Âli İmrân Sûresi 161. Ayet Meali

Bedir ganîmetleri arasında bir kadife kaybolmuştu. Münafıklar, bunu Hz. Muhammed (s.a.a) almıştır diye ortaya bir söz attılar. Buna işaret edilmektedir.  

İbn Kesir, Ebû Amr ve Âsım’ın dışındaki kıraat imamlarının kıraatine göre “gulül” kelimesine meçhul manası da verilmiştir.  

161.Ebu Davud ve Tirmizi`nin Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiklerine göre bu ayeti kerime Bedir`de kırmızı bir cübbe kaybolnca (münâfıklardan) bazılarının: "Resulullah (a.s.) almıştır" demeleri üzerine indirilmiştir. Bu ayeti kerimenin iniş sebebi hakkında daha başka rivayetler de nakledilmiştir ancak tümünde de münâfıkların Resulullah (a.s.) aleyhine benzer dedikodular çıkarmaları olaylarından söz edilmektedir.  

Bedir savaşında elde edilen ganimetlerden bazıları kaybolmuştu. Münafıklar kaybolan eşyayı “herhalde Muhammed aşırmıştır” diye Hz. Peygamber’e iftira atmışlardı. Yine münafıklar Hz. Peygamberle ilgili; “savaş gelirlerini keyfince ve yakın çevresine dağıtıyor” yönünde iddiada bulunuyorlardı. Bunun üzerine bu âyet nazil oldu.  

 Bedir savaşında elde edilen ganimetlerin taksimi sırasında, kayıp bir eşya için, münafıkların «Herhalde Muhammed almıştır» demeleri üzerine bu âyetin nâzil olduğu rivayet edilir. Uhud savaşında Hz. Peygamber’in stratejik bir noktaya yerleştirdiği okçuların, İslâm ordusunun savaşı kazanma belirtisi üzerine, Hz. Peygamber tarafından «Herkesin aldığı ganimet, kendisinin olacaktır» gibi bir söz söylenebileceği zannına kapılarak görevlerini terketmeleri üzerine, onların bu zannını reddetmek için indirildiği de rivayet edilir.  

Abdullah b. Abbas [radıyallahu anh] ve Saîd b. Cübeyr [rahmetullahi aleyh] bu âyet-i kerîmenin, Bedir gazvesinden elde edilen ganimet mallarından kırmızı renkli kadife bir kumaşın kaybolması üzerine, munâfıkların iftira atarak, “Belki de onu Resûlullah almıştır” demeleri üzerine nâzil olduğunu söylemişlerdir.  

1- Bir nebinin emanete ihanet edebileceğini nasıl aklınızdan geçirebilirsiniz? Bir nebinin emanete asla ihanet etmeyeceğini düşünmeniz gerekmez mi?  

(3)Bedir Harbi ganîmetlerinden kırmızı renkli bir kadife parçası kaybolunca, bazı münâfıklar: “Herhâlde onu Muhammed (asm) almıştır” demeleri üzerine bu âyet-i celîle nâzil oldu. (Nesefî, c. 1, 287)  

(*)… Âyette reddedilen “hıyanet/hile”, Allah Rasûlü’ne yapılan “Kur’an’ı kendisi düzüp-koşuyor ve ardından da ‘bu Allah katından geldi’ diyor vs.” iddialarına bir cevap olsa gerektir. Bu söylentiyi red için şu deliller yeterlidir: 1) Bu âyet, hemen üzerindeki âyetlerle aynı pasajda yer almaktadır. Bu durumda Uhud savaşında inmiş olması çok güçlü ihtimaldir. 2) Allah Rasûlü’ne bir kadife kumaş yüzünden iftira etmek, değil dostlar, düşmanlar açısından dahi ciddiye alınacak şey değildir. 3) Bir sonraki 162. âyette Allah Rasûlü “Allah’ın rızasını kazanmış kişi”, onun hakkında “hileci” kuşkusu taşıyanlar ise “Allah’ın lânetine uğramış kişi” olarak tanımlanır. Allah’ın lânetine uğramak, genellikle kitap ehli için kullanılır (2:79). 4) Bizce pasajın son âyeti olan 164. âyet de tam bu konudan, vahiyden söz etmekte ve pasajın ilk âyeti olan 161. âyetin konusuna açıklık getirmektedir. (M. İslamoğlu Meali 161. Ayet Açıklaması) Zaten bu ayetin ganimet veya kayıp olan kadife kumaş hakkında indiğini sözde aktaran İbn Abbas’ın da o zaman 5 - 6 yaşlarında çok kücük bir çocuk olması ve bu nedenle savaşa katılamaması yüzünden bu rivayetin doğru olmadığı ve İbn Abbas’a uydurulan bir yalan olduğu kesin olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca diğer bir ravi olan Said Bin Cübeyir ise, tabiinlerden olup ne Hz. Peygamberi ne de Bedir savaşını görmüştür! Bu nedenle bunun da bunu rivayet etmesi münkün değildir. Peki, 5-6 yaşlarında bir çocuktan böyle bir şey nasıl rivayet edilebilir? Neden bunu bizzat Bedir savaşına katılan Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Hz. Ali gibiler rivayet etmiyorlar? Bu nedenle bu ayette ‘’kendisine vahyedileni tebliğ etmemek veya vahiy adına bir şey uydurmak veya aldatıcı sözler kullanarak insanları kendi inancına davet etmek vs. gibi) hiçbir peygamberin yapamayacağı böyle bir konuya vurgu yapılmaktadır. وقال آخرون مـمن قرأ ذلك بفتـح الـياء وضمّ الغين: إنـما أنزل ذلك تعريفـاً للناس أن النبـيّ صلى الله عليه وسلم، لا يكتـم من وحي الله شيئاً.: (جامع البيان في تفسير القرآن - الطبري) والثالث: أن معناه وما كان لنبي أن يكتم الناس ما بعثه الله إليهم لرهبة منه ولا رغبة فيهم (النكت والعيون – تفسير الماوردي) وأما ما قيل من أن المرادَ تنزيهُه عليه السلام عما تفوَّه به بعضُ المنافقين إذ رُوي: «أن قَطيفةً حمراءَ فقدت يوم بدر فقال بعضُ المنافقين: لعل رسولَ الله صلى الله عليه وسلم أخذها» فبعيدٌ جداً،( إرشاد العقل السليم إلى مزايا الكتاب الكريم) وذهب بعض المفسرين إلى أن الغل أو الغلول المنفي هنا هو إخفاء شيء من الوحي وكتمانه عن الناس لا الخيانة في المغنم، وإن كان ما يعده عاما في كل غلول أو خاصا بالغنيمة، فإنه جيء به للمناسبة كما عهد في مناسبات القرآن،... قال الأستاذ الإمام: ومن مناسبة كون الغل بمعنى الكتمان وإخفاء بعض التنزيل ما تقدم من أمر الله - تعالى - نبيه - صلى الله عليه وسلم - في الآيات السابقة بمعاتبة من كان معه في أحد وتوبيخهم على ما قصروا، وذلك مما يصعب تبليغه عادة؛ لأنه يشق على المبلغ والمبلغ، ومن أمره - صلى الله عليه وسلم - بالعفو عنهم والاستغفار لهم ومشاورتهم في الأمر على ما كان منهم، وفي هذا إعلاء لشأنهم ومعاملة لهم بالمساواة في مثل هذه الشئون، وذلك مما عهد البشر أن يشق على الرئيس منهم إبلاغه للمرءوسين ويزاد على ما ذكره الأستاذ الإمام ما تقدم في هذا السياق من قوله - تعالى - له: { ليس لك من الأمر شيء.... (تفسير المنار)  

