Tahrîm Sûresi 12. Ayet Meali

[660] Tahrîm sûresinden çıkarılacak genel ilkeler için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XIX, 435-436.  

Bkz. 15/29, 17/85Burada “biz ona üfledik” ifadesindeki zamir müzekker (eril), (Enbiya 21/91)’deki zamir ise müennes (dişil) dir. Eğer “Biz ona ruhumuzdan üfledik” ifadesindeki “ruh” ile Hicr 15/29, Secde 32/9, Sâd 38/72 âyetlerinde olduğu gibi hayat soluğu kastediliyorsa zamirin doğrudan insana (Âdem’e) gittiği ve müzekker olması gerektiği anlaşılır. Ancak buradaki zamir müzekker olduğuna göre Hz. Meryem’in karnındaki cenini (erkek olan İsa’yı) gösteriyor. Eğer Meryem’in kendisine gitmiş olsaydı o takdirde Enbiya 21/91’deki gibi müennes zamiri olması gerekirdi.Kuran ayetlerini incelediğimizde “ruh”un, “vahiy, bilgi, emir, can, güç” gibi anlamlara geldiğini görürüz. “Sana ruh hakkında soruyorlar. De ki: “Ruh, Rabbimin bileceği bir şeydir, onun hakkında size çok az bilgi verilmiştir.” (İsra 17/85) Bu ayette de anlatıldığı gibi ruh konusunda çok geniş bilgiye sahip olmasak da Kur’an’ın genelinden anladığımıza göre; “Allah’ın insana ruhundan üflemesi” insanın yaratılışında Allah’ın öğretilerini içeren bir programın insan fıtratına yüklenmesidir. Onun için “…Allah’ın insan bünyesinde nakşettiği fıtrata uygun davran ki Allah’ın yarattığında bir bozulma meydana gelmiş olmasın!..” (Rûm 30/30) buyrulmaktadır.Yukarıdaki ayetlerde sunulan örneklerden ciddi dersler almak gerekir. Hz. Nuh’un ve Lût’un karılarının kocalarına hainlik etmesi, Firavun’un karısı Asiye’nin onca zulüm ve haksızlığa rağmen Rabbine sadakati, Hz. İsa’nın annesi İmran kızı Meryem’in kocasız hamile kalması birer ibret vesikası olarak sunuluyor. İnananlar nerede ve hangi şartlarda olursa olsun vazifelerini yaptıktan sonra Allah’a güvendikleri takdirde Allah onları koruyacaktır.   

 10-12. âyetlerde bahsedilenlerden Hz. Nuh’un karısı, kavmine onun mecnun olduğunu söylerdi. Hz. Lût’un karısı da, kocasına gelen erkek misafirleri, gece ateş yakarak, gündüz de duman çıkararak haber verirdi. İkisi de lâyık oldukları cezaya çarptırıldılar. Firavun’un karısı Asiye, Hz. Musa’ya iman etmişti. Bundan dolayı kocası Firavun, onu ellerinden ve ayaklarından dört kazığa bağlamış, göğsüne kocaman bir taş koymuş, öylece yakıcı güneşe bırakmıştı. İşkence anında, zikredilen duayı yaparken ruhunu teslim etmiştir.  

1- Takdir edilmiş hüküm. “Allah'ın kelimeleri” deyimi burada, “Allah'ın sözleri” anlamını değil, Allah'ın “ol emri” ile yarattığı şeyleri ve yaratma gücünü ifade etmektedir. Allah'ın sonsuz ilimi ve gücü vurgulanmaktadır. 2- Yasalarını, hükümlerini.  

