Ahzâb Sûresi 23. Ayet Meali

Verilen sözde sadakat gösterenler, Bedir savaşında şehit düşenlerdir.  

23.Müslim, Tirmizi ve daha başkalarının Enes bin Malik (r.a.)`ten rivayet ettiklerine göre, Enes bin Malik (r.a.)`in amcası Enes bin Nadr (r.a.) Bedir savaşında bulunamayınca: "Resulullah (a.s.)`ın girdiği ilk çarpışmada bulunamadım. Eğer Allah bana Resulullah (a.s.) ile birlikte bir çarpışmaya katılmak nasib ederse, mutlaka nasıl (kahramanca) hareket edeceğimi görecektir" dedi. Bu kişi Uhud savaşında şehid edildi. Bu savaşta öldürülünceye kadar kahramanca savaştı. Bedeninde kimi gürz, kimi kılıç kimi de ok yarası olmak üzere seksen küsur yara görüldü. Bu ayeti kerime de onun hakkında indirildi.  

1- Yiğitler. 2- Bir kısmı savaşarak can verdi, bir kısmı da sırasını beklemektedir.  

(1)Enes bin Mâlik (ra) demiştir ki: “Amcam Enes bin Nadr’e, Bedir Savaşına katılamaması çok ağır gelmişti. Bunun üzerine o: ‘Hz. Peygamber (asm)’ın katıldığı ilk savaşa onunla birlikte katılamadım. Ama Allah’a yemîn ederim ki, eğer Allah bana Hz. Peygamber (asm) ile birlikte, bir savaş nasîb ederse, o zaman ne yapacağımı, Allah elbette görecektir!’ dedi. Ve başka birşey söylemekten çekindi. Nihâyet ertesi yıl, Hz. Peygamber (asm) ile Uhud Savaşına katıldı. Şehîd oluncaya kadar savaştı. Cesedi üzerinde seksenin üzerinde kılıç, mızrak ve ok yarası vardı. Öyle ki halam Rubeyy: ‘Kardeşimi ancak parmaklarının uçlarından tanıyabildim!’ demişti. Bunun üzerine bu âyet-i kerîme, Enes bin Nâdr'e ve arkadaşları hakkında nâzil oldu.” (İbn-i Kesir, c. 3, 89)  

(*) Bu ayetin, özel olarak, ilk seferler sırasında ölünceye kadar Hz. Peygamber’in yanında savunma savaşına katılmak için and içmiş olan bazı sahâbeyi kasdettiği söylenir (Zemahşerî); fakat daha genel anlamda, Allah yolunda üstün fedakarlıkları da kapsayan bütün çabaları ifade eder. ( M. Esed. Ayet Açıklaması) Ayrıca Arapça da (نساء - امرأة) yani ‘’kadın veya kadınlar’’la birlikte (رجال)’’rical’’ zikredilirse, erkekler demektir, ama bunlar, yani ((نساء - امرأة) burada olduğu gibi ayette yoksa, sadece (رجال) kelimesi gelirse, o zaman (رجل)’’rical’’ kelimesinin anlamı, kimseler, kişiler veya yiğitlerdir. Yani hem erkekleri hem de kadınları kapsıyor. Çünkü hepimizin bildiği gibi islamın ilk şehidi Ammar’ın annesi Sümmeye’dir. Bu ndenle (رجال) kelimesi kimseler anlamında olup hem erkekleri hem de kadınları kapsamaktadır. İşte aşağıdaki metinde de buradaki (رجال)’’rical’’ kelimesi hem erkek hem de kadınlar olduğu anlatılmaktadır. مِنَ الْمُؤْمِنٖينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللّٰهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضٰى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْديلا – الاحزاب - الآية رقم 23 : تتحدث عن مَن دافع واستشهد من أجل الإسلام . وكلنا يعرف أن أول شهيدفي الإسلام هو ..إمرأة . وهيً سمية أم عمار. فهيً من ضمن ( رجال صدقوا ما عاهدوا الله عليه ) وهيً من ضمن (.. مَن قضى نحبه ) بالإضافة إلى النساء اللواتي هاجرن إلى الحبشة وإلى يثرب ووقفن مع الرجال صفاً واحداً .. وتليها الآف من النساء الذين ..قاتلوا وشاركوا في الجهاد ومعاهدة الله تعالى على الثبات..ولا يزالون ليومنا هذا . فأين هم فيحبشة وإلى يثرب ووقفن مع الرجال صفاً واحداً .. وتليها الآف من النساء الذين - في بيوتٍ أذِنَ الله أن تُرفع ويُذكر فيها آسمهُ يُسبح له فيها بالغدوٍ والأصال رجالٌ لا تُلهيهم تجارةٌ ولا بيعٌ عن ذِكر الله وإقام الصلاة وإيتاء الزكاةِ يخافون يوماً تتقلب فيه القلوب والأبصار) النور 36 ,37) ) فهل كانت المساجد حصراً للرجال من الذكور وهل كانت التجارة والبيع حصراً للذكور من الرجال أيضاً . فكلنا يعلم أن الأمر غير ذلك . فالآية, إذاً تخاطب الرجال من الذكور والإناث , القادرين على العبادة والعمل (معنى رجال)  

