Meryem Sûresi 83. Ayet Meali

Bak 14:22.  

Her kim Rahman (olan Allah) ’ın zikrini görmezden gelirse (Kur’ân’ı inkâr ederse) biz ona bir şeytan musallat ederiz. Artık o şeytan onun yakın dostudur. (Ona sürekli olarak kötülükleri telkin ederek vesvese verir. (Zuhruf 43/36)  

(*) Burada "salarız" buyruğu serbest bırakırız, anlamındadır. Aynı kökten olmak üzere; " أرسله : أَطلقه وأَهمل’’ erselehu’’ Onu serbest bıraktı" ve (أرسلت البعير أي خليته) ‘’erseltu-l baîre’’deveyi serbest bıraktım’’demektir. Yani, kendi iradeleriyle inkâr ve sapıklığı tercih etmeleri ve şeytanî güçleri veli/ kılavuz edindikleri sebebiyle biz onları şeytanlarla baş başa bırakırız ve kendi iradeleriyle şeytanların telkinlerini kabul ettikleri için, o şeytanî güçlere karşı onları korumayız ve onların özgür iradelerine müdahale etmeyiz. Özetle, yüce Allah’ın şeytanları inkârcılara karşı serbest bırakması, şu şekilde yorumlanabilir. Bundan maksat onların/inkârcıların kendi özgür iradeleriyle inkâr ve isyanda direnmeleri sebebiyle Allah’ın onları şeytanlara/ şeytan karakterli kimselere karşı korumamasıdır (bk. İbrâhim 14/22) “Gerçekte şeytanın iman edenler ve yalnızca Rablerine güvenip dayananlar üzerinde zorlayıcı bir gücü yoktur” (Nahl 16/99) düstûru gereğince Allah’a iman eden ve O’na sığınanlar onların şerlerinden korunurlar. “Onun gücü, ancak onu veli edinenlerin (kılavuz edinip ısrarla izleyenlerin) ve ona tanrısal nitelikler yakıştıranların üzerinde vardır. (Nahl 16/100) düstûru gereğince de inkâr etmeye ısrar edenler ve şeytanları/şeytanî güçleri veli ve kılavuz edinenler her yönden onların saldırısına maruz kalırlar. Aşağıdaki tefsir metinlerine bakılabilir. Örneğin: (Meryem-47) ayette de فَأَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ ﴿٤٧﴾ // fe ersil ma’ana beni İsraile’’ İsrailoğullarını bizimle gönder, yani onları serbest bırak’’ anlamındadır İşte buradaki (أرسلنا الشياطين) ‘’erselnaş şayatıyne’’onları serbest bıraktık’’anlamındadır. أي ألَم تَعْلَمْ أنَّا خَلَّيْنَا بينَ الشياطين والكفار وسلطانِهم عليهم، فلَمْ نعصم الكفارَ من القبول منهم، وتسمَّى التخليةُ إرسالاً في سَعَةِ اللغة (التفسير الكبير) والمعنى خلينا بينهم . وبينهم ولم نمنعهم ولو شاء لمنعهم قسرا (تفسير الكشاف - البحر المحيط) وقيل : أرسلنا أي خلينا يقال : أرسلت البعير أي خليته ، أي خلينا الشياطين وإياهم ولم نعصمهم من القبول (القرطوبي) منهم .فالمعنى ببساطة: أن الله يخلي بينهم وبين شياطينهم، فيتركهم لاختيارهم ولا يعصمهم منهم الله يريد الهدايةَ لخلقه، ولكن بعضهم هو من يريد الضلال، ويتبعوا باختيارهم الشيطان ويتركون الرحمنُ يخلي بينهم وبين شياطينهم، فيتركهم لاختيارهم ولا يعصمهم (اللباب في علوم الكتا ب) وقوله - عز وجل -: {تَؤُزُّهُمْ أَزّاً قال بعضهم: تزعجهم زَعَجٌ [عامة] = endişe , sıkıntı , tedirginlik , taciz , rahatsızlık إزعاجاً.( تأويلات أهل السنة) ذكر الزجاج في معنى هذا وجهين: أحدهما: خلينا بين الكافرين وبين الشياطين (ترجمة و معنى زعج في قاموس الكل عربي تركي) إِزْعَاجٌ (ج) إِزْعَاجَاتٌ [عامة] -- yerinden koparmak , rahatsız etmek , iz’aç وقد أفادتنا أو صورت لنا كلمة "تؤزهم " - التي هي فعل مضارع مؤكد بالمصدر- ما عليه الكفار من اضطراب وتناقض في العقيدة والتفكير، وهي استعارة من أزيز المرجل إذا اشتد غليانه، قال ابن عاشور في التحرير والتنوير: شَبَّهَ اضْطِرَابَ اعْتِقَادِهِمْ، وَتَنَاقُضَ أَقْوَالِهِمْ، وَاخْتِلَاقَ أَكَاذِيبِهِمْ بِالْغَلَيَانِ فِي صُعُودٍ وَانْخِفَاضٍ، وَفَرْقَعَةٍ وَسُكُونٍ، فَهُوَ اسْتِعَارَةٌ، فتأكيده بالمصدر ترشيح : ألمصدر إعراب ومعنى من القرآن الكريم - قوله تعالى : ( تؤزهم أزّا ).  

Burada, “sebep-sonuç” ilişkisi vardır. Bu ayet şeytanın kimlere dost kılınacağının delilidir. İman etmemek, Kur’an’dan yüz çevirmek “sebep”, şeytanın dost edinilmesi ise “sonuç”tur. Benzer mesajlar: A‘râf 7:27; Şu‘arâ 26:221-222; Fussilet 41:25; Zuhruf 43:36.  

71 Lafzen, “şeytanlar”; Kur’an bu terimle çoğu zaman mahiyet olarak kötü olan şeyleri ve özellikle insan ruhundaki ahlak dışı dürtü ve eğilimleri ifade etmektedir (karş. 2:14 hk. 10. not ve bu surenin 44. ayeti hk. 33. not).72 Bkz. 15:41 hk. 31. not. Zemahşerî ve Râzî’ye göre, “Biz, hakkı inkar edenlerin üzerine [her türden] şeytanî güçleri (şeyâtîn) saldık (erselnâ)” ifadesi burada “Biz şeytanî güçlerin onların arasında etkili olmasına izin verdik (halleynâ)” ve bunu yaparken de, bu kötü dürtü ve etkileri kabul ya da reddetmeyi insanın serbest iradesine bıraktık anlamını taşımaktadır. Özellikle Râzî, bu anlam örgüsü içinde, 14. surenin 22. ayetine dikkat çekmektedir ki bu ayete göre Şeytan Kıyamet Günü’nde günahkarlara şöyle hitab edecektir: “Benim sizin üzerinizde doğrudan bir gücüm ya da iktidarım yoktu; ben yalnızca sizi çağırdım ve siz de bana icabet ettiniz. Bunun içindir ki, artık beni değil, siz yalnızca kendinizi suçlayın”. Ayrıca bkz. Râzî’nin yorumunun aynen zikredildiği 14:22 hk. 31. not.  

[2539] İnsanın iradeyle sınanmasına bir atıf olan bu âyet, İbrahim 22 ışığında anlaşılmalıdır.  

2527 Under the laws instituted by Allah, when evil reaches a certain stage of rebellion and defiance, it is left to gather momentum and to rush with fury to its own destruction. It is given a certain amount of respite, as a last chance: but failing repentance, its days are numbered. The godly therefore should not worry themselves over the apparent worldly success of evil, but should get on with their own duties in a spirit of trust in Allah.