygamberlere verilen mucizeler sadece kendi dönemleriyle sınırlı idi.  

Bu cümle Kur’an dışı mucize beklentileri, mucize kabulleri ve iddialarının geçersizliğini göstermektedir. Bkz. İsrâ 17:59; Kamer 54:2. Kur’an, başka deliller veya mucizeler getirme taleplerinin hepsini gereksiz kılacak değerde ve özelliktedir. Eğer birilerine delil veya mucize olarak Kur’an yetmiyorsa ona hiçbir şey fayda vermez. Bilindiği gibi her peygamberin kendi hayatında ve kendi çağdaş ümmetleri için geçerli olan birer mucizesi olagelmiştir. Ancak o peygamberler vefat edince mucizeleri de geçerliliğini yitirmiştir. Buna karşılık Hz. Muhammed’e verilen Kur’an mucizesi ebedidir ve meydan okuyucu yapısıyla fertleri ve toplumları dönüştürücü işlevi Son Saat’e kadar devam edecektir.  

1 Bu âyetin, eğer öncesine bakarsak, “O (Muhammed’e) Rabbinden bir kısım mûcizeler indirilse olmaz mıydı?” diyen zâlimlere cevap olarak indirildiği anlaşılır. Çünkü ayetin öncesine göre (هُمْ) zamirleri Müslümanlara değil, “Ona Rabbinden bir kısım mûcizeler indirilse olmaz mıydı?” diyen kâfirlere raci’dir. Bu ayetin sebeb-i nüzulü olarak bazı rivayetler vardır. Bir gün Abdullah b. Âmir b. Rükn, Hz. Aişe (r.a.)’ya bir hediye takdim etmişti. Hz. Aişe (r.a.) onu “Abdullah b. Amr” zannedip reddetti ve: “o, başka kitapları araştırıyor, Allahu Teâlâ ise ‘…kendilerine okunmakta olan Kitabı, sana indirmemiz onlara yetmiyor mu?’ buyuruyor” dedi. Bunun üzerine o zat, Abdullah b. Âmir dediler, o zaman hediyeyi kabul etti. Hz. Hafsa (r.a.) da kürek üzerine Yusuf kıssasından bir yazı getirip Hz. Peygamber (s.a.v.)’e okumuştu. Efendimizin yüzü renkten renge girerek: “canım kudret elinde olan Allah’a yemin ederim ki ben aranızda iken size Yusuf gelse de beni bırakıp ona uyacak olsanız sapmış olursunuz. Ben sizin Peygamberlerden nasibinizim, siz de benim ümmetlerden nasibimsiniz.” buyurdu. Hz. Ömer (r.a.) bir gün bir adama uğramıştı, o adam bir kitap okuyordu, onu bir saat dinledi ve hoşuna gitti, o adama: “bana bu kitabı yazıver” dedi. O da onu yazdı. Sonra Hz. Ömer (r.a.) onu alıp Hz. Peygamber (s.a.v.)’e getirdi ve okumağa başladı. O esnada Hz. Peygamber (s.a.v.)’in yüzünde de bir renk peyda olmağa başladı. Derhal Ensar’dan bir zat o kitaba vurdu ve: “Anan seni kaybetsin ey Hattab’ın oğlu! Bu gün sen bu kitabı okuyalı beri Raesulullah’ın yüzüne bakmıyor musun?” dedi. O vakit Peygamber (s.a.v.): “Bir kavmin kendi Peygamberlerinin getirdiğini bırakarak başkasının, başkalarına getirdiğine rağbet etmeleri, sapkınlıklarına kâfidir” buyurdular. (Dârimî) Ama bunların sebeb-i nüzul olması âyetin öncesine ve sonrasına pek uygun düşmemektedir. Ancak bu ayet, bu olaylardaki gibi durumlarda ve Allah’ın kitabına nazire olarak söylenen sözlere karşı verilebilecek en güzel cevaptır.  

50 Yani, “bu vahyin içeriği, ilahî kökeninden gelen ‘mucizevî kanıtlar’ın yardımı olmadan özünde yatan hakikati kavramaları için yeterli değil midir?” (Karş. 7:75’in son cümlesi ile ilgili not 60.)  

[3539] Eğer birine bu vahiy mucize olarak yetmiyorsa, ona hiçbir mucize yetmez. Her nebinin bir nübüvvet âyeti/belgesi vardır, Kur’an Hz. Muhammed’in nübüvvet mucizesidir. Her nebiye verilen mucize ise kendi zamanında geçerlidir. Kur’an mucizesi kendisinden sonraki tüm zamanlarda geçerlidir. Kur’an’ın insanı dönüştürücü gücü ilk günkü gibi sürmektedir. Gerçek mucize de budur.  

3482 The perspicuous Qur'an, as explained in detail by Allah's Messenger, in conjunction with Allah's Signs in nature and in the hearts of men, should be enough for all. It is mere fractious opposition to demand vaguely something more. (Cf. also 6:124, and n. 946).