Mâide Sûresi 108. Ayet Meali

21.Yani yalan yere yemin etseler bile kabul edileceği kanaatiyle hareket etmeyip yalan yere yemin etmeleri durumunda bunun anlaşılabileceğinden ve dolayısıyla kendi yeminlerinin reddedilebileceğinden korkmalarını sağlar.  

 Vasiyet mübah şeyler, iyilik, ibadet ve hayırlarla ilgili olabileceği gibi, bir gün hayattan ayrılması mukadder olan kişinin üzerindeki borçlarla ilgili de olabilir. Bu sonuncusu ile ilgili vasiyet farzdır. Vasiyetin zayi olmaması ve herhalde yerine getirilmesi için alınacak tedbirler Allah tarafından 106-108. âyetlerde tâlim edilmiştir.  

(*) Böyle kesin biçimde yemîn edenler, yalanları ortaya çıkar da rezîl olurlar diye korkup yalan söyleyemezler. Çünkü bir yandan yemîn etmekle âhiret sorumluluğunu üstlenirler; bir yandan da yalanları ortaya çıkınca rezîl olacakları korkusu vardır. Bu iki korkunun yüreklerinde birleşmesi, şâhidleri doğru söylemeğe sevk eder. Doğrunun ortaya çıkmasına en elverişli yol budur. (S. Ateş Meali 108. Ayet Açıklaması)  

[10] Veya daha münasiptir.  

Yüce Allah yalancı şahitlik yapanların yerine bu işi doğru bir şekilde yapacak iki kişinin mağdurlar arasından belirlenmesi uygulamasının, şahitliği olması gerektiği gibi yapmaya çok daha yakın ve uygun olduğunu bildirmektedir.,Bu son üç ayette, mal ve vasiyet konusunun önemine dikkat çekilmekte, şahitlik noktasında konuya dair detaylar verilmektedir.  

129 Lafzen, “onların yeminlerinden sonra [karşıt] yeminler yapılmasın”.  

Vasiyetin yerine getirilmesi için alınacak tedbirler bu âyetlerle özetlenmiştir. Âyetin son cümlesinden maksat şudur: Siz ittika etmez ve söz dinlemezseniz fasık olursunuz. Allah da fasıklara hidâyet etmez, yani cennet yolunu bulmaya veya “faydaları olan cihete muvaffak etmez, emellerine kavuşturmaz.”  

Böyle kesin biçimde yemîn edenler, yalanları ortaya çıkar da rezîl olurlar diye korkup yalan söyleyemezler. Çünkü bir yandan yemîn etmekle âhiret sorumluluğunu üstlenirler; bir yandan da yalanları ortaya çıkınca rezîl olacakları korkusu vardır. Bu iki korkunun yüreklerinde birleşmesi, şâhidleri doğru söylemeğe sevk eder. Doğrunun ortaya çıkmasına en elverişli yol budur.  

[1] Temîm ed-Dârî ve 'Adiy bin Hâtim kable'l islâm berâ-yı ticâret Şam'a gidiyorlardı. 'Amr ibni 'Âs'ın kölesi müslümânlardan "Büdeyl" de onlarla arkadaş olmuşdı. Mumâileyh yolda hastalandı. Mevcûd mal ve eşyâsının bir defterini yapub emti'ası arasına sakladıkdan sonra cümlesini arkadaşlarına teslîm ile: "Eğer ben vefât ider isem bunları Medîne'de ehlime teslîm idiniz" diye vasiyet itdi. Vefâtından sonra Temîm ve 'Adiy Şam'a gitdiler. Büdeyl'in eşyâsı arasında bir gümüş kâse derûnunda üçyüz miskâl gümüş vardı. Medîne'ye 'avdetlerinde mezkûr gümüş ve kabı alub mütebâkîsini müteveffânın ehline virdiler. Verese eşyâyı açub mu'âyene iderlerken Büdeyl'in gizlediği defteri buldılar. Gümüş kab ile muhteviyâtı mevcûd olmadığından Temîm ile 'Adiy'ye: "Büdeyl ölmezden evvel size teslîm iylediği eşyâdan bir şey sattı mı ve yâhud bir şey alub sarf itdi mi? diye sordılar. Menfî cevâb almaları üzerine "Öyle ise gümüş kâse ile muhteviyâtı ne oldı?" didiklerinde onlar "Büdeyl'in bize teslîm iylediği eşyâ size virdiğimiz eşyâdır başkasını bilmeyiz" dimeleriyle muhâkeme içün Rasûl-ü Ekrem huzûrına çıkdılar. Temîm ile 'Adiy inkârlarında ısrâr ve yemîn iylediklerinden Risâletmeâb bunları bırakdı. Bilâhare mezkûr gümüş kâse Temîm'in elinde görülmekle Büdeyl'in ehli onı ve arkadaşını tutub Rasûl-ü Ekrem huzûrına getürdiler. Orada Temîm ile 'Adiy. "Biz bu kâseyi Büdeyl'den satın almışdık, fakat şâhidimiz olmadığı içün evvelce haber virmedik" didiler. Bunun üzerine bu ve bundan evvelki iki âyet nâzil olmakla müteveffânın ehlinden 'Amr ibni 'Âs ve Muttalib ibni Vedâ'a bu kabın Büdeyl'in oldığına şehâdet iylediklerinden kâse onlara teslîm olundı. Temîn ed-Dârî İslâm oldukdan sonra: "Allâh rasûli doğrı idiler. Kâseyi ben almışdım. Ümîd iderim Cenâb-ı Hak beni 'afv ider diye i'tirâf-ı kusur iylemişdir.