Haşr Sûresi 21. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2/73; 13/31.  

Bkz. 33/72 ve dipnotuKur’an’ın dağa indirilmiş olması mecâzi bir ifadedir. Bu benzetme ile vahye muhatap olmanın ne denli bir sorumluluk taşıdığı anlatılmak istenmektedir. Akıl ve bilinç yeteneğiyle donatılmış olarak, özgür iradesiyle dünyaya gönderilen insan bir taraftan erdemli davranışlarla güzellikleri hayata geçirerek cennete doğru yol alırken diğer taraftan şeytanın ve nefsin etkisinde kalarak kötü ve zararlı davranışlarla azaba yaklaşmaktadır. Böyle aşılması zor bir süreçte Kur’an yol gösterici ve kurtarıcı olarak ona indiriliyor ama insan çıkmazda olmasına rağmen önünü açacak ve ona en doğru yolu göstererek ebedi saadeti kazandıracak olan kılavuzuna karşı olması gereken ilgiyi maalesef göstermiyor.  

1- İçtenlikle, saygıyla. 2- Kur'an'ın konusu ve muhatabı insandır. Dolayısı ile mesajı da insanadır. Bu mesajın ne denli önemli olduğu, mesaja ne denli itibar edilmesi gerektiği bir benzetme ve bir örnekleme ile anlatılmak istenmiştir. Gerçeği yalanlayan nankörlerin ne kadar katı karakterli olduklarını ifade etmektedir. Ayette yer alan ve çevirilerde “korkmak” olarak anlam verilen bu sözcüğün; korku, korkmak anlamına gelen ‘havf' sözcüğü ile bir ilgisi yoktur. Dolayısı ile korkma anlamı doğru değildir.  

10 Krş. Ahzâb, 72/72  

Bu ayet Enfâl 8:24, Yâsîn 36:70 ve Şûrâ 42:52. ayetlerle birlikte okunmalıdır. Mesaj, vahyin dirilticiliğini öğretmeyi amaçlamakla ilgilidir.,Benzer mesajlar: İsrâ 17:41, 89; Kehf 18:54; Furkân 25:33; ‘Ankebût 29: Rûm 30:58; Zümer 39:27. Şûrâ 42:52 gibi ayetler gereği, Kur’an’ın bir adının da [rûh] oluşu, Enfâl 8:24’te onun diriltici etkinliği, Âl-i İmrân 3:179’daki vahyin dönüştürücülüğü düşünülürse, bu ayette “Kur’an’ın dağı canlandırması ifadesi”nde kastedileni ortaya koymaktadır.  

1 Aslında dağların, kitap indirilmesine ihtiyaçları yoktur. Buna, insanlar muhtaçtır. Onun için Kur’an da bir dağın üzerine indirilmeyip, insanlara indirilmiştir. Allah bu ifâdelerle; “Kur’an’a karşı ezilip büzülmeyen ve onun yüceliğini kabullenmeyenlerin,” dağlardan daha katı bir yüreğe, taşlaşmış beyine ve bitmiş tükenmiş bir anlayışa sahip olduklarını izah için, bir istiâre-i temsiliye yapmaktadır.2 Âyetin son bölümü “İşte bunlar, Bizim insanlar düşünsünler diye verdiğimiz örneklerdir.” şeklinde tercüme edilebilir.  

26 Yani, Allah’a ve bütün manevî/ahlakî sınırlara/değerlere karşı gaflet içinde bulunmakla, ruhen, hareketsiz bir dağdan daha fazla cansız olanların tersine.  

[5031] Tehattum, sert ve katı cisimlerin zilletten dolayı gürültülü parçalanmasını ifade eder. Tesaddu’ ise, azametten dolayı sessizce dağılmalarına denir. [5032] Zımnen: Ama ey insan, biz onu dağa-taşa değil sana indirdik! Sen ona karşı neden bu kadar hissiz, vurdumduymaz ve aldırmazsın? Huşu‘, kalp fiillerindendir ve sadece akleden kalp sahibi varlıklar için kullanılır. Burada dağ için kullanılmış fakat Kur’an’ın iniş şartına bağlanmıştır. Bu gerçekleşmediğine göre burada bir varsayım olarak kullanılmıştır. Zemahşerî hidayet rehberi olan Kur’an’ın bu âyette kullandığı üslubu tahyîl (zihinde canlandırma) ve temsîl (sembolizm) olarak niteler. Âyetin birçok çağrışımı vardır: 1) Eğer Kur’an taşa inmiş olsaydı onu da akıllandırır ve duygulu yapardı. 2) Kur’an dağa-taşa değil de insana indiyse, bu onun akleden bir kalp sahibi olmasından dolayıdır (Krş: 13:31). Hz. Mûsa’nın gözleri önünde Rabbin dağa tecellisi ile ilgili bkz: 7:143. Son tahlilde, başta münafıklar olmak üzere, vahyin azametini hissetmeyen tüm çevrelerin taş kalpli olduğunu îmâ eden bir âyettir. [5033] Kıssadan hisse: Kur’an’ın ebedî mesajı karşısında titremeyen her kalp, eğilmeyen her baş, taş kesilmiş demektir, taş!  

(Dağ katılığı ve ağırlığı ile bu Kur’an’ı yüklenip düşünebilmiş olsaydı paramparça olurdu, o halde siz ey insanlar nasıl oluyor da, kalbleriniz yumuşayıp ona boyun eğmiyorsunuz, oysa siz, Allah’ın emrini Kur’an’da okuyup anladınız, Hakk’ı siz bile bile inkâr ediyorsunuz)  

5398 There are two ideas associated in men's minds with a mountain: one is its height, and the other that it is rocky, stony, hard. Now comes the metaphor. The Revelation of Allah is so sublime that even the highest mountains humble themselves before it. The Revelation is so powerful and convincing that even the hard rock splits asunder under it. Will man then be so arrogant as to consider himself superior to it, or so hardhearted as not to be affected by its powerful Message? The answer is "No" for unspoilt man; 'Yes" for man when degraded by sin to be the vilest of creatures. 5399 Cf. 7:143, and n. 1103, where, in the story of Moses, the Mount became as dust "when the Lord manifested His Glory". Also C f. 33:72, and n. 3778, where the mountains are mentioned as an emblem of stability, but as refusing to accept the Trust ( Amanah) because they felt themselves to be too humble to be equal to such a tremendous Trust. (R).