Âli İmrân Sûresi 37. Ayet Meali

[Not: Mihrab; Nefsi düşünceler, şeytani dürtüler ve zalim düzenlerle harb=mücadele edilen kutsal mekân, camilerin ön tarafındaki imam makamı.]  

bk. el-Lübâb, fî Ulûmi’l-kitâb, 5/96-100.  

[2] Ya’ni güzel yetişdirilmesi içün Zekeriya aleyhisselamı me’mûr itdi.  

Zekeriya, Meryem’in teyzesinin kocası idi. Meryem’in Beyt-i Makdis’te bakımını Zekeriya peygamber üstlenmişti.  

 Zekeriyya aleyhisselâm, Hz. Meryem’in teyzesinin kocası idi. Âyette ifade edildiği gibi Hz. Meryem’in Beyt-i Makdis’te bakımını Zekeriyya üzerine almıştı. Meryem’e özel bir oda tahsis etti ki ona âyette «mihrap» denilmiştir. Mihrap, harp ve cihad vasıtası demektir. Bir nevi çile odası anlamını taşır. Âyette geçen «mihrâb»ın, câmilerde imamın namaz kıldırdığı yer olan mihrap ile alâkası yoktur. Hz. Zekeriyya, Meryem’in yanına her girişinde çeşit çeşit taze meyveler görürdü. Bunlar o mevsimde o bölgede yetişmeyen meyvelerdi.  

* “…güzel bir nebat gibi yetiştirdi”; Allah Teâlâ’nın, Hz. Meryem’i güzel bir nebat gibi yetiştirmesi, mecazî bir ifade olup onu, bütün hâllerinde kâmil, sâliha bir kadın olarak yetiştirdi manasındadır.  

1. Merdivenle çıkılan yüksekçe yer, oda. 2. Allah'ın lütfudur, nimetidir. 3. Uygun gördüğünü.  

(*) Meryem validemizin güzel bir bitki gibi yetiştirilmesi, yapısında bitkilere has bir özellik olduğunu gösterir. Bazı bitkilerde hem erkeklik hem dişilik organı olur ve kendi kendini döller. Meryem’in rahmine ruhun üflenmesi ile ilgili iki ayetten birinde (Tahrim 66/12) erkek, diğerinde de dişi zamirin (Enbiya 21/91) kullanılması bunu gösterir… (S. Vakfı Meal çıklaması) Ona bu yiyeceği getiren Hz. Zekeriya’nın bilmediği bazı salih insanlardı. Yüce Allah’ da onların gönlünde bu yardımı yapma isteğini oluşturmuş ve onları musahhar kılmıştır. Yani Müfessirlerin çoğu tarafından bu çerçevede nakledilmiş olan bütün menkıbelere rağmen, ne Kur’an’da ne de herhangi bir sahih Hadis’de bu rızkın mucizevî bir kaynaktan/cenneten veya melekeler tarafından geldiğine dair hiçbir işaret yoktur. (M. Esed. Meal Açıklaması). Onu güzel bir bitki olarak bitirdi” ifadesinden hem çok titizlikle bakıldığına hem de ileride bitkilerdeki spontane üremeye benzer bir evladı olacağına işaret vardır (İ. Yakıt Meal Açıklaması) İnsanın insan olması için hücre oluşumuna gereksinim vardır ve bütün hücrelerin de doğrudan veya dolaylı, organik veya inorganik olarak “toprak”tan meydana geldiği bilinen bir gerçektir. Bu haliyle, her insanın topraktan tıpkı bir bitki gibi bir süreç halinde meydana getirildiği anlaşılmaktadır. (M. Okuyan Meal Açıklaması) Ayrıca Zekeriya, Meryem’in teyzesinin kocası idi. Meryem’in Beyt-i Makdis’te bakımını Zekeriya peygamber üstlenmişti. Mihrap ise, Mâbed içinde Meryem’e tahsis edilen oda idi. قال بعض المفسرين وهو من الإسرائيليات: «ويجد عندها فاكهة الشتاء في الصيف، وفاكهة الصيف في الشتاء »(٣). وسبحان الله، ما هذا الداعي هذا؟! إذا وجد عندها فاكهة الصيف في الصيف أو فاكهة الشتاء في الشتاء وهي امرأة متعبدة منقطعة للعبادة فهو آية، لأيش نروح نجيب البرتقال وقت القيظ أي شديد الحرارة، والعنب وقت الشتاء؟! ما هو لازم، فلذلك نقول: كلمة رزق ما يقوم به البدن، وليكن فاكهة أو طعامًا أو تمرًا، أو أي شيء آخر. المهم أنه يجد عندها رزقًا تتقوت به، وهذا من الآيات، كيف امرأة متعبدة منقطعة للعبادة يوجد عنده الرزق؟ ﴿قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ﴾. وكلمة ﴿ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ﴾ لا يلزم أن يكون الله تعالى ينزلها من السماء إليها، بل قد يكون ذلك بتسخير الله لها من يأتي لها بذلك الرزق، ولا يلزم أن يكون ينزل من السماء أو يأتي به جبريل، قال الله تعالى: ﴿ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ﴾ [النحل ٩٦] فيمكن أن هذا الرزق يأتيها على حسب الطبيعة، لكن أيضًا تسخير الله لها من يأتيه بها لا شك أنه من معونة الله وكرامة الله لها.( تفسير القرآن الكريم — ابن عثيمين) (قالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ) الذي يرزق الناس جميعا بتسخير بعضهم لبعض، وقد جرى العرف في كل زمان بإضافة الرزق إلى الله، وليس في هذا دلالة على أنه من خوارق العادات.(تفسير المراغي )  

