Şems Sûresi 15. Ayet Meali

[765] Şems sûresinden çıkarılacak genel ilkeler için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 163.  

 Allah Semûd kavmine Sâlih Peygamber’i göndermişti. Kendisinden mucize istediler. Allah ona pek güzel bir dişi deve gönderdi. Bu devenin otlaklarda serbestçe dolaşması, belli bir günde sulanması, deveye kimsenin kötülük etmemesi emredildi. Kudar b. Sâlif adında birisi, Hz. Sâlih’i yalanladı. Sonra deveyi kestiler. Allah, onların memleketlerini başlarına yıktı ve onları helâk etti. Onlardan kalan harabeler hâla mevcuttur.  

(1)“Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân’ın esâs-ı i‘câzı (mu‘cizeliğinin temeli), en mühimlerinden belâgatından(ifâdesindeki hârikalıktan) sonra îcâzdır (az sözle çok şey anlatmaktır). Îcâz, i‘câz-ı Kur’ân’ın en metîn(sağlam) ve en mühim bir esâsıdır. Kur’ân-ı Hakîm’de şu mu‘cizâne îcâz o kadar çoktur ve o kadar güzeldir ki; ehl-i tedkīk, karşısında hayrettedirler. Meselâ: (...) (âyet 11-15) İşte, Kavm-i Semûd’un acîb ve mühim hâdisâtını(hâdiselerini) ve netâicini (netîcelerini) ve sû’-i âkıbetlerini (kötü sonlarını), böyle kısa birkaç cümle ile îcâz(az söz) içinde bir i‘câz (mu‘cizelik) ile selâsetli (akıcı) ve vuzuhlu (açık) ve fehmi ihlâl etmez (anlamaya zarar vermez) bir tarzda beyân ediyor.” (Sözler, 15. Söz, 58)  

(*) Son ayette bulunan (ولا يخاف)’’ ve layehafu’’ daki zamirin, o deveyi kesen azılı şakî’ye gitmekte olduğunu söylemek daha isabetlidir. Nkz: وقال آخرون : بل معنى ذلك : ولم يخف الذي عقرها عقباها ؛ أي : عقبى فعلته التي فعل . حدثنا أبو كريب ، قال : ثنا جابر بن نوح ، قال : ثنا أبو روق ، قال : ثنا الضحاك ولا يخاف عقباها ) قال : لم يخف الذي عقرها عقباها . حدثنا ابن حميد ، قال : ثنا مهران ، عن سفيان ، عن السدي : ( ولا يخاف عقباها ) قال : لم يخف الذي عقرها عقباها . (تفسير الطبري [ ص: 462 ] قال السدي والضحاك والكلبي : ترجع إلى العاقر أي لم يخف الذي عقرها عقبى ما صنع . وقاله ابن عباس أيضا . وفي الكلام تقديم وتأخير ، مجازه : إذ انبعث أشقاها ولا يخاف عقباها (تفسير القرطبي وقيل: ضمير ﴿لا يخاف﴾ للأشقى، والمعنى ولا يخاف عاقر الناقة عقبى ما صنع بها.( الميزان في تفسير القرآن)  

[3] Cezanın sonundan korkanlar dünyadaki padişahlardır.  

1 Yani Allah verdiği cezanın sonundan, acaba sonunda bir zarar veya sorumluluk gelir mi? diye endişe edecek değildir. O, sonunda yaptıklarının hesabını vermeğe mecbur olan ve ona göre verdiği cezalarda, ettiği azaplarda akibetinden korkması lazım gelen yaratılmış hükümdar ve hâkimlere benzemez. Çünkü Onun üstünde Onu sorumlu tutacak, Ona bir zarar verebilecek hiçbir kuvvet ve kudret yoktur. O hakkın kendisidir. Her şeyi yapmaya kendiliğinden layıktır ve her ne yapsa hakkıdır. Bütün mülk Onun olduğu için mülkünde “Dilediğini yapan” (Hud: 107) ve “yaptığından mesul olmaz.” (Enbiya: 23) bir Zat olarak dilediğini yapar, kimsenin karşı çıkma ve karışmaya hak ve selahiyeti olmadığı gibi zerrece bir zarar verebilme ihtimali de yoktur. (Elmalılı) Bu âyet; “(Salih) ise, o helâkin sonucundan asla korkmuyordu.” diye tercüme edilebilir. Bk. (A’raf: 73, Hûd: 64, Şuara: 155)  

10 Onların Allah’ın yarattıklarına karşı merhametsizliklerinin, O’nun intikamından korkmadıklarını ve dolayısıyla O’na gerçekten inanmadıklarını gösterdiğine işaret.  

[5758] Veya yehâfunun gizli zamirinin Allah’ı gösterdiğinden hareketle: “O, o (kavmin) akıbetinden korkmazdı.” Tercih ettiğimiz mânaye göre yehafudaki erilliğin izahı, tercih etmediğimiz mânadaki -velev ki olumsuzlama formuyla da olsa- “Allah” ile O’na atfen kullanılan “korkma” fiilini bir arada tasavvur etmenin izahından çok daha kolaydır.  

(Cenâb-ı Hak "Rahmetim gazabımı yenmiştir" buyurmuştur, fakat haddi aşan, emir ve yasaklarını dinlemeyen kavimler karşısında "Kahhâr" sıfatı galebe edince, onlara hiç acımaz ve hak ettikleri cezayı verir. Çünkü mucize gösterirse imana geleceklerini peygamberlerinden isteyenler onlardı.)  

[*] Buradaki zamir, أَشْقَا eşka lafzı ile ilişkilendirilmiştir.  

6158 This verse has been variously construed. I follow the general opinion in referring the pronoun "Him" to "their Lord" in the last verse and the pronoun "its" to the Punishment that was meted out to all, high and low, equally. In that case the meaning would be: God decreed the total destruction of Thamud; in the case of creatures any such destruction might cause a loss to them, and they might fear the consequences of such loss or destruction, but Allah has created and can create at will, and there can be no question of any such apprehension in His case. An alternative view is that "him" refers to the prophet Salih, mentioned in verse 13. Then the interpretation would be: Salih had no fear of the consequences for himself; he had warned the wicked according to his commission; he was saved by Allah's mercy as a just and righteous man, and he left them with regrets (7:79). Yet another alternative refers "him" to the wicked man (mentioned in verse 12) who hamstrung the she-camel: he feared not the consequences of his deed.