Hucurât Sûresi 1. Ayet Meali

Toplumsal değerler diyebileceğimiz İslâmî edeb ve terbiye kurallarından üstün medeni esaslar-dan bahseden sûre erdemli toplumun temelini atar. Gıybet, kusur araştırmak, sûizan gibi şeylerden uzaklaş-tırıp güzel ahlâka davet eder ve gerçek mü’minliğin şartları olan iman, ihlas, cihad ve salih amel anlatılarak sûre son bulur.  

1.Bu ayeti kerimenin iniş sebebi hakkında değişik rivayetler nakledilmiştir. İbnu Münzir`in Hasanı Basri`den rivayet ettiğine göre Müslümanlar bir kurban bayramında Resulullah (a.s.)`tan önce kurbanlarını kestiler. Resulullah (a.s.) da yeniden kurban kesmelerini emretti. Bu ayeti kerime de bu olayla ilgili olarak indirildi.Taberani`nin el-Mu`cemu`l-Evsat`ta Hz. Aişe (r.a.)`den rivayet ettiğine göre bazı kimseler Ramazan ayı girmeden oruca başlıyor böylece Resulullah (a.s.)`tan önce oruç tutuyorlardı. Bu ayeti kerime de onunla ilgili olarak indirildi.  

[569] Hucürât sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVIII, 155.[570] Allah ve Peygambersinin önüne geçmemek hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVIII, 157-160.  

 Âyette belirtilen, önüne geçmeme hususu, söylenen söz, yapılan iş ve çıkarılan hükümlerde, Hz. Peygamber’e aykırı davranmama, edebi koruma ve O’na uyma şeklinde yorumlanmıştır.  

1- Bu bir deyimdir. “El” ve “elin arası”; gücü, imkânı, bilgiyi, iradeyi ifade etmektedir. Bu deyimle kast edilen şudur: Kendi görüş ve düşüncenizi vahyin önüne geçirmeyin. Kendi düşüncenizi vahiymiş gibi öne sürmeyin. Allah'ın vahyini kendinize malzeme yapmayın.  

(*) Bu, hem lafzî hem de mecazî bir anlama sahiptir: Hz. Peygamber’in Arkadaşları söz konusu olduğunda lafzî bir anlam taşırken hem onlar hem de sonraki müminler için aynı zamanda mecazî bir anlam da taşımaktadır. Yani, birinin kişisel görüşleri ve tercihleri Hz. Peygamber tarafından duyurulan kesin yasal buyrukların ve/veya ahlakî kayıtların üstüne çıkmamalıdır. (M. Esed Meal Açıklaması) Yani Allah (cc) ın gönderdiği vahye ve elçisinin (sav) vahye uygun verdiği karara ve açık naslara rağmen, fetva/içtihad adı altında hüküm vermek, Allah (cc) ve Resûlü’ne (sav) karşı ses yükseltmek olup amelleri boşa götürecek akidevi bir problemdir. (Bk. 4/Nîsa, 65; 33/Ahzâb, 36) لا تقدموا بين يدي الله ورسوله أي لا تتجاوزوا ما أتى من الله تعالى ورسوله وقال مجاهد: لا تَفْتَاتُوا على رسول الله ـ صلى الله عليه وسلم ـ بشيء حتى يَقْضِيَهُ الله على لسانه (اللباب في علوم الكتاب) والمعنى: يا من آمنتم بالله - تعالى - حق الإِيمان: احذروا أن تتسرعوا فى الأحكام، فتقولوا قولا، أو تفعلوا فعلا يتعلق بأمر دينى، دون أن تستندوا فى ذلك إلى الله - تعالى - وحكم رسوله - صلى الله عليه وسلم - {وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ} - تعالى - فى كل ما تأتون وتذرون، إن الله سميع لأقوالكم، عليم بجميع أحوالكم (الوسيط في تفسير القرآن الكريم)  

[1] Medine'de nâzil olmuş 18 âyettir.  

1 Allah ve elçisinin önüne geçmek demek, genel anlamda; kişinin kendi düşünce ve fikirlerinin öne alınması veya intisap edilen kişinin yahut liderin Allah’tan ve peygamberden daha değerli ve daha saygın tutulmasıdır.  

(Medine’de nazil olmuştur ve 18 ayettir. Bu surede müminlere, Peygamber’e ve birbirlerine karşı nasıl davranacaklarına dair bazı görgü kuralları öğretilmektedir. Adını, dördüncü ayetteki “odalar” anlamına gelen “hucurât” kelimesinden almıştır.)  

Hicretin dokuzuncu yılında, Mücâdele sûresinden sonra indirilmiştir. Adını, “odaların arkasından Peygambere seslenmenin” nezaket kurallarına aykırı olduğunun vurgulandığı dördüncü ayette geçen “hucurât: odalar” kelimesinden almıştır. 18 ayettir.  

Bu buyruk Ahzâb 33:36’da belirtildiği gibi Yüce Allah’ın ve [rasûlüllâh]’ın hükmünün ötesinde alternatif aramamak gerektiği hükmünü içermektedir.  

