Hucurât Sûresi 9. Ayet Meali

9.Buhari ve Müslim`in Enes bin Malik (r.a.)`ten rivayet ettiklerine göre Resulullah (a.s.) bir eşeğe binerek Abdullah bin Ubey`in yanına gitti. Abdullah bin Ubey: "Benden uzak dur. Eşeğinin pis kokusu beni rahatsız etti" dedi. Bunun üzerine ensardan bir adam: "Onun eşeğinin kokusu senin kokundan daha güzeldir" dedi. Bu söze Abdullah bin Ubey`in kavminden bir adam sinirlendi. Karşılıklı atışmalar sonunda kavga çıktı ve taraflar hurma yapraklarıyla, yumruklarla ve nalinlerle birbirlerine vurdular. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.Bu ayeti kerimenin iniş sebebi konusunda daha başka olaylardan söz eden rivayetler de bulunmaktadır. Ancak bütün rivayetlerde Müslümanlardan iki grup arasında çıkan bir kavga üzerine bu ayeti kerimenin indiği bildirilmiştir.  

[573] Savaşanlara yönelik çabalar hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVIII, 172-174.  

Bu âyet, savaşın illa da Müslümanlarla inkârcılar arasında cereyan eden bir eylem olmadığını, hangi dinden ve toplumdan olursa olsun saldıran, fesat çıkaran ve huzuru bozan tarafa karşı birlikte savaşılması gerektiğini anlatmaktadır. İki Müslüman grup ya da ülke birbirleriyle herhangi bir sebep yüzünden çatışmaya girmişse ve böylece, birisinin diğerine karşı haddi aşmış olması ya da her iki tarafın birbirlerine hadsizlik yapmış olması ihtimaline karşın her iki taraf da savaşa devam ediyorsa, bu durumda her ikisine de ateşkes çağrısında bulunulur. Buna rağmen iki taraftan birisi işi azıtır ve doğruya dönmeyi kabul etmezse, o zaman mü’minlere düşen, saldırgan tarafla savaşmaktır. Saldırgan taraf savaşmaktan vazgeçerse o takdirde, mü’minlere yakışan her iki tarafa da âdil davranmaktır.  

(*) Bu âyet, savaşın illa da Müslümanlarla inkârcılar arasında cereyan eden bir eylem olmadığını, hangi dinden ve toplumdan olursa olsun saldıran, fesat çıkaran ve huzuru bozan tarafa karşı birlikte savaşılması gerektiğini anlatmaktadır. İki Müslüman grup ya da ülke birbirleriyle herhangi bir sebep yüzünden çatışmaya girmişse ve böylece, birisinin diğerine karşı haddi aşmış olması ya da her iki tarafın birbirlerine hadsizlik yapmış olması ihtimaline karşın her iki taraf da savaşa devam ediyorsa, bu durumda her ikisine de ateşkes çağrısında bulunulur. Buna rağmen iki taraftan birisi işi azıtır ve doğruya dönmeyi kabul etmezse, o zaman mü’minlere düşen, saldırgan tarafla savaşmaktır. Saldırgan taraf savaşmaktan vazgeçerse o takdirde, mü’minlere yakışan her iki tarafa da âdil davranmaktır. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması)  

Bu ayet zalim kişi müslüman bile olsa, müslümanların daima mazlumdan yana olmaları gerektiğinin delilidir.  

1 İbnu Abbas’a göre buradaki hitâp, devlet adamlarınadır. Yani ıslah ve savaş, hükümet adamlarına farz, ümmete ise farz-ı kifayedir. Bir de bu iki topluluktan da “Müslümanlar” olarak bahsedilmesi bu tür kavgaların illaki bir tarafın kâfir olmasını gerektirmeyeceğini ifade etmektedir. Bugün savaşmadan bile birbirlerini kâfir ilan edenler karşısındakinde kâfirlik yoksa o küfrün kendisine döneceğini hiç düşünmemektedirler.2 Bağy: Haksız yere yükselmek isteyerek azgınlık etmektir. Yani sulh teşebbüsü yapıldığı ve şüphe varsa izale edildiği halde birisinin sulha yanaşmayıp her durumda haksızlıkla üste çıkmak sevdasını beslemek demektir. 3 Rasûlullah (s.a.v)’den, Sa’d b. Ubâde’nin hastalığından dolayı ziyaretine giderken, Abdullah b. Übey b. Selûle de uğraması rica edilir. O da bir merkebe binerek Abdullah b. Übeyy’in evine uğrar. Orada Rasûlullah’ın merkebi işeyince İbnu Übeyy burnunu kapatıp: “merkebin kokusu bizi rahatsız etti” der. Mecliste hazır bulunan Ensardan Abdullah b. Revâha da: “Vallahi onun merkebinin idrar kokusu, senin misk kokundan daha hoştur” der. Bunun üzerine Abdullah b. Übeyy’in kavminden taraftarları ile Abdullah b. Revâha’nın arkadaşları, birbirleriyle dövüşmeğe başlarlar. Bu âyet bu olay üzerine nâzil olmuştur.  

9 “Çatışma” ifadesi, burada, yukarıdaki 6. ayette değinilen incitici söylentilerin bir sonucu olan fiilî ve lafzî her türlü uyuşmazlığı ve çekişmeyi kapsar.10 Yani, müminler birer kardeş gibi davranmalıdır (bkz. bir sonraki ayet).  

[4640] Kıst: Binası tek olup birbirine zıt iki anlama gelen kelimelerdendir. Kıst, “hakkı tahsıl etmek”, kast “haktan yüz çevirmek”tir (el-‘udûl ‘ani’l-hak). Kıst’ın anlam alanına kendi hakkından yüz çevirmek, yani “hakkından feragat etmek” de dahildir. Burada tam da bu mânaya gelir. Aynı kelime Allah için kullanıldığında hak ettiğinden fazlasını vermek veya kulu üzerindeki hakkından feragat etmek mânasına gelir (Bkz: 10:4, not 9).  

4927 Individual quarrels are easier to compose than group quarrels, or, in the modern world, national quarrels. But the collective community of Islam should be supreme over groups or nations. It would be expected to act justly and try to compose the quarrel, for peace is better than fighting. But if one party is determined to be the aggressor, the whole force of the community is brought to bear on it. The essential condition of course is that there should be perfect fairness and justice and respect for the highest principles; for Islam takes account of every just and legitimate interest without separating spiritual from temporal matters. The League of Nations failed because these essentials were absent and today the United Nations fails for the same reason. (R).