Fussilet Sûresi 7. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 79/18; 87/14-15; 91/9-10.  

1- Müşrikler. 2-Zekât sözcüğü, burada “mali yükümlülük” anlamında değil, sözcüğün diğer anlamları olan “arınma, eş koşmaksızın Allah'a yönelme, benliğin her türlü kötülükten arınması, temizlenmesi, arı duru hale gelmesi.” Anlamındadır.  

[7] Veya nefislerini şirkten, küfürden pâk kılmayan.  

3 Buradaki zekât, arınmak amacıyla karşılıksız yardımdır. Dinin temel ilkelerinden olan ve Medine’de farz olan “zekât” ise henüz farz olmamıştı. Bir tavsiye olarak yavaş yavaş yapılıyordu. Ayetin iniş sebebi ise, Kureyşliler, Hac mevsiminde gelenek olarak yemek ve su dağıtırlardı. Mekke döneminde bundan Müslümanları mahrum bıraktılar. Bunun üzerine bu ayet geldi.  

6 Allah’ın birliğine inanmak ve insanlara karşılıksız yardımlarda bulunmak, İslam’ın iki temel buyruğudur. Bu itibarla, bu iki buyruğa kasıtlı şekilde karşı çıkmak, insanın Allah’a karşı sorumluluğunun ve sonuçta hayatın öteki dünyada da devam edeceğinin inkarı anlamına gelir. (Zekât’ın bu bağlamda “karşılıksız harcama” olarak çevrilmesi konusunda bkz. sure 2, not 34. Unutulmamalıdır ki, zekât’ın Müslümanlar üzerinde zorunlu bir vergi yükümlülüğü şeklinde anlaşılması Medine döneminde başlar, halbuki bu sure Mekke dönemine aittir.)  

[4235] Zımnen: Bedel ödemeye yanaşmazlar, ama bedel ödemişlerin arınmışlığına da konmak isterler. Âyetteki zekât hakkında farklı yorumlar yapılmıştır. Malî yükümlülük olarak anlayanların yanında İbn Abbas, Mücahid gibi otoriteler, “Lailahe illallah diyerek kalbi şirkten arındırmak” olarak yorumlamışlardır (Taberî ve İbn Atıyye). Bütün yorumlara mesnet olan metni, terimin kök anlamını esas alan bu çevirinin yansıttığı kanaatindeyiz. Kur’an’ın 23 yıllık iniş sürecinde bazı terimler anlam yolculuğuna çıkmıştır. Zekât da bunlardan biridir ve müşrikler için geçtiği bu bağlamda Medenî âyetlerdeki gibi “nisabı olan malî bir vecibe” değil “helâl kazanç ve paylaşma” mânasına gelir (İlk geçtiği A’râf 156’nın 1 nolu notuna bkz).