Alak Sûresi 4. Ayet Meali

Bu ilk beş âyet, Hz. Peygamber Hira mağarasında iken Cebrail’in ilk getirdiği âyetlerdir. Bu âyetlerin inmesinden sonra vahiy bir süre kesilmişti ki bu süreye “fetret dönemi” denir. Daha sonra Müddessir sûresinin inmesiyle fetret dönemi sona ermiştir.  

(*) Kalem; bilgi, eğitim ve öğretimin sembolüdür. Daha ilk âyetlerde vahyin, bilginin zamanla unutulma ve tahrif edilme riskine karşı yazılarak muhafazası öğretilmiştir. Kurân’ın, canlılar arasında insanın farklı ve üstün yerini onun öğrenme özelliği ile tanımlaması son derece anlamlıdır. (Kurandan Hayata)  

1 “Oku” emrinin tekrarı te’kid için düşünülürse; “tekrar tekrar oku”, yeni bir emir olarak düşünülürse; “başkalarına tebliğ veya öğretmek için oku” anlamına gelebilir. 2 Yani Peygamberine kalemsiz öğrettiği gibi, başkalarına kalemle öğreten de odur. Buradan ayrıca Peygamberler dışındakilerin, ancak kalemle yani “vasıtayla” öğreneceklerine, bir ihtar vardır. Tüm sahabe ilmi, vasıtalı öğrenmiş ve onlara ilim vehbî olarak verilmemiştir. Ama her ne hikmetse birçok sufi ekollerinde ve meşreplerde okumadan, yazmadan âlim olanlar türemiş ve bunların uydurduklarına Müslümanlar genellikle cahilliklerinden dolayı itimat etmişlerdir. Böylece Allah’ın indirdiği gerçek din olan İslam dinine paralel dinler icat etmişlerdir. Müslümanların bu proje dinleri bırakıp Allah’ın vasıta olarak gönderdiği Kitabına ve Peygamberinin sünnetine tabi olmaları elzemdir. Ayrıca (الْقَلَم) kelimesinin ma’rife (belirli) olmasından da; bilhassa din ilimlerinin olur-olmaz kalemlerden değil, bizzat o dini Allah’tan alıp insanlara öğreten peygamberden ve o peygamberden öğrenenlerden öğrenilmesi gerektiğine bir işaret olabilir.  

[5804] Kalem bir semboldür. Hem bilginin kayıt altına alınmasını, hem de öğrenme araçlarını simgeler. Daha ilk inen vahiyle “sözlü kültürden yazılı kültüre geç” işaretini alan Nebi, mesajı aldığını vahyi yazdırarak ortaya koyacaktır. Kalem yazıyı temsil eder. Yazı ise bilgiyi kayda alıp, bu kayda kalemi, kâğıdı, eli, zamanı, mekânı, okuyan ve okuyacak her insanı şahit tutmaktır. Söz uçucu yazı kalıcıdır. Onun için demişlerdir ki; ilim avlamak, yazı ise avı bağlamaktır.  

(2) Yazı, “beyan” konusunun bir başka boyutunu teşkil etmekte ve başlı başına bir mucizeler topluluğu olan konuşma ve anlama yeteneğine daha da olağanüstülük kazandırmaktadır. Bu âyetin çağrıştırdıklarını, 55:4’ün açıklamalarıyla karşılaştırabilirsiniz.  

6206 The symbol of a permanent revelation is the mystic Pen and the mystic Record. See n. 5593 to 68:1. The Arabic words for "teach" and "knowledge" are from the same root. It is impossible to produce in a Translation the complete orchestral harmony of the words for "read", "teach", "pen" (which implies reading, writing, books, study, research), "knowledge" (including science, self knowledge, spiritual understanding), and "proclaim", an alternative meaning of the word for "to read". This proclaiming or reading implies not only the duty of blazoning forth Allah's message, as going with the prophetic office, but also the duty of promulgation and wide dissemination of fhe Truth by all who read and understand it. The comprehensive meaning of qara' refers not only to a particular person and occasion but also gives a universal direction. And this kind of comprehensive meaning, as we have seen, runs throughout the Qur'an—for those who will understand.