Âli İmrân Sûresi 61. Ayet Meali

Hicretin onuncu yılında Necran Hıristiyanlarının bir kısmı, mescide gelmişler, Hz. Peygamberle İsa hakkında görüşmüşler, bunun üzerine Hz. Muhammed (s.a.a), onları mübaheleye, yani yalancıyı Tanrı lânetine havale ederek lânetleşmeye çağırmış, onlar o gün izin istemişlerdi. Hz. Muhammed (s.a.a), ertesi günü, Ali'nin elinden tutmuş, Hasan ve Hüseyin'i önüne katmış olarak yola çıkmıştı. Fâtıma da arkalarından geliyordu. Necranlılar, mübaheleye cesaret edememişler, vergi vermeye razı olmuşlardı (Mecma'ül-Beyan, 1. s. 193). Kur’an'da hususi bir adla anılan ayetler arasında bulunan bu ayete "İbtihal" ve "Mübahele ayeti" denir.  

10.Hz. İsa (a.s.) ile ilgili olarak Resulullah (a.s.)`a Yüce Allah katından vahyedilen bilgilere hıristiyanların ısrarla itiraz etmeleri üzerine Yüce Allah, Resulullah (a.s.)`ın böyle bir çağrıda bulunmasını istemiştir. Rivayete göre yukarıdaki ayeti kerimenin vahyedilmesinden sonra Resulullah (a.s.) Necran hıristiyanlarını böyle bir şeye çağırmış ancak onlar aralarında görüşürken başkanları Akil, "Allah`a yemin ederim ki, siz Muhammed`in hak peygamber olduğunu gördünüz ve sözlerinin doğru olduğunu anladınız. Artık onunla mübaheleye (Allah`ın yalancılara lanet etmesi üzere duada bulunmaya) girişirseniz helak olursunuz. Çünkü bir peygamberle mübaheleye girişen toplulukların tümü helak olmuşlardır" deyince böyle bir şeyden kaçınmışlardır.  

Bu âyet, Hz. İsa’nın Allah’ın oğlu olduğunu iddia eden Necran Hristiyanlarından bir heyet ile Hz. Peygamber arasındaki bir tartışmayı sonlandırmak için nazil olmuştur. Hz. Peygamber, Hz. İsa’nın Allah’ın oğlu olduğu iddiasında ısrarlı olan Necranlıları lânetleşmeye çağırıyor. Buna mübahele denir. Kim yalan söylüyorsa Allah’ın lanetinin üzerine olmasını dilemek demektir.  

Bu âyete “mubâhale” âyeti denir. Mubâhele, bir konuda haklı olanın ortaya çıkması için usulünce lânetleşmek demektir. Necran Hıristiyanları; “Kur’an, Hz.İsa’nın babasız doğduğunu kabul ettiğine göre, onun Allah olması gerekir” iddiasını ileri sürdüler. Bunun üzerine Hz. Peygamber, hakkın ortaya çıkması için onları mubâhaleye davet etti. Ancak onlar bunu kabul etmediler.  

 Bu âyete «mübâhele âyeti» denir ki, bir meselede haklı olanın ortaya çıkması için karşılıklı lânetleşmek demektir. Tefsircilerin belirttiğine göre Necran hıristiyanlarından bir heyet, Resûlullah (s.a.)ın huzuruna gelerek, Kur’an Hz. İsa’nın babasız doğduğunu kabul ettiğine göre onun Allah olması lâzım geleceğini iddia ettiler. Hz. Peygamber onları, bir araya gelerek kim yalancı ise Allah’ın ona lânet etmesi için dua etmeye çağırdı. Fakat Necran heyeti buna yanaşmayarak müslümanların himayesine girmeyi kabul eden bir antlaşma imzalayıp gittiler.  

1- Vahiyle verilen bilgiden. 2- Adamlarımızı.  