[1] Kavga meydanında sebat ettiler.  

Ayetteki [ricâl] kelimesi Tevbe 9:108 ve Nûr 24:37’de de olduğu gibi “erkekler” anlamına gelse de kastedilen “yiğitler”, “erler” şeklinde “cinsiyet” merkezli değil de fedakarlık içerikli “şahsiyet” odaklı anlaşılmalıdır. Tefsirlerimizde bu noktada Yüce Allah’a verdikleri sözde sadık olanlarla ilgili olarak Hz. Osman, Talha b. Ubeydillâh, Sa‘îd b. Zeyd, Hz. Hamza, Mus‘ab b. Umeyr gibi sahâbîlerin isimleri yer almaktadır.  

1 Sahabeden, Osmanb. Affan, Talha b. Ubeydullah, Amr b. Fudayl, Hamza, Mus’ab b. Umeyr ve Enes b. Nadîr (r.a) Rasûlullah’ın (a.s) yanında hangi savaşta bulunurlarsa bulunsunlar, kendilerini sebat edip şehit oluncaya kadar çarpışmaya adamışlardı. Onlardan; Hamza, Mus’ab b. Umeyr ve Enes b. Nadîr gibi bazıları şehit oldular, bazıları da (Osman ve Talha) sonradan şehit oldular.  

26 Bu ayetin, özel olarak, ilk seferler sırasında ölünceye kadar Hz. Peygamber’in yanında savaşmaya and içmiş olan bazı sahâbeyi kasdettiği söylenir (Zemahşerî); fakat daha genel anlamda, Allah yolunda üstün fedakarlıkları da kapsayan bütün çabaları ifade eder.  

[3738] Nahbın aslî anlamına istinaden. Şu âyet bu adanmışlığın talimatıdır: “De ki: Benim tüm istek ve arzum, bütün ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah içindir” (6:162). [3739] Şu olay bu âyeti açıklayıcıdır: Bir gurup sahabe girdikleri her savaşta şehid oluncaya kadar çarpışacaklarına dair ant içmişlerdi. Onlardan ikisi olan Hz. Hamza ve Hz. Mus’ab Uhud’da şehid olmuşlar, geride kalanlarsa sözlerini asla bozmamışlardı (Zemahşerî).  

(9) Kimi Allah’ın Resulü ile birlikte katıldığı savaşlarda şehit düşmüş, kimi de şehadet sırasını beklemektedir. (Bk. Buhârî, Tefsir 33:3: Tirmizî, Tefsir 33:2-5.)  

3697 In the fight for Truth were (and are) many who sacrificed their all-resources, knowledge, influence, life itself- in the Cause, and never wavered. If they won the crown of martyrdom, they were blessed. Such a one was Sa'd ibn Mu'adh,. the chief of the Aws tribe, the intrepid standard-bearer of Islam, who died of a wound he had received in the Battle of the Trench. Other heroes fought valiantly and lived, always ready to lay down their lives. Both classes were staunch, they never changed or wavered.