(*) Not: Dikkat edilirse, burada (فنَفَخْنَا فِيهِ مِن رُّوحِنَا) ’’fenefaḣnâ fîhi min rûhinâ’’ yani ‘’Ona ruhumuzdan üfledik’’ şeklindeki üfleme olayı, henüz ceninden bir eser yok iken gerçekleşiyor. Bu nedenle bu nefh olayı onun yaratılışı için verilen bir emirdir, yani ceninin yaratılışı için üflenen (كن)’’ ol’’ emridir. Bu, canlılık veren bir ruh değildir. Çünkü Hz. Meryem’in yumurtası aşılanmadan ve bu yumurta embriyoya dönüşmeden ona bildiğimiz ruh/canlılık girmez. Demek ki bu üflenme, ceninin yaratılması için Hz. Meryem’in yumurtasını harekete geçiren bir olaydır. Ayrıca bakıyoruz ki, Hz. Âdem için bu (نفخ) ‘’üflenme’’olayı (فَإِذَا سَوَّيْتُهُ Ben onu, (canlı bir beşer olarak onun yaratılışını) tamamladığım’’ ifadesinden sonra ‘’ve ona ruhumdan üflediğim zaman…‘’cümlesi geliyor. Demek ki ‘’Onu her yönüyle tesviye etmek’’onu canlı bir varlık olarak yaratmaktır. Yaratılışından sonra Âdem’e ruh üflemek ise, ona mânevî ruh ve hayat veren vahiy, akıl, bilgi, duygu, vicdan, sorumluluk ve irade gibi özellikleri bahşetmektir. Veya şöyle de diyebiliriz: Kur’an’ın genelinden anladığımıza göre; “Allah’ın insana ruhundan üflemesi” insanın yaratılışında Allah’ın öğretilerini içeren bir programın insan fıtratına yüklenmesidir. Yani ’’ Allah’ın ruhundan üflemek’’ ifadesi ‘’ Allah’ın yaratılışla ilgili emir vermek ve ilahi proğramı onun fıtratine yüklemektir. İşte hem Hicr -29, hem (Sad - 72) ayetlerinde Hz. Âdem’e üflenen ruh budur. Fakat Tahrim- 12 ve Enbiya – 91. ayetlerde ise, Hz. Âdem hakkındaki ‘’tesviye’’Hz. İsa için hiç kullanılmamıştır. Demek ki, Hz. İsa için yapılan (نفخ)’’nefh’ olayı ona ruh/canlılık üflenmek değil, çocuğun oluşması için Meryem’in ana rahmine yaratılış emri üflenmektir. Ve bu (نفخ) olayından sonra Hz. Meryem’in yumurtası harekete geçiyor, aşılanıyor, sonra embriyoya ve daha sonra cenine dönüşüyor. Böylece Hz. Meryem için hamilelik süreci başlıyor ve bu süre bitince de yüce Allah’ın iradesiyle bir çocuk doğuruyor. (الله اعلم). Ayrıca Enbiya 91.ayette dişil olarak gelen zamir, burada (Tahrim-12. ayette) eril olarak gelmiştir. Bu nedenle Meryem’in istisnai bir biçimde her iki cinsiyeti de birlikte temsil ettiği sonucuna varılabilir. Bu sonucun, çift cinsiyetlilikle bir alakası yoktur. (Krş: Elmalılı, Âl-i İmran 59’un tefsiri). Bu takdirde, “Rabbi onu bir bitki gibi yetiştirdi” (3:37) ibâresini mecaza değil hakikate hamledip, Meryem’in üreme sisteminin mucizevî bir biçimde bitkilerin eşeyli üreme sistemine veya ebeveynli üremeye değil de monomer (tek asıllı/analı) üremeye benzediği yorumuna ulaşılabilir. Allahu a’lem (M. İslamoğlu 12. Ayet Açıklaması) Özetle, Hz. Meryem’in vücudunda hem erkek hem de dişi hücrenin bulunması mümkündür. Çünkü Hz. Meryem’in çift hücre sahibi olduğuna dair Kur’an-ı Kerim’in içerisinde hem Enbiya-91, hem de Tahrim-12. ayetlerinde Meryem’e gönderme yapan ifadelerde hem dişil zamiri olan, (فيها)’’fiha’’hem eril zamiri olan (فيه)’’fihi’’kullanılıyo. Bundan anlaşılıyor ki onun vücut yapısında bir farklılık var. Başka ayetlerde onun bitki ile ilişkilendirilen bir ifadesi de var. İkisini beraber yan yana aldığınız zaman o döllenmede bir “kendi kendine döllenme” örneğini Meryem’de yaratılmış olmasına dair bir fikir geliştirebilir...‘’الله اعلم  

[5] Yahut İsa'da hayat zâhir olacak şey yarattık.[6] Mü'minlerin hâli de bu iki kadının hâline benzer.  