1 Takdim: Bir şeyi diğerinin üzerine geçirmek demektir. Burada (لَا تُقَدِّمُوا) fiilinin mef’ul-i bih’i yoktur. Onun için bunda iki vecih vardır. Birisi; Allah’ın ve Rasulü’nün önünde takdîm denilen fiili asla yapmayın, şunu veya bunu öne geçirmek diye düşünmek şöyle dursun öne geçirmek adı verilebilecek hiç bir fiil yapmayın demektir. İkincisi de mef’ul’ün hazfedilmiş olmasıdır ki bu hazf, hangi mef’ul takdir edilse tercihsiz bir şekilde onu tercih etmek için yapılır. Hiç bir şeyi, hiç bir emri, ne kendinizi, ne başkasını asla takdim etmeyin demektir. Evvelkisi fiili nehyetmek itibariyle makamın hakkına daha uygun, ikincisi ise kullanılması daha çok ve umumda daha sarih olmak itibariyle daha zahir görülmüştür. (Elmalılı) Yani, beşerî fikir / düşüncelere aşırı değer yükleyerek onları Allah ve Rasûlü’nün dininin önüne geçirmeyin. Allah ve Rasulü nün emir ve hükmünü gözetmeden hiç bir işi kestirip atmayın, Kitap ve Sünnetin ahkâmını nazar-ı itibara almaksızın işgüzarlık yaparak bir işi veya bir fikri öne geçirmeyin.2 Bu âyet; a- Benî Temîm kabîlesinden gelen heyete reis tayini hakkında Hz. Ebû Bekir’le, Hz. Ömer’in Efendimiz (s.a.v)’in huzurunda tartışmaları hakkında, (Abdullah b. Zübeyr’den: “Benî Temîm’den Rasulullah’a bir heyet gelmişti. Hz. Ebu Bekir Ka’ka’ b. Ma’bed’i onlara emîr yap dedi, Hz. Ömer de Akra’ b. Hâbis’i emîr yap dedi. Ebû Bekir: sırf bana muhalefet etmek istedin dedi, Ömer de: hayır sana muhalefet etmek istemedim dedi ve yüksek sesle münakaşa ettiler”.) (Buharî) b- Bazı kimselerin Kurban Bayramı günü Rasûlullah’tan önce kurban kesmeleri, Peygamberimiz (s.a.v)’in de onlara yeniden kurban kesmelerini emretmesi, (Hasen) c- Bazılarının, “şunun hakkında şöyle âyet inse şöyle şöyle olurdu” diye kendi kendilerine akıl yürütmeleri üzerine, indirildi.  

1 Yani, “kendi arzularınızın öne geçmesine izin vermeyin”.  

[4629] Veya ikinci bir tümleç takdiriyle: “Allah’ın ve Elçi’sinin görüşlerinin önüne (kendi görüşlerinizi) geçirmeyin” (Krş: 33:36). Yani, konumunuzu bilin. Elçi ile birlikte Allah’ın zikredilmesini Elçi’ye itaatin Allah’a itaat olduğunu söyleyen âyetin ışığında anlamak gerekir. Fakat Allah ile Elçi’nin vav ile bağlanmasındaki incelik de unutulmamalıdır: İki isim vav ile bağlanırsa bu ikisi arasındaki mahiyet ve cevher farkına, fâ ile bağlanırsa cevher birliğine rağmen nitelik ve araz farkına delâlet eder. En sahih rivayete göre, Ebu Bekir ile Ömer Hz. Rasûl’ün önünde tartışmışlar ve seslerini yükseltmişler, âyet bunun üzerine nazil olmuştur.  

Mümin, karşı karşıya kaldığı meselelerde Allah’ın ve Elçisinin bir hükmünün bulunup bulunmadığını araştırmak ve ona uymakla yükümlüdür. Diğer taraftan Hz. Peygamberin çağdaşlarının, onunla konuşurken seslerini ayarlamaları, ancak duyuracak kadar bir tonla konuşmaları istenmektedir. Daha sonra gelen müminler ise bu saygıyı onun hadis-i şeriflerine karşı göstermelidirler. Bu saygı hem sükûnetle dinleme, hem de gereklerini uygulama tarzında olmalıdır.  

Onlardan önce konuşmağa, bir iş hakkında hüküm belirtmeğe kalkmayın.  

[1] Rasûlün önüne geçüb yürümek, sözini kesmek, ondan evvel söze başlamak gibi şeyler.  

[1] Resul (رسول), "gönderilen"demektir. Bir bilgiyi iletmek için gönderilen elçiye resul dendiği gibi onunla gönderilen bilgiye de resul denir (Müfredat). Kur'an'daki resul kelimeleri ya elçi ya da Allah'ın Kitabı anlamındadır. Elçi ölümlü, Kitap kalıcıdır. Uhud savaşında Nebîmiz'in öldüğüne dair haberlerin yayılması üzerine Allah Teâlâ şöyle demiştir: "Muhammed sadece elçidir. Ondan önce de elçiler geldi. O ölse veya öldürülse, gerisin geri mi döneceksiniz?" (Al-i İmran 3/144) Aramızda sürekli kalacak olan resul, Kur'an olduğu için bu âyette kelimeye başka anlam verilemez. [2] Bunu açıklayan ayet şudur: Allah, yani (O'nun sözlerini size taşıyan) Kıtabı bir işi kesinleştirdiğinde inanıp güvenmiş bir erkeğin ve kadının, kendi işlerinden dolayı seçme hakkı kalmaz. Kim, Allah'a yani (size O'nun sözlerini taşıyan) Kıtabına baş kaldırırsa açık bir şekilde sapmış olur. (Ahzab 33/36)  

4919 Several shades of meaning are implied: (1) do not make yourselves conspicuous in word or deed when in the presence of Allah (e.g. in a Mosque, or at Prayers or religious assemblies); (2) do not anticipate in word or deed what your Leader (Allah's Messenger) may say or do; (3) do not be impatient, trying to hasten things before the time is ripe, of which the best Judge is Allah, Who speaks through His Messenger. Be reverent in all things, as in the presence of Allah: for He hears and sees all things. (4) Look to the Qur'an and the Sunnah of the Prophet (peace be on him) for guidance and let nothing else take precedence over them. (R).