Tûr Sûresi 1. Ayet Meali

Tur, Mûsâ Peygamberin Tanrı vahyine ve Tanrı tecellisine mazhar olduğu dağdır.  

Bu sûrede ana hatlarıyla İslâm inancının esasları olan Allah’ın birliği, peygamberlik ve öldükten sonra dirilme ve hesaptan bahseder. Ahiretin sıkıntılı manzaraları gözler önüne sergilenip cennet manzara-larına geçilir, tüm kâfir ve müşrikler uyarılır. Kâfir ve müşriklerin putlarıyla alay edilerek onların şiddetli inkâr ve inatları açıklanır ve peygamberlerine de Allah’ın yardımı gelinceye kadar sabretmesi emredilerek sûre son bulur.  

[585] Tûr sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVIII, 307.[586] Yemin edilen bu altı varlık hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVIII, 309-312.  

“Beyt-i Ma’mur”, ifadesiyle yedinci kat gökte meleklerin ziyaretgâhı olan bir makam, yahut Kâ’be kastedilmektedir.  

 Yemin edilen Tûr; Medyen’de Hz. Musa’nın ilâhî hitaba mazhar olduğu dağdır. Kitaptan maksat, Tevrat, Kur’an veya levh-i mahfuzdur. Beyt-i Ma’mûr ise Kâbe veya semada meleklerin tavaf ettiği makamdır.  

[5] Mekke'de nazil olmuş (49) âyettir.  

(Mekke’de nazil olmuştur ve 49 ayettir. Adını, birinci ayette geçen ve üzerinde Hz. Musa’ya Tevrat’ın indiği, böylece onun ilâhi hitaba mazhar olduğu Tur dağından almıştır.)  

Mekke döneminin ikinci yarısında, Secde sûresinden sonra indirilmiştir. Adını, ilk ayetinde geçen ve Sina dağına işâret eden “Tûr: dağ” kelimesinden almıştır. 49 ayettir.  

1 Tûr-i Sînâ: Hz. Mûsâ (a.s)’a Tevrat’ın verildiği dağın adıdır. Tûr: Süryanicede “dağ” demektir. (Beyzavî) Sînâ isminin Bâbil ay tanrısı “Sin”den, dağın bulunduğu bölgenin Mısır sınırındaki “Sin/Sun” adlı kasabadan veya “yanan çalılık” anlamındaki İbrânîce “seneh”ten geldiği rivayet edilir. Kur’ân-ı Kerîm’de Sînâ, “dağ” anlamındaki “tûr” kelimesiyle birlikte “Tûr-i Seynâ” (Mü’minûn: 20) ve Tûr-i Sînîn (Tîn: 2) şeklinde iki defa geçmekte olup “tûr” kelimesi yalnız kullanıldığında da (Tûr: 1) “Sînâ Dağı”nı tanımlamaktadır. İslâm âlimleri, dağın yarımadadaki konumuyla ilgili bilinen görüşleri aktarmakla birlikte daha çok Sînâ Dağında Hz. Musa’ya indirilen vahyin mesajı üzerinde durmuşlardır. Kur’an’da Allah Sînâ’ya yemin etmektedir (Tûr: 1, Tîn: 2). Hz. Mûsâ’nın Allah’ı görmek istemesi üzerine Allah bu dağa tecelli etmiş ve dağ parçalanmıştır (A’râf: 143). Allah, Mûsâ’ya dağın sağ tarafından seslenmiş (Meryem: 52, Tâhâ: 80, Kasas: 29, 46), İsrâil Oğullarından söz almak için dağ üzerlerine kaldırılmıştır. (Bakara: 63, 93, Nisâ: 154, A’râf: 171) Genellikle tasavvuf kaynaklarında ve halk arasında kullanılan “tur dağı” ifadesi yanlış bir kullanımdır. En doğrusunu Allah bilir.  

1 Ve tenbih edatının “düşün” olarak çevrilmesi konusunda bkz. 74:32 ile ilgili not 23’ün ilk bölümü. Tûr ifadesi (kelime anlamıyla, “dağ”) Kur’an’da, özellikle, Hz. Musa’nın vahiy aldığı yer olan Sina Dağı’nı anlatmak için kullanılmaktadır. Bu bağlamda, bir sonraki ayetin vurgulayacağı Dağ’da indirilen vahiy hakkında mecaz olarak kullanılmıştır.  

[4741] Veya tûr’un “uçma” anlamına dayanarak: “uçarak gelenler şahit olsun”. Yemin vavı, varlığın şahit olduğunun delilidir (Bkz: 77:1, not 1). Zımnen: Ey insan! Sen de şahit ol! Zira sen bu âleme sahip olmak için değil şahit olmak için geldin (Bkz: 70:40, not 26).  

Tur : Aslında dağ anlamına cins ismi olup eliflamlı olduğundan Hz. Mûsâ’ya risalet verilen dağ anlaşılır.  

5037 The adjuration is by five things which we shall presently explain. An appeal is made to these five Signs in verses 1 to 6, and the certainty of future events is asserted in the most emphatic terms in verses 7 to 28, in three parts, viz., the coming of judgement and the passing away of this phenomenal world (verses 7- 10); the future ill consequences of ill-deeds done (verses 11-16); and future attainment of bliss and complete realisation of Allah's love and mercy (verses 17- 28).