Âli İmrân Sûresi 200. Ayet Meali

22.Ayeti kerimenin metninde geçen "ve rabitu" ifadesine bazı tefsirlerde "cihada hazırlanın, cihad için hazırlıklı olun", bazı tefsirlerde ise "sınırlarda nöbet bekleyerek yurtlarınızı onların saldırılarından koruyun" anlamı verilmektedir. "Murabata" kelimesi de sınır gözetmek, savaşta ön saflarda çarpışmak, savaştan kaçmayıp düşman karşısında direnmek gibi anlamlara gelmektedir.  

[66] Zafere giden yol hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ IV, 563-567.Âl-i İmrân sûresinden çıkarılacak genel ilkeler hakkında bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, IV, 569-574.  

“Allah’ın emirlerine uygun yaşayın ki mutluluğa eresiniz” ifadesi, mutluluğun kaynağının İslam’da olduğunun ifadesidir. Yani mutlu olmak istiyorsanız Allah’ın istediği şekilde yaşayacaksınız demektir. İslam toplumlarında mutluluğu göremiyorsak bunun sorumlusu İslam değil, İslam’ı bir kimlik olarak kullanan Müslümanlardır. Allah’ın istediği şekilde yaşayan insan mutsuz ve huzursuz olması düşünülemez. Çünkü huzurun kaynağı İslam’dır, mutluluğun membaı Kur’an’dır. İslam’da sefalet değil saadet vardır. Eğer dünyanın bir yerinde işsiz, mesleksiz, itibarsız, mutsuz ve huzursuz bir Müslüman toplum varsa anlayın ki onlar sadece kimlik Müslümanıdır.İlhamını Allah’tan değil de şeytandan alanlar mutlu olamazlar, sevgiyi sezemezler, saygı gösteremezler. Onların mutluluk adına ortaya koyduğu her şey sadece gösterişten ibarettir. Davranışlarındaki nezaket, ilişkilerindeki letafet, yüzlerindeki tebessüm, dillerindeki belagat yürekten değil, yapmacıktır. Çünkü yürekleri Allah yerine şeytana tahsis edilmiştir. Şeytanın ve şeytani düşüncelerin egemen olduğu yerde, güzellikten ve güzel işlerden bahsedilemez.  

Bu ayette geçen "Rabitu" (birlik olun) kelimesinin anlamını kaydıran tarikat şeyhleri, uydurdukları "Rabıta" ibadetiyle kendilerini putlaştırmışlardır. Müritlerini, şeyhlerini düşünmeye ve hatta zikir anında yüzlerini hayal etmeye özendiren ve bunu Tanrısal bir emir olarak empoze edenler Allah tarafından "en kötü" kişiler olarak tanımlanır (6:21-24; 7:37; 10:17-18 ve 9:31)  

(4)Sabır hakkında bakınız; (sahîfe 309, hâşiye 1; sahîfe 40, hâşiye 2)  

(*) “Allah’ın emirlerine uygun yaşayın ki mutluluğa eresiniz” ifadesi, mutluluğun kaynağının İslam’da olduğunun ifadesidir. Yani mutlu olmak istiyorsanız Allah’ın istediği şekilde yaşayacaksınız demektir. İslam toplumlarında mutluluğu göremiyorsak bunun sorumlusu İslam değil, İslam’ı bir kimlik olarak kullanan Müslümanlardır. Allah’ın istediği şekilde yaşayan insan mutsuz ve huzursuz olması düşünülemez. Çünkü huzurun kaynağı İslam’dır, mutluluğun membaı Kur’an’dır. İslam’da sefalet değil saadet vardır. Eğer dünyanın bir yerinde işsiz, mesleksiz, itibarsız, mutsuz ve huzursuz bir Müslüman toplum varsa anlayın ki onlar sadece kimlik Müslümanıdır.İlhamını Allah’tan (Allah’ın mesajı olan Kur’an’dan) değil de şeytanı güç ve düzenlerden alanlar mutlu olamazlar, sevgiyi sezemezler, saygı gösteremez. Onların mutluluk adına ortaya koyduğu her şey sadece gösterişten ibarettir. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması)  

Buradaki [râbitû] emri, sanıldığı gibi “zikirde insanları hatırlayıp onlarla manevi bir bağ kurmak” anlamında “rabıta” ile asla ve asla ilişkili değildir. Aksine bu emir, “savaş için hazırlıklı ve nöbette olmak” anlamına gelmektedir.  

