Nebe Sûresi 23. Ayet Meali

1- Bu ayete; çevirilerde, “Orada uzun süre, yıllarca veya çağlarca kalacaklar.” şeklinde anlam verilmektedir. Ayetin doğru çevirisi: “Orada azap, sıkıntı ve yoksunluk içinde kalacaklardır.” olmalıdır. “Ahkaben,” “hukubu” sözcüğünün çoğulu olup, sözcük anlamı olarak “uzun süre, seksen yıl” demek olsa da sözcük, kök anlamı (hakibe) itibariyle: “İdrar tutulmasından dolayı azap ve sıkıntı içinde olmak, yağmur vs. yağmamak.” anlamına gelmektedir. Bu ayette de bir zamandan değil, durumdan söz edilmektedir. Kalınacak yerin sıkıntı verici, darlık ve yoksunluk yeri olduğu ifade edilmektedir. Zaten ayetin devamı da bunu pekiştirmektedir.  

(*) Onun içinde (cehennem de) kalabilecekleri kadar, gerektiği kadar, olabildiğince kalacaklardır. Yani kişinin cehennemde kalma süresi günahının çokluğuna ve büyüklüğüne bağlıdır. Az günahı olanlar az kalacaklar. Çok günahı olanlar çok kalacaklardır. Hud 107. ayetin meali ise şöyledir. Hud -11-/107: Onlar (dünyada yaptıkları kötülüklerden ötürü mutsuz olanlar), gökler ve yer (o günün evreni) devam ettikçe orada kalırlar. Ancak (ateşe girenlerden muvahhid olsun inkârcı olsun) Rabbinin (oradan onları çıkarmayı veya cehennem azabına son vermeyi) dilediği (zaman) hariç.’’ Yani Kur’an’da geçen ‘’halidin’’ebedi veya sonsuz anlamında değildir, sadece kalmak anlamındadır. Detaylı bilgi için Hud-107. ayetin açıklamasına bakılabilir. Ayrıca ayette geçen (احقاب) ‘’ahkab’’ yıllar demektir. Arapçada çağ veya yüz yıl ifadesinin karşılığı, ‘’dehr ve karn’’dır, (احفاب) ’’ahkab’’ ise, (سنين)’’sinin’’yıllar’’demektir. Aşağıya alınan lügat ve tefsir metinlerine de bkz: Ayrıca bunların cehennemde ne kadar kalacaklarını anlatan bu vb. ifadeler cennet için kullanılmamıştır. İşte bunların cehennemde sürekli değl de yıllarca kalacağının söylenmesinden de anlaşılıyor ki yüce Allah’ın sınırsız merhametinin gereği cehennem ve onun azabı inkârcılara bile ilelebet sürekli olmayacaktır. (الله اعلم) Demek ki cennet ebedidir, cehennem ise/azap/ sonludur. (الله اعلم)’’Ama en doğrusunu yüce Allah bilir’’ المعجم: الرائد) حِقْبَةٌ ( ج ) حِقَبٌ و حُقُوبٌ : سنة (معنى حقب في قاموس عربي تركي ) ) حقبة : سنة حقب -. ( لابثين فيها أحقابا ) أي : ماكثين فيها أحقابا وهي جمع" " وقوله : ( لابثين فيها أحقابا ) أي : ماكثين فيها أحقابا ، وهو : المدة من الزمان (مفسير ابن كثير) ،  

4 Ne kadar uzun olursa olsun “ahkâb” kelimesi sınırlı bir zamanı ifade eder.  

1 Mirsad: Rasad’dan ism-i âlet veya mübalağa sıygası vezninde olmakla beraber daha ziyade ism-i mekân olarak kullanılan bir kelimedir. Mirsad, dürbün gibi rasat aletinden ziyade “rasat yeri, tarassut mahalli” manasına kullanılır ki avcının av gözlediği yer gibi “gözetme yeri, tarassut noktası” demektir. Mirsad, Cehennemde zebanîlerin azap hakk olmuş azgınları yakalamak için gözetip durdukları bir gözetleme yeridir.  

12 Yani, ebediyyen değil; çünkü hukb veya hikbe terimi (ki ahkâb bunların çoğuludur), “belli bir zaman devresi”ni yahut “uzun bir zaman”ı gösterir (Cevherî) -bazı otoritelere göre “seksen yıl”, bazılarına göre de “bir yıl” yahut sadece “yıllar” (Esâs, Kâmûs, Lisânu’l-‘Arab, vb.). Ancak bu terim nasıl tanımlanırsa tanımlansın, sınırlı bir zaman süresini gösterir, ebedîliği değil. Ve bu, Kur’an’da “cehennem” olarak tanımlanan azabın ebedî olmadığı şeklindeki birçok vurgulama ile (bkz. 6:128’in son paragrafı ile ilgili not 114) ve Hz. Peygamber’in birçok sahih Hadisi ile (mesela bunlardan biri 40:12 ile ilgili not 10’da nakledilmiştir) uyum halindedir.  

[5530] Ahkâb, “uzun zaman” demektir. Bir hadise göre 80, İbn Abbas’a göre 300 yıldır. 40 veya 30 bin yıl diyenler de olmuştur. Hasan Basrî “süresi belirsiz” der. Bu âyetten yola çıkarak Cehennem’in sonlu mu sonsuz mu olduğu tartışılmıştır. Sonlu olduğunu savunan her mezhepten farklı âlimler başta bu âyet olmak üzere En’âm 128 ve Hûd 106-108. âyetlerini ve Allah’ın rahmetinin gazabını geçtiği ilkesini delil getirmişlerdir (Konuyla ilgili ayrıntılı bir açıklama için bkz: 2:35, not 33). Ebu Said el-Hudrî’den gelen bir hadis şöyledir: “Hesap Günü cennetlikler cennete, diğerleri de cehenneme gider. Allah şöyle der: ‘Kalbinde hardal tanesi kadar iman olanı oradan çıkarın!’ Cehennem ehli oradan çıkarılıp hayat ırmağına atılacak. Ve sonra bir çayın kenarında yeşeren otlar gibi filizlenecekler. Sen onun nasıl çimlenip filizlendiğini görmez misin?” (Buhârî; Müslim; Nesâi; İbn Hanbel).  

[1] Ahkâb: Yetmişbin senelik bir müddet. 'Asrın yüz sene oldığı gibi.