Hûd Sûresi 56. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 10/71.  

5.Yani O bütün canlıları kendi hakimiyetine almıştır. Hiçbir canlı varlık O`nun iradesi ve izni dışında hareket edemez. Araplar arasında bir şeyi perçeminden (nasiyesinden) yakalamak onu hakimiyetine almak, bütün hareketlerini kontrol altına almak anlamında kullanılmaktadır.  

Bkz. 10/71Araplarda “bir şeyi perçeminden tutmak” onu hakimiyetine almak, bütün hareketlerini kontrol etmek anlamında kullanılmaktadır.“Allah’ın, her varlığın perçeminden tutması” ile bütün canlıların Allah’ın kudret ve iradesi altında bulunduğu, onları dilediği gibi yönettiği, bu konudaki tasarrufun sadece O’nun elinde olduğu vahyin güzel üslubuyla anlatılmaktadır. “Allah’ın dosdoğru yolda olması” ise; hatadan ve yanlışlıktan münezzeh olan Allah’ın yaptığı her şeyin güzel ve doğru olması, her şeyi yapmaya kadir olduğu halde ilkeli davranarak adaletten şaşmaması ve hiçbir canlıya haksızlık etmemesidir.  

Âyetin bu kısmında, bütün canlıların, Allah’ın kudret ve iradesi altında bulunduğu, mecazî bir anlatımla dile getirilmektedir.  

 Allah’ın, her varlığın perçeminden tutmasından maksat, her varlığın yönetiminin, hüküm ve tasarrufunun O’nun elinde olması, O’nun kudret ve iradesinin bütün varlıklar üzerinde mutlak ve kesin bir surette müessir olmasıdır. Allah’ın doğru yolda olması ise, O’nun hüküm ve tasarruflarının tamamen doğru, iyi ve adalete uygun olması, Allah’ın haksızlık ve zulümden, yanlışlık ve hatadan münezzeh olması demektir.  

1- Allah'a güvenme, O'na dayanma; her türlü çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah'a bırakma.  

(1)“(Bu) gibi âyetlerin işâret ettiği hakīkat-i a‘zamın (büyük hakīkatin) bir vechi (yönü) şudur ki: Şu kâinâttaki ecrâm-ı semâviyenin (gök cisimlerinin) kıyamları (varlıkları), devamları ve bekāları(süreklilikleri), sırr-ı Kayyûmiyete (Kayyûm isminin sırrına) bağlıdır. Eğer o cilve-i Kayyûmiyet bir dakīkada yüzünü çevirse, bir kısmı küre-i arzdan (dünyadan) bin def‘a büyük milyonlar küreler, fezâ-yı gayr-ı mütenâhî (sınırsız gökyüzü) boşluğunda dağılacak, birbirine çarpacak, ademe (yokluğa)dökülecekler. (...) Herbir mevcûdun zerreleri dahi, yıldızlar gibi sırr-ı kayyûmiyetle kāim (varlıkta duruyor)ve o sır ile bekā buluyorlar ve devâm ediyorlar.” (Lem‘alar, 30. Lem‘a, 404-405)Ayrıca bakınız; (Mektûbât, 33. Mektûb, 319)  

[2] Yani istediği gibi tasarrufa kadir olmasın,  

Bu cümle Yüce Allah’ın her şeye her türlü hâkim olduğunu, her şeyin kontrolünün kendisinde bulunduğunu bildirmekte, bu nedenle mecaz bir ifade içermektedir.  

1 Âyetin bu bölümünün kelime anlamı: “Hiç bir canlı yoktur ki; O, onun perçemini tutmuş olmasın…” şeklindedir. Yani “bir varlığın perçeminden tutmak” demek; onları dilediği gibi yönetmek, hiç birisini kaçırmamak, hiç kımıldatmamak, emri altına almak demektir. Yukarıdaki meâlde bu ifâdenin mecâzî anlamı tercih edilmiştir.2 “Şüphesiz benim rabbim, hak yol üzeredir” demek; “benim rabbim doğruluğun hâmîsi, doğruların yardımcısıdır. Her şeye gücü yettiği halde haktan sapmaz, zulüm etmez...” demektir.  

80 Yani, üzerinde O’nun kontrol ve gözetiminin olmadığı, bütünüyle O’na bağlı/bağımlı olmayan tek bir canlı yoktur (karş. bu surenin 6. ayeti). Birinin bir başkasına boyun eğip teslim olmasını ifade ederken eski Araplar: “falancanın yuları filancanın elinde” derlerdi. Bu konuda bkz. sözkonusu deyimin Kur’ânî vahyin iniş sırasına göre ilk kez geçtiği 96:15-16.81 Lafzen, “benim Rabbim dosdoğru bir yoldadır” -Allah’ın var olan her şeyi mutlak doğru ve mutlak adil bir düzen içinde hükmü altında tuttuğunu, çekip çevirdiğini bile isteye kötülük yapanın, yapıp-ettiklerinin bu dünyada ya da öte dünyada (insan hayatı, bir bütün olarak ancak bu iki safhanın bir bileşimi olarak düşünülebileceğine göre) cezasız, iyiliğin de mükafatsız kalmasına asla izin vermeyeceğini dile getiren bir ifade.  

[1750] Lafzen: “kâkülünü”. Arap dilinde arsız hayvanların sahiplerinin kontrolü altında olduğunu ifade eden deyimsel bir ibare. [1751] Âlemlerin Rabbi’nin “sırat-ı müstakim üzre” olmasının zımnî anlamı şudur: O istediğini yapmaya gücü yettiği hâlde ilkeli davranmıştır. Mesela bunlardan biri kendisi için rahmeti ilke edinmesidir (6:54). Ya siz ey insanoğlu! Siz her açıdan yetersiz olduğunuz hâlde neden ilkesiz bir hayat istiyorsunuz?  

Allah’ın yaptığı her iş doğrudur, güzeldir. O’nun rızası hakta, doğruluk ve adalettedir. O, dürüstlüğün hâmisi, doğruların yardımcısıdır.  

[1] Sahibim [2] Lazımi anlam verilmiştir.  

(9) Hepsi Allah’ın kudretine boyun eğmiştir; hepsinin kaderi Allah’ın elindedir.(10) Her işi hikmet ve adalet iledir; abes iş yapmaz, kimseye haksızlık etmez. Veya, dosdoğru bir yolu göstermekte, sizi oraya çağırmaktadır.  

1551 Grasp of the forelock: an Arabic idiom, referring to a horse's forelock. The man who grasps it has complete power over the horse, and for the horse the forelock is as it were the crown of his beauty, the sum of his power of selfassertion. So Allah's power over all creatures is unlimited and no one can withstand His decree. Cf. 96:15-16. 1552 That is, the standard of all virtue and righteousness is in the Will of Allah, the Universal Will that controls all things in goodness and justice. You are on a crooked Path. Allah's Path is a straight Path.