1 Râbıta: Kelimenin kökü olan (رَبَطَ) fiili sözlükte; bağlamak, sağlam yürekli olmak, birlik olmak, pekiştirmek anlamlarına gelir. Kur’an’da râbıta kelimesi geçmemekle birlikte, (رَبَطَ) kökünün türevleri beş yerde geçmektedir. (Âlu İmran: 200, Enfâl: 11, 60, Kehf: 14, Kasas: 10) Müfessirlerin tamamına yakını râbıta’yı; atlarla saf bağlayıp düşmana karşı durmak, hudutlardaki karakolları beklemek, nöbet tutmak ve bir namazdan sonra diğer namazı beklemek şekline anlamışlardır. (Taberî, Kurtubî, Râzî) Peygamberimiz (s.a.v): “Allah’ın kendisiyle hataları affedip bağışlayacağı, dereceleri yükselteceği bir şeyi size söyleyeyim mi? Abdest üstüne abdest almak, camide cemaatle namaz kılmaya devam etmek ve her namazdan sonra diğer namazı beklemek. İşte ribat budur! İşte ribat budur! İşte ribat budur! (Müslim, Tirmîzî, Nesâî, Muvatta) Kim bir günlük nöbet tutarsa, bir aylık oruç ve ibâdetten daha fazla sevap kazanır.” buyurmuştur. (Nesâî, Tirmizî, İbnu Mace) Bu ayet ve hadislerden, râbıta’nın; bir cihad terimi olduğu, İslâm düşmanlarına karşı silahlanma, cihad için hazırlıklı olma, hudut karakollarında nöbet bekleme ve bu duygulara sıkı sıkıya bağlı olma demek olduğu anlaşılmaktadır. Mutasavvıflara göre rabıta; müridin şeyhini düşünerek kalbinden dünyalıkları çıkarması, şeyhi vasıtası ile Hz. Peygamber (s.a.v)’e ve Allah’a kalbini bağlaması demektir ve şöyle yapılır: Mürid doğrudan doğruya Allah’ı düşünür, Allah ile manevi bir bağ kurar ve hep O’nunla beraber olduğunu tasavvur eder. Bu şekilde bir bağ kuramazsa, bağlı bulunduğu mürşidini düşünür. Onun bağlı bulunduğu şeyhler silsilesi ile Hz. Muhammed (s.a.v)’e ulaşır. O’nun vasıtası ile de Allah’a ulaşır (!) ve O’nunla manevi bir bağ kurar. Tasavvuftaki rabıta, dolaylı yoldan Allah’a gitmek ve aracılar vasıtasıyla O’nunla manevi bağ kurmaktır. Rabıtanın bu şekildeki uygulaması, tarikatların Hicri 7. yüzyıldan sonraki dönemlerde uydurdukları bir bid’attir. Sûfîler, râbıtayı bir delile dayandırabilmek amacıyla; “sadıklarla birlikte olun” (Tevbe: 119) ayetini ve “kişi sevdiğiyle beraberdir” (Buharî, Müslim, Tirmizî) hadisini fütursuzca istismar etmişlerdir. Sonuç olarak; Kur’an’da ve sünnette mutasavvıfların uygulamasını destekleyecek hiç bir delil ve uygulama yoktur. Ayet ve hadislerde dile getirilen Allah yolunda cihad etmeyi gözüne kestiremeyenler, sonuçta râbıta kelimesinin içini boşaltarak, onu şirkle karışık bir meskenete çevirmekten başka bir şey yapmamışlardır. Bir de yıldızı bol otellerde yiyip-içip hayaller peşinde koşarak ribat yapanların rabıtalarını da Allah hayra tebdil eder inşallah…!  

[711] Râbıtû, “irtibatı kesmeyin” şeklinde de anlaşılabilir. Aslında ribât nöbet tutulan yerdir. Zımnen: imana saray olan yüreğinizin kapısında şeytana ve şeytanlara karşı nöbet bekleyin! İç ve dış saldırganlara karşı tetikte olun! Veya: Cennete ulaşan yolda ulaştığınız son noktadan bir adım geri atmayın! [712] Bu âyetin zımnî açılımı şudur: Ey iman iddiasında bulunanlar! İddianızı isbat için şu dört şeyi yapın: 1) İmanınıza yönelik saldırılara karşı direnin. 2) Direnişte dayanışın ve yarışın. 3) Bir yangın kulesi nöbetçisi gibi müteyakkız olun. 4) Sorumlu davranın ve firar etmeyin.  

Allah Teâlâ bu âyette felâh (başarı) sırrını özetlemiştir. 1. Sabır (musîbete karşı sabır, taate devamda sabır ve günahlardan uzak durmada sabır). 2. Sabır yarışında düşmanları geçmek. 3. Cihad için devamlı uyanıklık (cemaatle namaz vesilesiyle birbirine bağlanma, Allah’ın dinini koruma ve yayma konusunda daimî gayret, uyanıklık ve İslâm hudutlarını korumada nöbet tutma.) 4. Allah’ın emirlerine karşı gelmekten sakınmak.  

502 The full meaning of Sabr is to be understood here, viz.: patience, perseverance, constancy, self-restraint, refusing to be cowed down. These virtues we are to exercise for ourselves and in relation to others; we are to set an example, so that others may vie with us, and we are to vie with them, lest we fall short; in this way we strengthen each other and bind our mutual relations closer, in our common service to Allah. 503 Prosperity (falah) here and in other passages is to be understood in a wide sense, including prosperity in our mundane affairs as well as in spiritual progress. In both cases it implies happiness and the attainment of our wishes, purified by the love of Allah.