Âli İmrân Sûresi 125. Ayet Meali

Bin, üç bin ve beş bin gibi sayılar mübalağa sanatıyla mecazi anlamda kullanılsa da burada düşman askerinin karşısına, onların gözünde süvari birliği şeklinde ya da bizim algılamakta zorlandığımız düşmanı korkutacak ya da püskürtece başka bir surette, sayıları oldukça fazla bir ordu çıkarıldığı anlatılmaktadır. Nitekim bugün dijital dünyanın vazgeçilmesi haline gelen photoshopla önceden oluşturulmuş grafikler, fotoğraflar vektörel olarak değiştirilip yapılandırılabilmektedir. Yani bu sistemle oynama yaparak az sayıdaki silahsız insanı çok sayıda teçhizatlı büyük bir orduya dönüştürebiliyorsunuz ve bu yolla karşı tarafı yanıltabiliyorsunuz. Bu ayetten anlıyoruz ki; bunun farklı bir versiyonu mü’minler için Bedir Savaşı’nda Allah tarafından düşmanlara karşı uygulanmıştır.  

(2)Rivâyetlere göre melekler, atlar üzerinde ve başlarında beyaz sarıklar olduğu hâlde mü’minlerle birlikte harb etmişlerdir. İbn-i Abbâs (ra): “Melekler bütün gazâlarda hazır oldular. Ancak Bedir Harbinden başkasına fiilî olarak iştirâk etmediler. Sâdece varlıklarıyla ve sayılarıyla (ehl-i îmâna ma‘nen destek olmak üzere) hazır bulundular” diye beyân etmiştir. (İbn-i Kesîr, c. 1, 316)“Melâikelerin, Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’a hizmeti ve görünmesi ve cinnîlerin ona îman ve itâati mütevâtirdir (doğruluğu şübhesiz olan bir haberdir). Nass-ı Kur’ân (Kur’ân’ın açık hükmü) ve çok âyât ile(âyetlerle) musarrahtır (açıklanmıştır). Gazve-i Bedir’de beş bin melâike, nass-ı Kur’ân ile, önde sahâbeler gibi ona hizmet edip asker olmuşlar. Hattâ o melekler, melâikeler içinde Ashâb-ı Bedir gibi şeref kazanmışlar. (...) Hem Ebû Süfyân İbn-i Hâris İbn-i Abdülmuttalib ammizâde-i Nebevî (Peygamberimiz Aleyhissalâtü Vesselâm’ın amcası oğlu) nakl-i sahih ile haber veriyor ki: ‘Gazve-i Bedir’de, gök ile yer arasında beyaz libaslı(elbiseli) atlı zâtları gördük.’ ” (Zülfikār, 19. Mektûb, 60-61)  

