Âli İmrân Sûresi 175. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 4/76; 22/40; 39/36-38; 40/51-52; 47/7; 58/19, 21.  

Mekkeli Kureyş müşrikleri Müslümanlara karşı durmadan adam topluyor ve kuvvet hazırlıyorlardı. Bu hazırlıklardan hoşlanan münafıklar inananların moralini bozmak ve onları Hz. Peygamber’in arkasından koparmak için anında bu çalışmaları onlara iletiyordu. İnananların moralinin bozulmaması gerektiği, onları korkutanların şeytanın dostları olduğu ve kaygılanacak bir durumun olmadığı bu âyetle hatırlatılıyor.  

Tefsir bilginlerinin ifadesine göre, âyette “şeytan” olarak işaret edilen adam, Mekke’li müşriklerin, Medine’li müslümanlar arasında yıkıcı propaganda yapmak üzere gönderdiği “Nuaym” adlı birisidir.  

 Âyete «İşte o şeytan, sizi kendi dostlarından korkutmaktadır» şeklinde mana vermek de mümkündür. Nitekim bazı müfessirler burada, Mekkelilerin Medine’deki müslümanları ürkütmesi için propaganda yapmak üzere gönderdikleri Nuaym isimli kişiye işaret edildiğini belirtirler.  

1. Yandaşlarını. 2. Gerçek mü'minlere gücü yetmez.  

(2)Bu âyetin meâlindeki “o şeytan” ifâdesiyle kasdedilen kişi, Müslümanları korkutup kuvve-i ma‘neviyelerini kırmak maksadıyla Mekkeli müşriklerin gönderdikleri Nuaym isimli şahıstır. (Celâleyn Şerhî, c. 1, 516)  

(*) Saldırgan Mekkeli müşrikler Müslümanlara karşı durmadan adam topluyor ve kuvvet hazırlıyorlardı. Bu hazırlıklardan hoşlanan Medineli münafıklar inananların moralini bozmak ve onları Hz. Peygamber’in arkasından koparmak için anında bu çalışmaları onlara iletiyordu. İnananların moralinin bozulmaması gerektiği, onları korkutanların şeytanın dostları olduğu ve kaygılanacak bir durumun olmadığı bu âyetle hatırlatılıyor. (C. Külünkoğlu Meali Ayet Açıklaması) Tefsir bilginlerinin ifadesine göre, âyette “şeytan” olarak işaret edilen adam, Mekke’li müşriklerin, Medine’li müslümanlar arasında yıkıcı propaganda yapmak üzere gönderdiği “Nuaym”adlı birisidir. (DİB. Meali (Yeni) 175. Ayet Açıklaması)  

[4] Veya ancak bu şeytanlar dostlarını korkuturlar veya şeytan gözünüzde dostlarını büyütür. Şeytandan maksat ve karşılarına çıkan süvari bölüğü, münafıklar, Naim bin Mes'uttur veya vesvese ilka eden şeytandır.[4] Kurban insanı Allah'a yaklaştıran bir iyiliktir.  

44 Ebu Süfyan’ın propagandacısı olan Nuaym bin Mes’ud el-Eşcaî kastedilmektedir. 45 Beyzâvî’nin yorumunu esas alarak bu anlamı tercih ettik.  

Yüce Allah’tan korkmak, O’nun azabından ve gazabından korkmak demektir.  

1 Yani; size, şeytanlık yaparak, “(bakın) herkes size (saldırmak için) bir araya geldi. Öyleyse, onlardan korkun.” (Âlu İmrân: 173) diyen o adam (Naîm b. Mes’ud) sadece sizi kendi dostları olan Ebû Süfyân ve arkadaşlarından korkutmak istiyor. (Kurtubî)  

133 Yani, kasden zulüm işleyerek “şeytan ile ittifak kuran” kimselerden.  

Razî’ye ve birçok müfessire göre bu şeytandan maksat, Mekkeli müşriklerin Medine’deki Müslümanlar arasında aleyhte propaganda yapmak üzere gönderdikleri Nuaym İbn Mes’ud Eşceî’dir. Demek burada, cin şeytanının insan kılığına girmiş şekli olan bir insî şeytan söz konusudur. Uhud savaşı sonunda galip mağlup belli olmadı. Mekkelilerin komutanı Ebû Süfyan ayrılırken: “Rövanşımız gelecek sene Bedir panayırında olsun!” diye bağırınca Peygamberimiz: “Öyle olsun!” dedi. Vakit gelince Mekkeliler korktular. Durumu kurtarmak için Nuaym’ı propaganda için gönderdiler. Fakat Hz. Peygamber yılmayıp oraya gitti. Sekiz gün kalıp galibiyetini tescil etti. Mekkeliler ise gelmediler. İkinci tefsire göre: Cinnî şeytan, vesvesesi ile ancak dostları olan kâfir ve münâfıkları etkiler, yoksa Allah’ın dostları olan müminleri korkutamaz.  

Yahut: "Size o haberi getiren şeytân, sadece kendi dostlarını korkutabilir, siz onlardan korkmayın." (Envâru't-Tenzîl: 1/246)  

[*] Peygamberimiz Mekke ordusunu takibe koyulduğu zaman Ebu Süfyan onları caydırmak için casus göndermiş ve yukarıdaki sözü söyletmişti. Bu söz ters etki göstermiş, Müslümanların inanç ve özgüvenini artırmıştı.  

(35) Burada kastedilenin cin şeytanlarından değil, insan şeytanlarından biri olduğu anlaşılıyor. Cinler gibi insanların da şeytanlarının bulunduğunu bildiren âyetler vardır. 6:112’ye bakınız.