Tûr Sûresi 30. Ayet Meali

30.İbnu Cerir`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre Kureyş müşrikleri Daru`n-Nedve`de toplanarak Resulullah (a.s.) hakkında ne yapacaklarını konuşuyorlardı. Bir adam çıkıp: "Onu tutup bağlayın. Sonra Zuheyr ve Nabiğa gibi ondan önce geçen şairlerin çarpıldıkları şekilde zamanın felaketlerine çarpılmasını gözleyin. Nitekim o onlardan biridir" dedi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.  

(1) Cahil ami adamlar gibi.  

Ezelî ve ebedî ilmi ile her şeyi hakkıyla bilen Rabbimizin, bazı âyet-i kerîmelerde peygamberlere, meleklere, kâfirlere ya da şeytana sormuş olduğu sorular onlardan cevap bekleme soruları değildir. Sorunun muhatabı, peygamber ya da melek ise genelde o anki meselenin iç yüzünün bizlerinde anlaması için sorulan sorulardır. Lânet edilmiş şeytana ya da kâfirlere sorulan sorular ise, esasında onları, azarlama ve kınama ifadeleridir.  

(1)“İşte şu âyâtın (âyetlerin) binler hakīkatlerinden yalnız beyân-ı ifhâmiyeye (beyânının susturucu oluşuna) misâl için bir hakīkatini beyân ederiz. Şöyle ki: ***** [Yoksa, yoksa] lafzıyla on beş tabaka istifhâm-ı inkârî-i taaccübî (hayret ifâdesiyle ve reddetmek için suâl etmek) ile ehl-i dalâletin bütün aksâmını(kısımlarını) susturur ve şübehâtın (şübhelerin) bütün menşe’lerini (kaynaklarını) kapatır. Ehl-i dalâlet için, içine girip saklanacak şeytânî bir delik bırakmıyor, kapatıyor. Altına girip gizlenecek bir perde-i dalâlet bırakmıyor, yırtıyor. Yalanlarından hiçbir yalanı bırakmıyor, başını eziyor. Her bir fıkrada (parçada) bir tâifenin hülâsa-i fikr-i küfrîlerini (küfre âid fikirlerinin özetlerini) ya bir kısa ta‘bîr ile ibtâl eder, ya butlânı (bâtıl olduğu)zâhir olduğundan sükûtla (susmakla) butlânını bedâhete (açıklığa) havâle eder. Veya başka âyetlerde tafsîlen (ayrıntılı olarak) reddedildiği için burada mücmelen (kısaca) işâret eder.” (Zülfikār, 25. Söz, 19)  

(*) 1-Ezelî ve ebedî ilmi ile her şeyi hakkıyla bilen Rabbimizin, bazı âyet-i kerîmelerde peygamberlere, meleklere, kâfirlere ya da şeytana sormuş olduğu sorular onlardan cevap bekleme soruları değildir. Sorunun muhatabı, peygamber ya da melek ise genelde o anki meselenin iç yüzünün bizlerinde anlaması için sorulan sorulardır. Lânet edilmiş şeytana ya da kâfirlere sorulan sorular ise, esasında onları, azarlama ve kınama ifadeleridir. (E. Demiryent Meali. Tûr Suresi 30. Ayet Açıklaması) 2- Bu pasajda 15 kez kullanılan (أم) em edatı hem soru hem de hakikati muhatabın zihnine kazıma vurgusuna sahiptir. Bkz: (التحرير والتنوير) (İbn Âşûr)  

[8] Yâni o da şairler gibi ölecek, sabredin.  

8 Reyb, daha önce de belirttiğimiz gibi, kesin gerçeğin tam zıddını veren bir kelimedir. Yani, hakikatle ilgili her türlü, şüphe, şekk, zan, tereddüt, ihtimal, tahmin vb ihtiva ediyor olumsuzluk hâli ise “lâ reyb”=kesin gerçeği veriyordu. Burada ise “reybe’l-menûn” (zamanın aleyhe dönmesi veya zamanın başına bilinmeyen bir şey getirmesi) anlamında bir deyimdir.  

Benzer mesajlar: Enbiyâ 21:5; Sâffât 37:36; Hâkka 69:41.  

17 Lafzen, “onun için zamanın kötü tecellîlerini bekleyelim”, yani zamanın getireceği kötülükleri: bu, Cevherî ve Zemahşerî’nin (Esâs’da) raybe’l-menûn (ki ikinci kelime, bu otoritelere göre dehr’in, yani “zaman”ın eş anlamlısıdır) ifadesine verdikleri anlamdır. Bu ifade, burada zamanın, peygamber öğretilerinin yanlışlığını yahut en azından bir yanıltma olduğunu isbat edeceği şeklindeki peygamber düşmanlarının beklentilerini yansıtmaktadır.  

[4759] Bu pasajda 15 kez kullanılan em edatı, hem soru hem de hakikati muhatabın zihnine kazıma vurgusuna sahiptir (İbn Âşûr). [4760] “Bekleyin bakalım” tavrı, müşriklerin Hz. Rasûl’e karşı izledikleri dört aşamalı stratejinin ilk aşaması olan ilgisizlik ve görmezden gelme evresine tekabül eder. Kur’an’da tek başına “kuşku” anlamında kullanılan rayb, deyimsel kullanımı olan raybe’l-menûn tabirinde “feleğin sillesini yemek” anlamını kazanır. İnkârcı muhataplar helâk ile tehdit edildiklerinde kendilerini böyle avutuyorlardı.  

5064 If a spiteful poet foretells evil calamities for men, men can afford to laugh at him, hoping that Time will bring about its revenge, and spite will come to an evil end. For the various meanings of Rayb, see n. 1884 to 14:9. Some Commentators suggest Death as the Calamity hatched by Time.