(*) Bu ayetten anlaşılıyor ki, Uhud’da mü’minler sıkıntıya göğüs gerip, itaatsizlikten sakınsaydılar yüce Allah da beş bin melekle onlara manevi yardım edecekti, ama onlar sıkıntıya göğüs gerip sabretmedikleri gibi, itaatsizlikten de sakınmadılar, bu nedenle bu manevi yardımı hak etmedikleri için onlara böyle bir yardım yapılmadı, yani bu manevi yardım gerçekleşmiş değildir.)) (الله اعلم Ayrıca meleklerin yardımı manevidir. Enfal-12-O zaman, Rabbin (inanmış olanların yüreklerine ilham edilmek üzere) meleklere: Şüphesiz sizinle beraberim! İnanmış olanları (benim şu sözlerimle) yüreklendirin: O inkârcı (saldırgan)ların yüreklerine korku salacağım mesajını vahyediyordu. Öyle ise (ey iman etmiş olanlar!) Siz de boyunların üstünü (o saldırgan güçlerin lider, komutan ve üst düzeydekilerini) vurun, onlardan (size karşı silah kullanan, size silah doğrultan) bütün parmak uclarını (elleriyle silah kullanan, size silah doğrultan astlarını) da.’’şeklindeki ayetten de anlaşıldığı üzere melekler ne savaşa katılmışlar ne de bir müşriki öldürmüşler. Belki manen inananlara sebat, direnç ve moral vermeye çalışmışlardır. Yani meleklerin yardımı maddi değil, manevidir. Her ne kadar bazı müfessirler, meleklerin bizzat savaştıkları yönünde görüş belirtmiş iseler de bu doğru değildir. Zira ayetten anlaşılan odur ki, melekler görünmeksizin iman edenlere Allah’ın emriyle sadece yardım ve zafer ilham ederek yüreklerine sebat, cesaret ve moral vermeye, yani manevi bir yardım yapmaya çalışmışlardır. Ayrıca Kur’an’ın hiçbir ayetinde, meleklerin maddi anlamda, bilfiil savaşa katıldıklarına dair bir işaret bulunmamaktadır. İlgili ayetler, meleklerin yardım ettiğini mücerret/soyut olarak ifade etmektedir. Bu yardımın nasıl gerçekleştiği de yine aynı ayetlerin devamında ifade edilmiştir. Enfal Sûresi’nin 12. ayetinde açıkça ifade edildiği gibi bu yardım, tesiri ruhlar üzerinde görülen ilahî bir takviyedir. Bu yüzden bu bir iç yardımdır, yani motivasyondur, cesarettir, Allaha karşı güvendir vs. Aşağıdaki tefsir metinlerinde de onların yardımları bu şekilde olduğu anlatılıyor. (bkz: Tefsir’ü -l Meraği, Kitabul - Müteşabih minel Kur’an,el - Vesit fi tefsiri’ l-Kur’a’nil Kerim ve Zuhretüt-Tefasir) Yani bin, üç bin ve beş bin gibi sayılar mübalağa sanatıyla mecazi anlamda kullanılsa da burada saldırgan düşman askerinin karşısına, onların gözünde süvari birliği şeklinde ya da bizim algılamakta zorlandığımız düşmanı korkutacak ya da püskürtecek başka bir surette sayıları oldukça fazla bir ordu çıkarıldığı da anlaşılabilir. Nitekim bugün dijital dünyanın vazgeçilmez proğramı haline gelen photoshopla önceden oluşturulmuş grafikler, fotoğraflar vektörel olarak değiştirilip yapılandırılabilmektedir. Yani bu sistemle oynama yaparak az sayıdaki silahsız insanı çok sayıda teçhizatlı büyük bir orduya dönüştürebiliyorsunuz ve bu yolla karşı tarafı yanıltabiliyorsunuz... (C. Külünkoğlu Meali 125. Ayet Açıklaması) Ayrıca ayette melekler için kullanılan (مسومين) ‘’müsevvimin’’ ifadesinin meallerdeki ‘’nişanlı’’şeklindeki tercümeler hatalı olup bunun anlamı ‘’ akın akın gönderilen veya gelen melekler‘’demektir. Yine en doğrusunu yüce Allah bilir. Aşağıdaki tefsir metinlerine bkz: فقال الامام ماتريدي أنه مجرد بشرى معنوية للمقاتلين لا قتال حقيقي وأن القصة التاريخية مجهولة ومضطربة ، ففي تفسير الماتوريدي " قوله: (فاستجاب لكم أني ممدكم بألف من الملائكة مردفين)، يوم بدر، ولا ندري كيف كانت القصة؟ وليس لنا إلى معرفة القصة حاجة؛ سوى أن فيه بشارة للمؤمنين بالنصر لهم، والمعونة بقوله: (وما جعله الله إلا بشرى لكم ولتطمئن قلوبكم به) جعل في ذلك تسكين قلوب المسلمين"..." قال آخرون: لم يقاتلوا، ولكن جاءوا بتسكين قلوبهم ما ذكر في الآية، ولا يحتمل القتال؛ لأنه ذكر في الآية: (ويقللكم في أعينهم)، ولو كانوا يقاتلون لم يكن لما يقلل معنى؛ ولأن الواحد منهم كاف لجميع المشركين - ويحسم الأمر الماتوريدي أن نزول الملائكة في الآيات كان معنويا فقط، حيث قال " الملائكة إنما أرسلت؛ لتطمئن بها قلوب المؤمنين، وتركن إليها طباعهم" (تفسير الماتوريدي 10/ 267) (اقال الأخفش: معنى مسوّمين مرسلين.(لبحر المحيط) وقيل: مرسلين مطلقين،(روح المعاني) وظاهر الآية يدل على أنّ لإنزال الملائكة وإمداد المسلمين بهم فائدة معنوية، فهو يؤثّر في القلوب فيزيدها قوة وإن لم يكونوا محاربين (تفسير المراغي : وإنّ الملائكة التي أرسلها الله تعالى لنصرة النبيّ لم يقاتِلوا بالسيف ولا بالرمح ولم يَرَهم أحد من الناس ولكنّهم كانوا يشجِّعون المسلمين على القتال ويقوّون قلوبَهم ، ويخوِّفون المشركين ويوهنون عزمهم وذلك بالإيحاء ، وبذلك انتصر المسلمون وانهزم المشركون - (كتاب المتشابه من القران) الخلاصة: أن الآية مجرد تشجيع معنوي للمؤمنين للثبات في ، لا قتالا حقيقيا، وأن نزول الملائكة لقتال المشركين خرافة دينية رددها المحدثون فاضطربت أقوالهم وخرقت قواعد المنطوق والمعقول،( سامح عسكر - خرافة قتال الملائكة بجانب المسلمين)  