[4] Veya beyt-i makdisin eşref bir mahalline.[5] Vakitsiz rızk veya el emeğiyle değil Allah'ın fazl ve keremi ile hâsıl olan rızk.  

10 “Onu güzel bir bitki olarak bitirdi” ifadesinden hem çok titizlikle bakıldığına hem de ileride bitkilerdeki spontane üremeye benzer bir evladı olacağına işaret vardır. (Bkz. İslam’ı Anlamak adlı kitabımız, s. 267) 11 Mihrab; bir yapının üst kısmı veya başköşesi.  

İnsanın insan olması için hücre oluşumuna gereksinim vardır ve bütün hücrelerin de doğrudan veya dolaylı, organik veya inorganik olarak “toprak”tan meydana geldiği bilinen bir gerçektir. Bu haliyle, her insanın topraktan tıpkı bir bitki gibi bir süreç halinde meydana getirildiği anlaşılmaktadır. Özel olarak sadece Hz. Meryem için kullanılan “güzel bitki” ifadesi ise onun mucize yaratılışıyla ilgilidir (Bkz. Mehmet Okuyan, “Kur’an’da Hz. Meryem Mucizesi”, [Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi], İstanbul, 2005, sayı: XVI, ss. 129-157).  

1 Mihrab: Mescidlerin ön tarafında imamın duracağı yer, demektir. “Zikr’ül-cüz, iradet’ül-kül” yoluyla mecâzen, mescidlere ve en şerefli, en ileri mevkilere de mihrab denilir.  

