Âli İmrân Sûresi 118. Ayet Meali

118.İbnu Cerir ve İbnu İshak`ın Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiklerine göre Müslümanlardan bazıları cahiliye dönemindeki dostlukları ve komşulukları dolayısıyla yahudilerden bazı kimselerle içli dışlı oluyorlardı. Bunun üzerine Yüce Allah bu âyeti kerimeyi indirdi.  

Bkz. 2/120, 3/28 ve dipnotu, 3/100, 149  

(*) Bu ayet, islam ve Müslümanlar aleyhinde çalışan gayri Müslimleri veli, yönetici, temsilci ve sırdaş edinmeyi yasaklıyor, yoksa bu durumda olmayan gayri Müslimlerle dost, arkadaş vs. olmayı yasaklamıyor…// Ayrıca bunları sırdaş edinme yasağı, onlarla iyi geçinmemek anlamına gelmez. Toplum ve İslam devletin emniyet ve selâmeti bakımından devlet sırlarını onlara verecek derecede kendileriyle samimi olmak veya devletin sırlarını ya da menfaatlerini alakadar eden önemli görevleri onlara teslim etmek sakıncalı olmakla birlikte, onlarla beşerî münasebetlerin iyi yürütülmesinde bir sakınca yoktur. Kur’an müslümanlara karşı düşmanca tavır almayan gayri müslimlerle beşerî ilişkilerin iyi yürütülmesini, gerektiğinde onlara iyilik edilmesini, haklarında adaletli davranılmasını tavsiye etmekte ve böyle yapanları yüce Allah’ın sevdiğini bildirmektedir (Mümtehine 60/8). Samimi dost edinilmeleri yasaklananlar ancak İslâm’a ve müslümanlara karşı düşmanca tavır alanlar, onlarla savaşmak ve onları yurtlarından çıkarmak için birbirlerine destek verenlerdir. İslâm, dinin temel ilke ve amaçlarına ters düşmeyecek ölçüler içinde gayri Müslimlerle her konuda olduğu gibi ilim, teknik ve sanat alışverişinde de bulunmayı yasaklamaz. Çünkü ilmin vatanı ve milliyeti yoktur. Bir rivayette de buyurulduğu gibi (Tirmizî, “İlim”, 19) yararlı bilgi ve fikir müslümanın yitiğidir, onu nerede bulursa alır. Bu konularda müslümanlar din ayırımı yapmaksızın herkesten istifade edebilirler ve kendi birikimlerinden başkalarını yararlandırırlar. Kaynak: (Kur’an Yolu Tefsiri Cilt: 1 Sayfa: 659-661)  

28 Bıtâne: kökü “b-t-n”dır. “Karın, iç, içyüzü” anlamına gelir. “içini göstermek” demektir (Ragıp). Burada kastedilen, iç dünyanı bilecek ve iç işlerine vakıf olacak kadar yakın, kısaca sırdaş demektir.  

Benzer mesajlar: Âl-i İmrân 3:28; Nisâ 4:144; Mâide 5:51, 57; Mücâdele 58:22; Mümtehine 60:1.  

1 Yani Müslüman olmayanlardan…2 Bıtâne: Elbisenin astarı demektir. Mecâzen bir kimsenin “tüm sırlarına vakıf olan yakın dostu ve sırdaşı” anlamında kullanılır. Mü’minler, gerek kâfirleri ve gerekse münafıkları tüm sırlarına vakıf olacak şekilde dost edinmekten nehy olunmuşlardır. Bu nehyin özel hayata şümulü bulunmakla beraber âyet daha ziyade ammeye ait işlere de işaret etmektedir.  

87 Lafzen, “sizin dışınızdakileri”. Bazı müfessirler, bu ifadenin bütün gayrimüslimleri kapsadığı görüşüne yakınlık duyarlar. Ama bu görüş, müminlerin kendilerine ve inançlarına düşmanlık beslemeyen inançsızlar ile dostluk kurmalarına açıkça izin veren 60:8-9 ile çelişmektedir. Dahası, ayetin siyâkı ve sibâkı, “sizden olmayan kişiler” ile sadece, sözleri ve davranışlarıyla İslam’a ve Müslümanlara karşı düşmanlıklarını belli eden kişilerin kasdedildiğini göstermektedir (Taberî). Benim tercih ettiğim “sizden olmayan kişiler” çevirisi şunu ifade eder: Onların hayat görüşü, Müslümanlarınkine öylesine temelden karşıdır ki aralarında gerçek bir dostluk sözkonusu olamaz.88 Lafzen, “sizi sıkıntıya sokan her şeyden hoşlanırlar”.  

[650] Batn, “içini göstermek” (Râğıb). Yani sırrınızı vermeyin. Mümtehane 8-9, düşman olmayan inançsızlarla insanî ilişkiye girileceğini ifade eder. Burada yasaklanan can dost, müttefik ve sırdaş edinmektir.  

[2] Ba'zı müslümânlar karâbetleri ve sıhriyetleri cihetiyle ba'zı yahûdîler ve müşrikler ile dostluk ider ve onlara sırlarını söylerlerdi. Bu sırada İslâm'a 'âid ba'zı esrâr da fâş idiliyordı. Cenâb-ı Hak onların mü'minlere hayır-hâh olmadıklarını beyân ile dost ve sırdaş ittihâz olunmalarından men' buyurmuşdur.