Fetih Sûresi 24. Ayet Meali

Hûdeybiyye'de müşrikler, Müslümanların ahvalini anlamak ve onlarla savaşmak için kırk kişi göndermişlerdi. Bunlar tutulup Hz. Muhammed (s.a.a)'in huzuruna getirilmişti. Hz. Muhammed (s.a.a) bunları affedip koyvermişti. Sonra Hûdeybiyye sulhu bağlandı. Gönderilenlerin seksen kişi olduğu da rivâyet edilmiştir.  

24.Müslim, Tirmizi ve Nesai`nin Enes bin Malik (r.a.)`ten rivayet ettiklerine göre müşriklerden silahlı seksen kişi Ten`im dağından Resulullah (a.s.)`ın ve ashabının üzerine baskın yapmak için girişimde bulundular. Ancak bunlar sahabiler tarafından yakalandılar. Resulullah (a.s.) daha sonra onları serbest bıraktı. Bu ayeti kerime de bu olayla ilgili olarak indirildi.Bu olay müşriklerin barışı kabul etmelerine sebep olmuştur. Ayette: "Mekke yakınında onların ellerini sizden sizin ellerinizi onlardan çeken O`dur" denirken buna işaret edilmektedir.  

Mekke sınırları içerisinde, Hudeybiye’ de Müslümanlar zafer elde etmişler ve bir grup düşman askerini esir alarak Hz. Peygambere getirmişlerdi. Hz. Peygamber de onları salıvermişti. Böylece Kureyşli müşriklerle Müslümanlar arasında barış sağlanmıştı.  

 Gerçekten Cenab-ı Hak, Mekke sınırları içinde yani Hudeybiye’de müslümanlara zafer bahşetmişti. Şöyle ki, düşmandan silahlı seksen kişi, müslümanların etrafını sarmışken, yakalanarak Hz. Peygamber’in huzuruna getirilmişler, Hz. Peygamber de onları affetmişti. İşte Kureyşlilerin barış istemelerine bu olay sebeb olmuştur.  

* “O, Mekke (vadisi) nin ortasında (Hudeybiye’de), sizi onlara karşı üstün kıldıktan sonra”; Mekkeli müşriklerden silâhlı seksen kişi, bir fırsatını bulup, âni bir baskın yapmak üzere Tenim Dağı tarafından, mü’minlerin karargâhının etrafında dolaştılar. Ancak Allah’ın izniyle müslümanlar onları yakalayarak, Resûlullah [sallallahu aleyhi vesellem] efendimizin huzuruna getirdiler. Allah Resûlü [sallallahu aleyhi vesellem] efendimiz bir müddet sonra onları serbest bıraktı. * “…onların ellerini sizden, sizin ellerinizi onlardan çekendir”; Âni bir baskınla müslümanlara saldırı yapmak isteyen 80 kişilik grubun yakalanması ve aynı zamanda, Hz. Osman’ın [radıyallahu anh] müşrikler tarafından Mekke’de alıkonulması üzerine cihat üzerine yemin eden sahabe efendilerimizin kararlılığı, müşrikler arasında tedirginlik meydana getirmiş daha da ileri gitmelerine mâni olmuştur. İki tarafın da savaş istemediklerini beyan etmesi üzerine Hudeybiye barış antlaşması imzalanmıştır. Müşrikler, korktukları için savaşmaktan vazgeçtiler. Ancak Resûlullah [sallallahu aleyhi vesellem] efendimiz ve ashabının cihattan vazgeçmeleri Allah’ın emriyle olmuştur. Allah Teâlâ cihada izin vermemişti. Bunun en büyük sebebi; müslüman olduğu halde müslümanlığını açığa vuramamış birçok kadın ve erkeğin müşriklerle aynı yerde yaşamasıydı. Eğer savaş olsaydı, onlar da müşriklerle beraber müslümanlar tarafından öldürülebilirlerdi. Çünkü onların müslüman olduğunu kendilerinden ve Allah’tan başka kimse bilmiyordu. 25. âyet-i kerîme bu hakikati anlatıyor.  

1- Aranızda barışı sağlayan Allah'tır.  