[2] Onu boynuna yüklenir. Veya vebalini yüklenir.  

Bu ifade, “Hiçbir peygamber ihanetle suçlanamaz” şeklinde de anlaşılabilir.  

1 Ğulûl: Ganîmetten gizli bir şey aşırmak, emanete ihânet etmek demektir. Bu fiil, devlet mallarını kötüye kullanmak anlamında da kullanılır.  

123 Yani, kendi görüşlerini Allah’a isnad edip sonra inananlardan yalnız O’na inanıp güvenmelerini istemesi. Böylesine bir yanıltma (iddiası) son derece akıl-dışı olsa da, Hz. Peygamber’in kendisinin Kur’an’ı “tertib ettiği” ve onu sonra haksız şekilde ilahî vahye izafe ettiği görüşü, inkarcılar arasındaki ortak görüştür.  

[683] Veya bazı kıraat imamlarının en-yuğalle okuyuşuna dayanarak: “Bir peygambere ihanet edilmesi olacak şey değil”. [684] Tefsirlerde, bu âyetin Bedir savaşında kaybolan kadifeden bir kumaşı Rasulullah’ın aldığını düşünen insanlar için indiği ifade edilir. Sahih hiçbir delile dayanmayan bu rivayetler, âyetin muhtevası ve bağlamıyla uyuşmaz. Âyette reddedilen “hile”, Allah Rasûlü’ne yapılan “Kur’an’ı kendisi düzüp-koşuyor ve ardından da ‘bu Allah katından geldi’ diyor” iddialarına bir cevap olsa gerektir. Bu söylentiyi red için şu deliller yeterlidir: 1) Bu âyet, hemen üzerindeki âyetlerle aynı pasajda yer almaktadır. Bu durumda Uhud savaşında inmiş olması çok güçlü ihtimaldir. 2) Allah Rasûlü’ne bir kadife kumaş yüzünden iftira etmek, değil dostlar, düşmanlar açısından dahi ciddiye alınacak şey değildir. 3) Bir sonraki 162. âyette Allah Rasûlü “Allah’ın rızasını kazanmış kişi”, onun hakkında “hileci” kuşkusu taşıyanlar ise “Allah’ın lânetine uğramış kişi” olarak tanımlanır. Allah’ın lânetine uğramak, genellikle kitap ehli için kullanılır (2:79). 4) Bizce pasajın son âyeti olan 164. âyet de tam bu konudan, vahiyden söz etmekte ve pasajın ilk âyeti olan 161. âyetin konusuna açıklık getirmektedir.  

[1] Münâfıkların "Rasûlullah ganâimden bir kısmını kendi alıyor veyâ kendi sevdiklerine viriyor ve hak sâhiblerine hıyânet idiyor" dimeleri üzerine nâzil oldı.  

472 Besides the gentleness of his nature, Al Mustafa was known from his earliest life for his trustworthiness. Hence his title of al Arrnn. Unscrupulous people often read their own low motives into other men, and their accusation, which is meant to injure, fastens on the various virtues for which the man they attack is well known. Some of the hypocrites after Uhud raised some doubts about the division of the spoils, thinking to sow the seeds of poison in the hearts of the men who had deserted their posts in their craving for booty. Those low suspicions were never believed in by any sensible people, and they have no interest for us now. But the general principles here declared are of eternal value, (1) Prophets of Allah do not act from unworthy motives. (2) Those who act from such motives are spiritually the lowest of creatures, and they will make no profit. (3) A Prophet of Allah is not to be judged by the same standard as a greedy creature. (4) In Allah's eyes there are various grades of men, and we must try to understand and appreciate such grades. If we trust our Leader, we shall not question his honesty without cause. If he is dishonest, he is not fit to be a leader. (R).