(4)“(Peygamber (asm) Kur’ân’ın lisânıyla) onlara meydan okuyor: ‘Tevrât’ınızı getiriniz, okuyunuz ve geliniz; biz çoluk ve çocuğumuzu alıp Cenâb-ı Hakk’ın dergâhına el açıp, yalancılar aleyhinde lâ‘netle duâ edeceğiz’ diye mütemâdiyen onların başına vurduğu hâlde, hiç yahudi bir âlim veya nasrânî bir kıssîs (papaz), onun bir yanlışını gösteremedi. Eğer gösterseydi, pek çok kesrette (çoklukta) bulunan ve pek çok inadlı ve hasedli olan kâfirler ve münâfık yahudiler ve bütün âlem-i küfür, her tarafta i‘lân edeceklerdi.” (Zülfikār, 19. Mektûb, 66-67)  

(*) Bu ayete geçen (مباهلة) ‘’mübahele’’, doğrunun yalancıdan ayırt edilmesi için (karşılıklı beddua) yapma geleneğidir. Nasranilerce bu geleneğe önem verildiği için ayetin emriyle Hz. Muhammed’de onları doğru söylemeye zorlamak için bu tür mübahele geleneğine davet ediliyor. Zira Necran Hıristiyanları; “Kur’an, Hz. İsa’nın babasız doğduğunu kabul ettiğine göre, Allah’ın oğlu olması gerekir” iddiasını ileri sürdüler. Bunun üzerine Hz. Peygamber, hakkın ortaya çıkması için onları mubâhaleye davet etti. Ancak onlar bunu kabul etmediler.  

[10] Bu bapta kat'î delâil, vahiy ile bildirilen delâil.[11] Veya yalvaralım.  

(Bütün İslam mezhepleri (hatta Hariciler dahi) Peygamber’in Necran Hıristiyanları ile mübahale etmeye giderken kadınlardan Hz. Fatıma (a.s), evlatlarından Hasan ve Hüseyin (a.s) ve kendi nefislerinden ise Hz. Ali (a.s) dışında hiç kimseyi mübahale için götürmediği hususunda ittifak etmişlerdir. Fahri Râzi’nin Tefsir-i Kebir’inde tasrih ettiği gibi o gün Peygamber, üzerinde siyah ve yünden dokulu bir parçayla, mübahale için şehirden dışarı çıktı. Hüseyin’i şefkat dolu kucağına almış ve Hasan’ın da ellerinden tutmuştu. Hz. Fatıma (a.s) ardından, Ali de (a.s) Fatıma’nın (a.s) ardından hareket ediyordu. Necran Hıristiyanlarının piskoposu bu durumu görünce Hıristiyan cemaate dönerek şöyle dedi: “Ben öyle çehreler görüyorum ki eğer Allah’tan bir dağın yok olmasını dahi isteseler, Allah onların duasına icabet edecektir. Sakın bunlarla mübahaleye girişmeyin, zira kesinlikle helak olursunuz. Öyle ki kıyamete kadar yeryüzünde bir tek Hıristiyan bile kalmaz.” Necran heyeti bu manzara karşısında mübahale etmekten çekinmiş ve cizye vermek üzere anlaşma imzalamak zorunda kalmışlardı.)  

Meydan okuma içeriği nedeniyle bu ayete [mübâhele] (yalancı olan tarafın cezalandırılması için yapılan beddua) ve [mülâane] (karşılıklı lanetleşme) ayeti denmektedir.  

1 Bu âyete “mübahele” âyeti denilir. Mubahele: “Hangi taraf yalancı ise ona Allah lânet etsin” diye karşılıklı lânetleşmektir. Bundan önceki âyette belirtilen olaydan sonra Necran temsilcilerini Peygamberimiz, mübaheleye davet etti, onlar da reisleri Akıb Abdülmesih’in re’yi ile bu buna yanaşmadılar ve İslâm zimmetini kabul ederek memleketlerine döndüler. Mubahele tek taraflı yapılan bir lanet işlemi değil, tıpkı boşanma çeşitlerinden olan “liân” gibi karşılıklı yapılan bir lanetleşmedir.  