(*) Bu âyetteki engelleme ise Hudeybiye’de olmuş, hem müşriklerin birkaç kere teşebbüs ettikleri baskın hem de müslümanların savaşa karar vermeleri engellenmiş, iki tarafın da birbirine zarar vermelerine imkân tanınmamıştır. Bu fetih müjdeleri, gerçekleşen fetihler, elde edilen ganimetler/kazançlar, düşmanın zararlı olacak teşebbüslerinin engellenmesi, müminlerin sabır ve gayretleri yanında ve bundan da ziyade Allah’ın lutfudur. Bu lutfun hikmet ve gerekçesi ise müminlerin imanlarını yaşanan kanıtlarla güçlendirmek ve doğru yolda sebat edip ilerlemelerini sağlamaktır. Kaynak: (Kur’an Yolu Tefsiri Cilt: 5 Sayfa: 76-77)  

[1] Mekke fethinde veya Hüdeybiye'de. Çünkü Hüdeybiye'deyken Mekkelilerden seksen kişi bir sabah ehl-i İslâma hücum etmişlerdi. Ehl-i İslâm onları yakalayarak esir etti. Peygamberimiz onları azat eyledi. Kureyş anladı ki kendilerinden pervası yoktur, sulha razı oldu.  

1 Müslümanların Hudeybiye’ye kadar varıp da orada ordu kurmaları bile bir zaferdi. Çünkü Halid b. Velîd iki yüz kadar Kureyş süvarisinin komutanı olarak gelmiş idi. Ashaba yaklaşmak istedi, Rasulullah da Abbad b. Bişr’i görevlendirdi. O da süvarileri ile ileri vardı ve karşılarında saf bağladı, öğle vakti olmuş idi. Rasulullah (s.a.v) korku namazı kıldı. Halid b. Velîd süvarilerini çekti ve gitti. Rasulullah (s.a.v) de yolun sağ tarafındaki yokuşa durup Hudeybiye’ye kadar vardı. Enes: “Müşriklerden seksen kişi sabah namazı vakti Peygamberimizi öldürmek kastiyle Ten’îm dağı tarafından Peygamber ve ashabının üzerine indiler. Bunlar yakalandılar, sonra da Peygamber (s.a.v) onları azat etti” diye rivayet etmiştir. (Tirmîzî) Bu âyet, bu olaya işaret etmektedir.  

28 Hudeybiye Antlaşmasının gerçekleşmesinden kısa bir süre önce, -otuz ile seksen kişi arasında değişen sayıda- bir Kureyş askerî birliği Hz. Peygamber’in kampına saldırdı, ama silahsız Müslümanlar onları yenilgiye uğrattılar ve esir aldılar; antlaşmanın imzalanmasından sonra da Hz. Peygamber, esirleri hiç zarar verilmemiş bir şekilde serbest bıraktı (Müslim, Neseî, Taberî).  

[4613] Yani: savaşı önleyen. Burada şöyle bir soru akla gelebilir: Allah kâfirlerin elini mü’minlerin üzerinden çekti. Peki, mü’minlerin elini kâfirlerden niçin çekti? Cevabını bir sonraki âyet veriyor.  

Düşmandan silâhlı 80 kişi, müslümanların çevresini sarmışken yakalanarak Hz. peygamber'in huzurlarına getirildiler. Hz. peygamber, onları affetti. İşte düşmanların barış istemelerine bu olay sebebolmuştu.  

[1] Hazret-i Rasûlullah Hudeybiye'de iken ehl-i Mekke'den seksan kişi müslümânlara baskın yapmak içün şehirden çıkub hücûm itdiklerinde ashâb-ı kirâm tarafından esîr idildiler. Sonra fahr-i kâinât bunları âzâd iyledi. Burada mezkûr zafer budur.  

4902 Little incidents had taken place that might have plunged Quraysh and the Muslims from Madinah into a fight. On the one hand, Quraysh were determined to keep out the Muslims, which they had no right to do: and on the other hand, the Muslims, though unarmed, had sworn to stand together, and if they had counter-attacked they could have forced their entrance to the Ka'bah, the centre of Makkah. But Allah restrained both sides from anything that would have violated the Peace of the Sanctuary, and after the Treaty was signed, all danger was past.