8 Buradaki kullanılan “fihi” ifadesindeki zamirin erkekler için kullanılan müzekker zamir olması Meryem isminin müzekker/eril bir isim olmasından dolayı olduğunu veya Hz. Meryem’in genetik özelliğine vurgu olabileceğini düşünüyoruz. Nisâ, 4/171’de de “hu” zamirinin Meryem’e râci olduğu görülüyor. Dolayısıyla Kur’an’da Hz. İsa’nın meydana gelişi ile ilgili ruh söz konusu olduğunda Hz. Meryem’e ait zamir erkek/müzekker/ eril oluyor. Diğer yerlerde Hz. Meryem’e ilişkin olarak dişi zamir kullanılmıştır. Bkz. 4/171 dipnot. Ayrıca bu ayetin sonunda “Gönülden tam bağlı olanlardan idi” ifadesinde geçen “kânitîn” kelimesi de erkekler için kullanılan müzekker bir yapıda gelmiştir. Daha önce de belirttiğimiz gibi, (Krş. Âl-i İmrân, 3/59) Hz. Meryem, ismi erkek ismi olsa da anatomik olarak dişi ama genetik olarak erkek özelliklere sahip bir kimse idi.  

Ayette geçen [ahsanet] fiili Haşr 59:2’de geçen ve “kaleler” anlamına gelen [husûn] kelimesiyle aynı kökten gelmekte, Hz. Meryem’in namusunu “kale gibi, titizlikle koruduğu” mesajını içermektedir.,Benzer mesajlar: Enbiyâ 21:91; Mü’minûn 23:50.,Benzer mesajlar: Âl-i İmrân 3:45; Enbiyâ 21:91.Bu ayetin sonundaki [el-kâniTîne] kelimesi, [müzekker] yani erkekler anlamında çoğuldur ve bir kadın olan Hz. Meryem’i de içermektedir. Buradan anlaşılıyor ki bu tür ifadeler kadın-erkek herkesi kapsamaktadır.  

1 Bu âyetteki (فَنَفَخْنَا فِيهِ) ifâdesindeki (ه) zamirinin müzekker, (Enbiyâ: 91)’deki (هَا) zamirinin ise müennes olması hakkında birçok yorum yapılmışsa da en uygun olanı şöyledir: Eğer (فَرْجٌ) kelimesi mastar olarak düşünülürse, “insanın bacakları arası” demektir. Fakat bu kelime, kinâye olarak, “erkek ve kadının avret mahalli olan uzvu” anlamında kullanılır ve müzekkerliği de müennesliği de câizdir. Bu sebeple bu kelimeye gönderilen zamir, (Enbiyâ: 91)’de müennes, burada ise müzekker olarak kullanılmıştır. Geniş açıklama için Bk. (Enbiya: 91) En doğrusunu Allah bilir.  

24 Yani, ‘İmrân Ailesi’nin varisi (karş. 3:33 ile ilgili not 22’nin son bölümü).25 Yani, henüz doğmamış olan çocuğa (Râzî, fîhi’deki zamiri böyle açıklar). Buradaki en yanlış anlaşılan ifade olan “Biz ona ruhumuzdan üfledik” temsîlî ifadesi ile ilgili bir açıklama için bkz. 21:91, not 87.26 Allah’ın “sözleri”nin (kelimât) anlamı için bkz. 3:39, not 28.  