48 Yani, Hz. İsa’nın gerçek kimliği konusunda. Bütün muteber kaynaklara göre bu surenin 59-63. ayetleri, H. 10. yılda, bütün Hristiyanlar gibi, Hz. İsa’nın “Allah’ın oğlu” ve dolayısıyla insan suretindeki Allah olduğunu iddia eden Necrân Hristiyanlarından bir heyet ile Hz. Peygamber arasındaki bir tartışma dolayısıyla nazil olmuştur. Onlar, Hz. Peygamber tarafından kendilerine teklif edilen “namaz yoluyla sınanma”yı (mübâhele) reddettikleri halde Hz. Peygamber, kendileri ile tüm medenî haklarını kullanabilmelerini ve dinlerini serbestçe uygulayabilmelerini garanti eden bir anlaşma yaptı.  

[604] Vahiy ‘şimdi ve burada’sına, yani vakıaya dönerek Necranlıları lânetleşmeye çağırıyor. Bu çağrı özünde, vicdanı harekete geçirmek için Allah’ı şahit kılma çağrısıdır. [605] Burada geçen enfusenâdan kasıt Allah Rasûlü’nün kendi şahsı değildir. Çünkü insan kendisini bir yere çağırmaz, başkalarını çağırır. Lanetleşmenin (mubâhele) birine zina isnadıyla ilgili versiyonu için bkz: 14:6-7.  

(Yarabbi; İsa'ya isnad edilen vasıflar hususunda kim yalancı ise onu kahret diye yalvaralım.. Nitekim bu davet üzerine Necran heyeti endişeye kapılmış reisleri bu "lanetleşme" davetini kabul ettikleri takdirde hepsinin helak olacaklarını bildirmiş ve onların kurtulmalarım sağlamıştı.)  

Bu âyete “mübahele” âyeti denir. Mübahele: “Hangi taraf yalancı ise Allah’ın ona lânet etmesini bütün kalbiyle istemek” demektir. Hicri 9. yılda Necran Hıristiyanlarını temsil eden 70 kişilik heyet, başlarında dinî ve dünyevî liderleri olarak Medine’ye gelip tartışmıştı. Delilden anlamamaları karşısında Hz. Peygamber (a.s.) mübaheleyi teklif edince, düşünmek için mühlet istediler. Bunu kendileri için tehlikeli bulup kabul etmediklerini bildirmek üzere Hz. Peygamberin yanına geldiklerinde baktılar ki O Hüseyin’i kucağına almış, Hasan’ın elinden tutmuş, Hz. Fatıma ile Hz. Ali’yi arkasına almış “Ben dua edince siz de ‘âmin’ dersiniz” diyor. Hey’et başkanı mübaheleyi kabul etmeyip cizye vererek İslâm hâkimiyeti altında yaşamayı benimsediklerini bildirdi. Hz. Peygamber de onlara, kendilerine verilen hakları ve yükümlülükleri bildiren bir emanname yazdı.  

[2] Hazret-i Rasûl'ün bu teklîfini Ehl-i Kitâb'dan kabûl iden olmamışdır. Çünki iddi'âlarında haklı olmadıklarını kendileri de bildiklerinden netîcesinden korkmuşlardır.  

(14) Necran’dan gelen Hıristiyan heyetinin Peygamberimizle Hz. İsa hakkında tartışması ve onun Allah’ın oğlu olduğu iddiasında ısrar etmesi üzerine inen bu âyetten sonra, Peygamberimiz yanına Hz. Ali, Fatma, Hasan ve Hüseyin’i alarak meydana çıkmış, ancak Hıristiyan heyeti buna yanaşmamış, İslâm hakimiyeti altında yaşamayı kabul etmiş, Peygamberimiz de onlara haklarını teminat altına alan bir belge vermişti.  

400 In the year of Deputations, 10th of the Hijrah, came a Christian embassy from Najran (towards Yaman, about 150 miles north of San 1 a). They were much impressed on hearing this passage of the Qur'an explaining the true position of Christ, and they entered into tributary relations with the new Muslim State . But ingrained habits and customs prevented them from accepting Islam as a body. The Prophet, firm in his faith, proposed a Mub a halah, i.e., a solemn meeting, in which both sides should summon not only their men, but their women and children, earnestly pray to Allah, and invoke the curse of Allah on those who should lie. Those who had a pure and sincere faith would not hesitate. The Christians declined, and they were dismissed in a spirit of tolerance with a promise of protection from the State in return for tribute, "the wages of rule," as it is called in the A' ini Akbari .