Ahzâb Sûresi 8. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 3/81; 5/109; 7/6; 42/13.  

 Hicretin beşinci yılında Kureyş ve Gatafân kabileleri topluca Medine üzerine yürümüşler; müslümanlarla ittifakı bulunan Medine’deki Benî Kureyza kabilesi de, ihanet ederek onlarla birleşmişti. Böylece düşman ordusunun sayısı 12.000 kişiye varıyordu. Hz. Peygamber, istişare ederek Araplarda âdet olmayan bir savaş taktiği uyguladı: Medine çevresine hendek kazdırdı ve askerlerini, hendekten çıkan toprakların ardına mevzilendirdi. Düşman hendeği aşamadı. Bir ay kadar süren kuşatma sırasında yardım alamayan müslümanlar bunaldılar. İşte bu durumda bir mûcize meydana geldi: Birden ortaya çıkan soğuk bir fırtına, düşman çadırlarını söküyor, ateşlerini söndürüyor, atlarını ürkütüyor, düşmanı toza boğuyordu. Müslüman askerlerin etrafında sahipleri görünmeyen seslerden tekbirler işitiliyordu. Sonunda düşman perişan oldu, çekip gitti. Daha sonra Benî Kureyza kabilesinden de bu ihanetlerinin hesabı soruldu. İşte aşağıdaki âyetlerin, bu olay hakkında nâzil olduğu rivayet edilmektedir.  

1- Sözüne bağlı kimselerin, sözlerine bağlılıklarını ortaya koysun.  

(*) Kıyamet gününde, Peygamberlere, ümmetlerinin kendilerine ne cevap verdiklerini sorsun. 4:41 ve 16:84 gibi âyetlerde bu husus belirtilmiştir. Bu arada, ümmetlerinin sapmaları hakkında da peygamberlere soru sorulacağı, meselâ Hz. İsa’ya “Ey Meryem oğlu İsa! İnsanlara ‘Beni ve annemi Allah’ın yanı sıra tanrı edinin’ diyen sen misin?” (5:116) sorusunun yöneltileceği de âyetlerden anlaşılmaktadır. Böylece, peygamberlerin sözlerine sadık kaldıkları ve görevlerini eksiksiz ve doğru bir şekilde yerine getirdikleri açığa çıktıktan sonra, onların davetlerini nasıl karşıladıkları konusunda ümmetleri hesaba çekilecektir. (Ü. Şimşek Meal Açıklaması) Aşağıdaki tefsir metnine de bakılabilir. ثم يحتمل سؤاله الصادقين، وهم الرسل، عن صدقهم وجهين:أحدهما: يسألهم عن تبليغ ما أمرهم بالتبليغ إلى قومهم، وعن إنباء ما ولاهم الإنباء أن نبئوا أولئك: هل بلغتم وهل أنبأتم أولئك؟والثاني: يسألهم عن إجابة أولئك لهم: هل أجابوكم إلى ما دعوتم؟ لأن منهم من أجابهم وصدقهم، ومنهم من لم يجب ولم يصدّق؛ فيخرج السؤال عمن أجاب على التقرير، ومن لم يجب على التنبيه والتوبيخ، وهو يسأل الفريقين جميعاً: الرسل عن التبليغ، والمرسل إليهم:عن الإجابة؛{ فَلَنَسْأَلَنَّ ٱلَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ الخ} [الأعراف: 6] (تأويلات أهل السنة)  

[2] Vazifelerini hüsn-ü ifa edip etmediklerince.  

1 Elçiliği kabul ile dine davet, Allah’ın dinini tebliğ ve uygulamaya dâir sözlerini. 2 Allah’ın o doğrulara doğruluklarından sorması, onların sadakatlerini açıklamak içindir. (Elmalılı) Buradaki doğrular, Müslümanlardır ve bunlardan doğruluklarının sorulması ise, bir öğretmenin başarılı öğrencisine, davetlilerin huzurunda soru sorup onun başarısını ispatlayacak cevap alması gibidir. Bu soru, o doğru kulları onurlandırma, başarılarını duyurma ve onları övme amacına yönelik bir sorudur. (Özetle-Seyyid Kutub, Fî Zılâl’il-Kur’an)  

12 Karş. 5:109 ve özellikle, 7:6 -“Kendilerine [ilahî] bir mesaj gönderilen herkesi, hiç şüphesiz, [Yargı Günü’nde] hesaba çekeceğiz. Ve yine hiç şüphesiz mesajla gönderilenleri[n kendilerini] de hesaba çekeceğiz”.  

[3726] Peygamberler ve ümmetlerinden karşılıklı sorulacak hesap için bkz: 7:6.  

Bu söz, elçilik görevini yerine getirmek, dinî tebliğ ve öbür peygamberleri tasdik etmek konusundadır. Allah risaletlerini tebliğ ve ifa etme konusunda sözlerine gösterdikleri bağlılığı, ümmetleri önünde açıklayacaktır.  

[*] Arap edebiyatında iltifat sanatı vardır. Anlatımı canlı tutmak ve konunun önemini vurgulamak için sözün akışı beklenmedik bir şekilde değiştirilerek üçüncü şahıstan birinci şahsa, ikinci şahıstan birinci veya üçüncü şahsa, birinci şahıstan ikinci veya üçüncü şahsa geçilir. Geçmiş zamandan şimdiki veya gelecek zamana; gelecek zamandan geçmiş zamana ya da geçmiş zamandan emir kipine geçiş yapılabilir. Türkçede bu sanat olmadığından bu gibi ifadeler bir Türk'ü şaşırtır. Bu sebeple burada bu sanat dikkate alınmamıştır. Önceki âyetin devamı olan bu âyette birinci şahıstan üçüncü şahsa geçildiğinden meal, bu geçiş yok sayılarak verilmiştir.  

(6) Kıyamet gününde, Peygamberlere, ümmetlerinin kendilerine ne cevap verdiklerini sorsun. 4:41 ve 16:84 gibi âyetlerde bu husus belirtilmiştir. Bu arada, ümmetlerinin sapmaları hakkında da peygamberlere soru sorulacağı, meselâ Hz. İsa’ya “Ey Meryem oğlu İsa! İnsanlara ‘Beni ve annemi Allah’ın yanı sıra tanrı edinin’ diyen sen misin?” (5:116) sorusunun yöneltileceği de âyetlerden anlaşılmaktadır. Böylece, peygamberlerin sözlerine sadık kaldıkları ve görevlerini eksiksiz ve doğru bir şekilde yerine getirdikleri açığa çıktıktan sonra, onların davetlerini nasıl karşıladıkları konusunda ümmetleri hesaba çekilecektir.  

3678 The men to whom Allah's Truth has been committed for promulgation will be asked in the Hereafter how the Truth fared in the world-how it was received, who opposed it, and who assisted it. Like all trustees, they will have to give a full account of their trust. Allah knows all, and it will not add to His information. But it will be evidence for and against those to whom it was preached, so that the responsibility of those who dishonoured it may be duly enforced. The primary custodians of spiritual Truth are the Prophets, but in descending degrees all men to whom Allah's Message comes are included.