[5193] Bu “İmran”, Âl-i İmran 33’te geçen kişi ile aynı olmalıdır. İmran, Meryem’in babası olabileceği gibi, sülalenin kurucu ismi sayılan Musa ve Harun’un babaları İmran (Amram) da olabilir. Sami geleneğinde kişi kavminin büyüğüyle anılırdı. Tıpkı her insanın “Âdemoğlu” olarak anılması gibi. Benzer bir durum “Ey Harun (soyu)nun kız kardeşi!” (19:28) ifadesi için de geçerlidir. [5194] Bu âyetin anlamı, iki şeye bağlı olarak değişir: 1) Rûh ile neyin kastedildiği. 2) Fîhideki “o” zamirinin neyi/kimi gösterdiği. Rûh iki anlama gelebilir: 1) Vahiy veya vahiy meleği. Kur’an açıkça Meryem’e vahiy meleği ile vahyedildiğini beyan eder (3:42-43; 19:17). 2) Hayat soluğu. Eğer rûh ile “hayat soluğu” kastedilmişse, bu durumda fîhideki zamirin neyi/kimi gösterdiğine bakılır. Eğer zamir anne karnındaki cenini (İsa) gösteriyorsa, burada özel bir durum yoktur. Bu, tüm insanları kapsayan genel ilâhî yasayı ifade eder (Krş: 15:29; 38:72; 32:9). Eğer Meryem’in rahmine (fercine) hamledilirse mâna “onun rahmine üfledik” olur. Eğer zamir Meryem’in kendisine giderse, bu takdirde Enbiya 91’deki fîhâ ile birlikte değerlendirilmelidir. Enbiya 91’de dişil gelen burada eril gelmiştir. İbn Mes’ud’un bunu da fîhâ okuduğunu görmezden gelirsek, Meryem’in istisnai bir biçimde her iki cinsiyeti de birlikte temsil ettiği sonucuna varılır. Bu sonucun, çift cinsiyetlilikle bir alakası yoktur. (Krş: Elmalılı, Âl-i İmran 59’un tefsiri). Bu takdirde, “Rabbi onu bir çiçek gibi yetiştirdi” (3:37) ibâresini mecaza değil hakikate hamledip, Meryem’in üreme sisteminin mucizevî bir biçimde bitkilerin eşeyli üreme sistemine veya diyamer (ebeveynli) üremeye değil de monomer (tek asıllı/analı) üremeye benzediği yorumuna ulaşılabilir. Allahu a’lem. [5195] Çoğunluğun okuyuşuna göre kitabihi. Bununla oğlu İsa’ya indirilen vahiy kastedilmiş olabileceği gibi, babasız bir erkek çocuğu doğuracağına dair ilâhî takdir (kitâben mef‘ûlâ kabilinden) de kastedilmiş olabilir. [5196] Çevirimiz, 5. âyette de sayılan iyi vasıflardan kânitîn sözcüğünün açılımıdır. Dişil form olan kânitât yerine eril formda gelmesi (aynı durum 3:43’teki râki‘în için de geçerlidir), Meryem’in yiğitliğine delâlet edebileceği gibi, onun istisnai bir üriner sisteme sahip oluşuna da atıf olabilir (Bir önceki nota bkz).  

Hz. Îsâ (a.s.)’ın babasız dünyaya gelme mûcizesini kabul etmeyip onun gayr-ı meşrû bir ilişki neticesinde doğduğu iftirasını atan Yahudilere reddiyedir. Bu sûrede ilâhî adaletin her insan hakkında lehte de aleyhte de verdiği hükmün şahsî olduğu vurgulanır. En faziletli bir zata yakınlığın kâfire faydası olmadığı gibi, en zalim birine yakınlığı da mümine zarar vermez. Hz. Nuh ile Hz. Lût’un eşleri iman etselerdi, ezvac-ı tahirat gibi müminlerin anneleri derecesine yükseleceklerdi, fakat iman etmediklerinden peygamber hanımı olmalarına rağmen cehennemlik oldular. Buna mukabil Allah’ın en şedit düşmanlarından Firavun’un hanımı, cennet hanımlarının yüksek mertebesine çıkanlardan olmuştur. Üçüncü örnek Hz. Meryem olup, dünyada hiçbir iffetli kızın geçirmediği bir imtihana tâbi tutulmuş, ama cennet hanımlarının en üstünü olmakla ödüllendirilmiştir.  

Bir kırâate göre: Rabbinin kelimesini ve Kitapını doğruladı.  

(2) 15:29’un açıklamasına bakınız.  

5551 'Imran was traditionally the name of the father of Mary the mother of Jesus: see n. 375 to 3:35. She was herself one of the purest of women, though the Jews accused her falsely of unchastity: Cf. 19:27-28. 5552 Cf. 21:91. As a virgin she gave birth to Jesus: 19:16-29. In 32:9, it is said of Adam's progeny, man, that Allah "fashioned him in due proportion, and breathed into him something of His spirit". In 15:29, similar words are used with reference to Adam. The virgin birth should not therefore be supposed to imply that Allah was the father of Jesus in the sense in which Greek mythology makes Zeus the father of Apollo by Latona or of Minos by Europa. And yet that is the doctrine to which the Christian idea of "the only begotten Son of God" leads. 5553 Mary had true faith and testified her faith in the Prophet Jesus and in his revelation as well as in the revelations which he came to confirm (and to foreshadow). She was of the company of the Devout of all ages. The fact that Qanitin (devout) is not here in the feminine gender implies that the highest spiritual dignity is independent of sex. And so we close the lesson of this Surah, that while sex is a fact of our physical existence, the sexes should act in harmony and cooperation for in the highest spiritual matters we are all one. "We made her and her son a Sign for all peoples. Verily this Brotherhood of yours is a single Brotherhood, and I am your Lord and Cherisher: therefore serve Me and no other" (21:91-92).