Mâide Sûresi 73. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 4/171.  

Hıristiyanlar Allah’ı, Baba, Oğul ve Ruhu’l-Kudüs’ten oluşan üçlü bir unsurun parçası olarak düşünmektedirler. Hıristiyanların, Allah’ı “Üçün üçüncüsü” diye nitelemeleri, Hz.İsa ve Meryem’i de birer ilâh olarak kabul etmeleri itibariyle de olabilir.  

(*) Allah, “üçün üçüncüsüdür” diyenler; “ilâh üçtür fakat Allah birdir ve üçün biridir.” demek isterler. Bunlar; “Allah, ancak Meryem’in oğlu Mesih’tir” diyenlerden başkalarıdır. Bundan dolayı, 72. âyet, Yâkûbiler, 73. âyet de Melkânî ve Nastûrîler hakkındadır. Hıristiyanlar, Allah “üçün üçüncüsüdür” derken; Allah üçtür demeyip, ilâh üçtür derler ve Allah’ı bu üçün üçüncüsü kabul ederler. Yani üç ilâhın üçünü de söylemeden “Allah” demiş olmazlar. Buna göre, baba, oğul ve kutsal rûhtan her biri bir ilâhtır ve bunların üçü de ilâhlıkta eşittir. Ancak üçüne birden ilâh olarak inandıkları sürece Allah’a inanmış olurlar… (M. Türk Meal Açıklaması) Asırlar boyunca Hıristiyanlık âlemini meşgul etmiş ve kilise tarafından olabildiğince karmaşık hale getirilmiş olan Hz. Meryem’in ve Hz. Îsâ’nın mahiyeti meselesine Kur’an herkesin anlayabileceği bir üslûpla açık ve kesin bir cevap getirmektedir. Meryem oğlu Îsâ Mesîh sadece bir beşer ve peygamberdir; annesi de dürüst, inançlı ve namuslu bir insandır; her ikisi yiyip içerlerdi, yani beşer dışında düşünülmemesi gereken varlıklardı. Oysa hıristiyan din adamlarınca günümüzde de canlı tutulmaya çalışılan anlayış, –aşağıda açıklanacağı üzere– Hz. Îsâ’nın bilinegelen anlamda bir peygamber olmadığı, Tanrı inancının bir ögesini oluşturacak ölçüde insan üstü bir varlık (rab) olduğu yönündedir. Hz. Îsâ’nın erken dönemlerden itibaren Tanrı’nın enkarnasyonu olarak kabul edilmesi, onun insanî özelliğinin mi yoksa ilâhî özelliğinin mi ağır bastığı tartışmasını gündeme getirmiş, bu tartışmalar sonucunda başlıca üç eğilim belirginleşmiştir: a) Günümüz hıristiyan dünyasında büyük çoğunluğun savunduğu Îsâ’da hem insanlık hem de ilâhlık unsurlarının eşit oranda bulunduğu fikri (dyotheletism), b) Îsâ’da bulunan insanlık unsurunun ilâhlık unsurunun içinde erimiş olduğu ve bundan dolayı Îsâ’daki tek unsurun ilâhlık olduğu yönündeki monofizit görüş (monothelitism), c) “Subordionistler” diye adlandırılabilecek grupların kabul ettiği Îsâ’da ilâhlık unsurunun bulunmadığı ve yalnızca insanlık unsurunun bulunduğu fikri (bk. Mehmet Aydın, “Hıristiyanlık [Hıristiyan İnançları]”, DİA, XVII, 347; Hıristiyanlık’ta teslîs inancının ortaya çıkışı ve mahiyeti hakkında bilgi için ayrıca bk. Nisâ 4/171 ve Mâide 5/17)…Kaynak: Kur’an Yolu Tefsiri Cilt: 2 Sayfa: 318-320  

[3] Üç İlâhtan biridir.  

26 Krş. Nisâ, 4/171; Mâide, 5/17  

Hristiyanların bu türden yakıştırmaları “Allah üç uknumdan (asıldan/unsurdan) birisidir.”, “Allah üçlünün üçüncüsüdür” şeklindedir ki buna [teslîs] yani “üçleme” denmektedir. Bu kabulün sahiplerine göre, üçlünün unsurları “Allah, İsa, Kutsal Ruh” veya “Allah, Meryem, İsa” veya “Baba, Ruhu’l-Kudüs, Oğul” ya da “Baba, Ana, Oğul” şeklindedir ve üç uknumdan yani üç unsurdan oluşan bu kabulde Hz. İsa bu üçlünün biri olarak benimsenmektedir. İşte Yüce Allah böyle bir kabulü küfür, bu kabulü benimseyenleri ise kâfir olarak nitelendirmektedir.  

1 Allah, “üçün üçüncüsüdür” diyenler; “ilâh üçtür fakat Allah birdir ve üçün biridir.” demek isterler. Bunlar; “Allah, ancak Meryem’in oğlu Mesih’tir” diyenlerden başkalarıdır. Bundan dolayı, 72. âyet, Yâkûbiler, 73. âyet de Melkânî ve Nastûrîler hakkındadır. Hıristiyanlar, Allah “üçün üçüncüsüdür” derken; Allah üçtür demeyip, ilâh üçtür derler ve Allah’ı bu üçün üçüncüsü kabul ederler. Yani üç ilâhın üçünü de söylemeden “Allah” demiş olmazlar. Buna göre, baba, oğul ve kutsal rûhtan her biri bir ilâhtır ve bunların üçü de ilâhlıkta eşittir. Ancak üçüne birden ilâh olarak inandıkları sürece Allah’a inanmış olurlar. Bundan dolayı Hıristiyanlar, ilâh üçtür dedikleri halde; (لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ) da derler ve bununla “Mesih’ten başka ilâh yoktur” demeyi kastederler. Bu izahtan sonra kısacası bu iki tip Hıristiyanların her ikisi de bu ifâdeleri kullandıkları sürece kesinlikle kâfirdirler ve ehl-i kitap olarak kabul edilmeleri ve ehl-i kitap muamelesi görmeleri imkânsızdır. Eğer birileri hâlâ, Yahûdî ve Hıristiyanlar için “aynı Allah’a inanıyoruz” yaklaşımında bulunuyorlarsa, bunların öncelikle kendi dinlerindeki Allah kavramını öğrenip, kendi “Allah’a inançlarını” gözden geçirmeleri ve Allah ve Rasulünün dediği şekilde yeniden îman etmeleri gerekir.2 Yani, bu sözlerinden vazgeçmezler, Allah’a îman etmezler de böyle kâfir kalmaya devam ederlerse...  

[965] Teslis açıklanamaz bir dogmadır. Bu niteliğiyle dinler tarihinin en çözümsüz ve karmaşık problemidir. Eski Hind’deki Tri-Marti (Brahma-Vişnu-Şiva) Eski Mısır Hermetizmindeki Trismegistos ya da İsis-Osiris-Horus üçlemesi kilise marifetiyle Hıristiyanlığa geçmiş gibidir.  

Arapçada sâlisü selâse veya rabi’u erba’a deyiminde üçüncü veya dördüncülük değil, “onlardan biri” mânası vardır.  

[3] Allâh: İsa, Meryem ve Rûhu'l Kudüs'den mürekkebdir diyen erbâb-ı teslîs.