26 Bu surenin 44. ayetinden açıkça anlaşılacağı gibi, annesinin vaadinden dolayı Mâbed’in hizmetine adanacak olan bu kızın sorumluluğunu hangi din adamının üstleneceğine karar vermek için yapılan kur’a çekimi ile Hz. Meryem’in himayesi, sadece akrabası değil ama aynı zamanda Mâbed’e bağlı bir din adamı olan Hz. Zekeriya’ya tevdî edilmişti (Taberî).27 Müfessirlerin çoğu tarafından bu çerçevede nakledilmiş olan bütün menkıbelere rağmen, ne Kur’an’da, ne de herhangi bir sahih Hadis’de bu rızkın mucizevî bir kaynaktan geldiğine dair hiçbir işaret yoktur. Diğer taraftan Taberî, Hz. Zekeriya’nın yaşlanıp Hz. Meryem’i kendi imkanlarıyla destekleyemez hale gelmesi üzerine toplumun, üyelerinden biri vasıtasıyla bu sorumluluğu yüklenmeye karar verdiği ve bu kişinin Hz. Meryem’e günlük yiyecek taşıdığı şeklinde bir kıssa nakleder. Bu rivayet doğru olsun ya da olmasın, Hz. Meryem’in Hz. Zekeriya’ya cevabı, onun asıl Rızık Verici olarak Allah’a karşı duyduğu derin sorumluluk bilincini yansıtır.  

[571] Bu âyet Hz. İsa ve annesi hakkındaki Mâide 75 ışığında anlaşılmalıdır: “..her ikisi de bildik yiyeceklerle beslenen (ölümlü insanlardı).”  

Mâbed: Âyette mihrab diye geçer. Mâbedin ön tarafında ibadet esnasında imamın durduğu yere denir. Zikr-i cüz irade-i kül (bir bütünün, parçasını söyleyerek tamamını kasdetme) kabilinden mescid ve mabed hakkında da kullanılabilir. Burada maksat, mâbedde merdivenle çıkılan bir mahfel olmalıdır. Hz. Meryem’e rızık geldiğini bildiren bu âyet, kerâmetin hak olduğuna delil teşkil etmektedir.  

[1] Meryem validemizin güzel bir bitki gibi yetiştirilmesi, yapısında bitkilere has bir özellik olduğunu gösterir. Bazı bitkilerde hem erkeklik hem dişilik organı olur ve kendi kendini döller. Meryem'in rahmine ruhun üflenmesi ile ilgili iki ayetten birinde (Tahrim 66/12) erkek, diğerinde de dişi zamirin (Enbiya 21/91) kullanılması bunu gösterir. İsa aleyhisselamın örneğinin Adem aleyhisselam olması (Al-i İmran 3/59) ve insanın ilk yaratılışının bitki örneği ile açıklanması (Nuh 71/17), Ahirette yeniden yaratılışın aynı usulle olacağının bildirilmesi (Araf 7/29) bunu ispatlar. [2] "Bakımını Zekeriya'ya yükledi" ayeti o sırada Meryem'in babasının ve annesinin hayatta olmadıklarını gösterir. [3] Mihrab; oda, hünkar mahfili, başoda, sultanın tek başına kaldığı has oda, harem dairesi, insanların oturduğu ve toplandığı yer vs. anlamlarda kullanılır. (Lisân'ul-Arab ve el-Kamus'ul-muhît) [4] Rızık sadece yiyecek olmaz. Giyecekler ve her türlü eşya da rızıktır. Bu rızkın, Allah katından olması, Meryem'in odasına melekler tarafından bırakıldığı gibi uydurma anlamlara gelmez.[5] "Şâe = شاء", "bir şeyi var etti" demektir (Müfredât). Allah bazı şeyleri kulunun tercihine göre yarattığından öznesi kul olursa "tercih edip yaptı", Allah olursa "tercih edip yarattı" anlamına gelir.  

(10) İmrân’ın hanımı erkek çocuk umarak dua etmişti; Allah ise onun adağını aynıyla değil, daha güzel bir şekilde kabul ederek ona Hz. Meryem gibi bir kız çocuğu verdi. Onun Meryem için ettiği duayı da bir güzellikle kabul ederek, Meryem’i Hz. İsa gibi bir peygamberin annesi yaptı.  

379 Mary grew under Allah's special protection. Her sustenance, under which we may include both her physical needs and her spiritual food, came from Allah, and her growth was indeed a "goodly growth" which I have tried to express in the text by the words "purity and beauty". Some aprocryphal Christian writings say that she was brought up in the Temple so the age of twelve like a dove, and that she was fed by angels.