Ankebût Sûresi 3. Ayet Meali

1-3.İbnu Ebi Hatim`in Şa`bi`den rivayet ettiğine göre Mekke halkından bazı kimseler Müslüman oldular. Sonra Medine`den Resulullah (a.s.)`ın ashabı, Medine`ye hicret etmedikçe imanlarının kabul edilmeyeceğine dair yazı yazdılar. Onlar da hicret etmek üzere yola çıktılar. Ancak müşrikler arkadan onları izleyerek geri çevirdiler. Bu ayeti kerimeler de onlar hakkında indirildi. Rivayete göre, sahabiler daha sonra onlara kendileri hakkında böyle ayeti kerimeler indirildiğini yazdılar. Onlar da: "Çıkalım eğer kimse peşimizden gelirse çarpışırız" dediler ve öyle yaptılar. Müşrikler yine arkalarından gittiler. Bu kez müşriklerle çarpışmaya girdiler ve bazıları öldürüldü, bazıları kurtuldu. Yüce Allah da onların hakkında şöyle buyurdu: "Sonra Rabbin, işkenceye uğratıldıktan sonra hicret edenlerin sonra cihad eden ve sabredenlerin (yanındadır). Bundan sonra Rabbin elbette bağışlayandır, rahmet edendir." (Nahl, 16/110)İbnu Sa`d`ın Abdullah bin Ubeyd bin Umeyr`den rivayet ettiğine göre de bu ayeti kerimeler Allah yolunda işkence gören Ammar bin Yasir (r.a.) hakkında indirilmiştir.  

(*) Not: Bazı mealler de ‘’Allah bilecektir’’ şeklindeki çeviriler hatalıdır, çünkü fiili muzari üzerinde istikbal harfleri olan ( س – سوف)’’sin veya sevfe’’ bulunmadığı zaman şimdiki zaman içindir gelecek zaman için değil. Yani buradaki (وَلَيَعْلَمَنَّ) fiilinin anlamı ‘’bilecektir’’ değil ‘’ elbette bilir veya bilmektedir’ şeklindedir. Fiili muzarîn anlamı için aşağıdaki Arapça Vikipedi Özgür Ansiklopedisi metnine bakılabilir. الفعل المضارع هو الفعل الذي يدل على حدث يقع في الزمن الحاضر (من ويكيبيديا، الموسوعة الحرة) و احيانا يدل الفعل المضارع على المستقبل اذا استبق ب سين أو سوف  

[6] Kelime-i Şehadeti getirenler, rüsuh ve sebat sahibi olup olmaması ayırdedilmek için, meşakkat ve mihnete marûz olurlar.  

“Yüce Allah’ın bilmesi” ifadesiyle ilgili izahımız ve ilgili ayetler için bkz. Âl-i İmrân 3:140, dipnot 11.  

1 Bu âyetin metnindeki “bilecektir” ifâdesi, “bildirecektir, ayırt edecektir veya karşılığını verecektir” anlamlarınadır. (Beyzâvî) Fahreddin Razi: “Müfessirler zannettiler ki, bu âyetin görünen mânâya alınması, Allah’ın ilminin yenilenmesini gerektirir. Hâlbuki Allah, doğruyu ve yalancıyı imtihandan önce bilirken, imtihan sırasında bilecek demek nasıl mümkün olur? diye; buna, -gösterecek, ortaya koyacak, ayırt edecek- mânâlarını verdiler. Biz de deriz ki, âyet olduğu gibi görünen manasındadır, çünkü Allah’ın ilmi bir sıfattır ki, onda her olay, olduğu gibi ortaya çıkar. Mesela Allah, Zeyd’in itaat edeceğini, Amir’in de isyan edeceğini tekliften önce bilir, sonra teklif vaktinde de bilir ki o itaatkâr, öbürü isyankârdır. Onlar ömürlerini tamamlayınca da bilir ki, o itaat etti, öteki isyan etti. Hallerin hiç birinde O’nun ilmi değişmez, değişen ancak bilinendir” der. (Elmalılı)  

2 Yani, başkalarına ve/veya bizzat kendilerine yalan söyleyenlerin (bkz. not 7).  

[3469] Lafzen: “bilecek.”Muzari fiil te’kit nunuyla gelirse, fiilin üç zamana muhtemel yapısını gelecek zamana kilitler (Krş: Âyet 11, not 13). Bu âyet, Allah’ın iyiyi kötüden saçip ayıracağını buyuran âyet (3:179) ışığında anlaşılmalıdır. Fiilin nisbet edildiği iki mastardan biri olan ‘alem, “belirti, işaret, belge” demektir. Mutlak olan İlâhi bilginin zamanlar ve mekânlar üstü tabiatı gereği, bu ibâre, Kur’an’ın farklı yerlerindeki benzerleri gibi zorunlu olarak Allah’ın “kullarını belirlemek için sınamasını” ifade eder. Bununla amaçlanan, İlâhi bilginin insan iradesini geçersiz kıldığı yönündeki her tür yaklaşımı temelden reddetmektir (İlahî bilginin çift boyutlu tabiatı için bkz: 2:143, not 274). Özellikle Bakara 214, bu âyetin tefsiri niteliğindedir.  

Fahreddin Razî der ki: Müfessirler, bu âyeti zahirî şekliyle anlamanın, Allah’ın ilminde değişme ve yenilenme gerektireceğini zannederler. Zira Allah Teâlâ imtihan etmeden önce de neticeyi bilmektedir. Bu düşünce ile âyetteki “Allah bilecek” kısmını “Allah gösterecek, ortaya çıkaracak, ayırd edecek” diye açıkladılar. Biz de deriz ki: âyeti zahirî şekliyle anlamak, daha uygundur. Çünkü Allah’ın ilmi, bir sıfattır ki onda, her şey vâki olduğu gibi zuhur eder. Mesela imtihandan önce Allah bilir ki “Zeyd itaat edecek, Amr ise isyan edecek. Sonra imtihan sırasında da bilir ki birinci itaatli, ikinci âsi. İmtihandan sonra bilir ki Zeyd itaat etti, Amr ise isyan etti. Her üç durumda da O’nun ilmi değişmez. Değişen sadece ilmin konusudur.”İbnu’l-Muneyyir ise şöyle der: “Gerçekten, Allah’ın ilmi birdir. Her mevcuda, var olduğu sırada veya önceki ve sonraki şekliyle nasıl ise öyle taalluk eder.” Fakat unutmamak gerekir ki burada sebebin zikredilmesinden maksud, müsebbebe dikkat çekmektir. Yani “bilecek” demekten maksat “hak ettiği ödülü veya cezayı verecek” demektir.  

Bir kırâate göre: Allah doğruları bildirecek, yalancıları bildirecektir.  

3424 The word "know" is used here more in the sense of testing than of acquiring knowledge. Allah is All-Knowing: He needs no test to increase His own knowledge, but the test is to burn out the dross within ourselves, as explained in the last note.