[2] Veya süratle — öfke ile.  

Burada, Enfâl 8:9’da belirtilen Bedir’deki 1.000 melekle gerçekleştirilen yardım hatırlatılmaktadır.  

1 Allah, Bedir Savaşında Müslümanlara önce bin melekle yardım etmişti. Bu ve bundan sonraki âyette ifâde edilen üç bin ve beş bin meleğin gönderilmesi olayının Uhud savaşında olduğu, rivâyetler arasında varsa da; Bedir Savaşında olduğu rivâyetleri daha kuvvetlidir. (Kurtubî) Bk. (Enfâl: 9)2 (مُسَوِّمِينَ) kelimesi; tefsir ve meâllerde genellikle İbnu Âmir, Hamza ve Nafi’ kıraatlerindeki ism-i mef’ul olarak okunuşu esas alınarak “nişanlı” kelimesiyle tercüme edilmiştir. Yukarıdaki tercüme; kelimenin Ebu Amr, İbnu Kesir ve Âsım kıraatlerindeki ism-i fail olarak okunması ve kelimenin “takip etmek” şeklindeki sözlük anlamı esas alınarak daha uygun düştüğü kanaatiyle tercih edilmiştir. (Kurtubî) Bu kelimenin ism-i mef’ul olarak kullanımı için Bk. (Hud: 83, Zariyat: 34)  

93 Bir sonraki ayetten anlaşılacağı gibi, Allah’ın inananlara binlerce melek ile yardımda bulunmasının Hz. Peygamber tarafından vurgulanması, mecazî olarak, inananların kalplerinin Allah’tan gelen manevî güçler aracılığıyla takviyesi anlamına gelir (Menâr IV, 112 vd. ve IX, 612 vd.). Bedir Savaşı ile ilgili benzer bir ifade de, “bin” melekten bahsedilen 8:9-10’da geçer. Bu değişen rakamlar (bin, üçbin ve beşbin) ise, muhtemelen, “zorluklara karşı sabreden ve O’na karşı sorumluluklarının bilincinde olanlar”a Allah’ın yardımının sınırsızlığını gösterir. Hz. Peygamber’in, Uhud Savaşı’ndan hemen önce, yani, Abdullah b. Ubeyy önderliğindeki üçyüz kişinin kendisini terk etmesinden ve bir kısmının da çok üstün düşman güçleri karşısında paniğe kapılır gibi olmasından sonra, kendisine tâbi olanları bu şekilde teşcî‘ ettiğini varsaymamız mantıklı olur.  

446 Musawwim: this is the active voice of the verb, not to be confused with the passive voice in 3:14 , which has a different signification.