Fetih Sûresi 20. Ayet Meali

Hudeybiye Barış Antlaşması üzerinden bir yıl geçince, antlaşma gereği Müslümanlar Kâbe’yi ziyarete gittiler. Müslümanların Mekke’ye gittiğini haber alan Yahudiler, müşriklerle yaptıkları anlaşma gereği Medine’ye saldırmak için harekete geçtiler. Bu durumu öğrenen Hz. Muhammed, Hayberli Yahudilere elçi göndererek geri adım atmalarını ve Müslümanlara saldırıdan vazgeçmelerini istedi. Yahudiler bu teklifi reddederek Müslümanlara saldırmak için Gatafanoğulları ile gizlice anlaştılar.Bunun üzerine Hz. Muhammed, M. 629 yılında Hayber Kalesi’ni kuşatmak üzere topladığı 200’ü atlı ve 1600’ü piyade olmak üzere toplamda 1800 kişilik bir orduyla Hayber’i kuşattı. Kalelerin içinde toplamda 20.000 asker bulunuyordu. Kısa zamanda Müslümanların böyle bir kuvvetle saldırıya geçeceğini beklemeyen Yahudiler hazırlıksız yakalandılar. Ne kadar direnseler de başarılı gösteremeyince,10 günlük kuşatmadan sonra teslim oldular.Müslümanların Hayberli Yahudilerle zorunlu hâle gelen savaşları, muhataplarının Yahudi olmasından kaynaklanmıyordu. Sadece o günkü Yahudilerin fitnesinden, fesadından, entrikasından kaynaklanıyordu. Onların yerine aynı kötülükleri ortaya koyan başkaları da olsaydı, hattâ bunlar Müslüman kimliğiyle yaşayan farklı bir toplum da olsaydı, aynı tepkiyle karşılaşacaklardı. Çünkü ortada fitne vardı, zulüm vardı, fesat ve haksızlık vardı. İnsanlığa hizmet için bu kargaşanın mutlaka giderilmesi gerekirdi. Bu konuda Haşr suresi 59/2. âyetine de bakabilirsiniz.  

 Tefsirler, genellikle âyetin yorumunu şöyle yapmışlardır: Allah, vâdettiği fetihlerinden ilkini, yani Hayber’i ve ganimetlerini hemen bahşetmiştir. Bu arada Hayberlilerin müttefikleri olan Esed ve Gatafan kabilelerinin de müslümanlara hücumlarını önlemiştir. Hudeybiye barışıyla da Mekkelilerin taarruzu önlenmiştir.  

1- Allah'ın sözünün gerçek olduğuna dair işaret, gösterge.  

(3)“Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın, umûr-ı gaybiyeden (gelecekten haber vermek gibi gizli işlerden) haber verdiği gibi doğru vukūa gelen (meydana gelen) işler binlerdir, pek çoktur. (...) İşte nakl-i sahîh-i kat‘î (doğruluğu kesin hadîs) ile ashâbına haber vermiş ki: ‘Siz umum düşmanlarınıza galebe edeceksiniz (üstün geleceksiniz); hem feth-i Mekke, hem feth-i Hayber, hem feth-i Şam, hem feth-i Irak, hem feth-i Îran, hem feth-i Beytü’l-Makdis’e muvaffak olacaksınız. Hem o zamânın en büyük devletleri olan Îran ve Rum pâdişahlarının hazînelerini beyninizde (aranızda) taksîm edeceksiniz!’ haber vermiş. Hem: ‘Tahmînim böyle’ veya ‘Zannederim’ dememiş. Belki görür gibi kat‘î ihbâr etmiş, haber verdiği gibi çıkmış. Hâlbuki haber verdiği vakit, hicrete mecbûr olmuş. Sahâbeleri az, Medîne etrâfı ve bütün dünya düşmandı.” (Zülfikār, 19. Mektûb, 13-14)  

(*) Hudeybiye Barış Antlaşması üzerinden bir yıl geçince, antlaşma gereği Müslümanlar Kâbe’yi ziyarete gittiler. Müslümanların Mekke’ye gittiğini haber alan Yahudiler, müşriklerle yaptıkları anlaşma gereği Medine’ye saldırmak için harekete geçtiler. Bu durumu öğrenen Hz. Muhammed, Hayberli Yahudilere elçi göndererek geri adım atmalarını ve Müslümanlara saldırıdan vazgeçmelerini istedi. Yahudiler bu teklifi reddederek Müslümanlara saldırmak için Gatafanoğulları ile gizlice anlaştılar. Bunun üzerine Hz. Muhammed, M. 629 yılında Hayber Kalesi’ni kuşatmak üzere topladığı 200’ü atlı ve 1600’ü piyade olmak üzere toplamda 1800 kişilik bir orduyla Hayber’i kuşattı. Kalelerin içinde toplamda 20.000 asker bulunuyordu. Kısa zamanda Müslümanların böyle bir kuvvetle saldırıya geçeceğini beklemeyen Yahudiler hazırlıksız yakalandılar. Ne kadar direnseler de başarılı gösteremeyince, 10 günlük kuşatmadan sonra teslim oldular. Müslümanların Hayberli Yahudilerle zorunlu hâle gelen savaşları, muhataplarının Yahudi olmasından kaynaklanmıyordu. Sadece o günkü Yahudilerin fitnesinden, fesadından, entrikasından kaynaklanıyordu. Onların yerine aynı kötülükleri ortaya koyan başkaları da olsaydı, hattâ bunlar Müslüman kimliğiyle yaşayan farklı bir toplum da olsaydı, aynı tepkiyle karşılaşacaklardı. Çünkü ortada fitne vardı, zulüm vardı, fesat ve haksızlık vardı. İnsanlığa hizmet için bu kargaşanın mutlaka giderilmesi gerekirdi… (C. Külünkoğlu Meali 20. Ayet Açıklaması) Ayette geçen “insanların ellerini sizden çekmiştir” ifadesi müşriklerin onlara yönelik zarar verici müdahalelerinden Allah’ın inananları koruması demektir.  

[3] Hayberlilerle müttefiklerinin veya Mekke müşriklerinin mukavemetlerini kırdı.  

9 İnsanların ellerini Müslümanların üzerinden çekmiş olması, Esed ve Katafanoğulları kabileleri, Hayber’in fethinde, Hudeybiye Sözleşmesi’yle Müslümanlar Mekkelileri dize getirdi diye korkup Yahudilere yardım edememişlerdir. Ayrıca Mekkeliler de Hudeybiye sözleşmesinden dolayı, Müslümanlarla on yıl savaşmayacakları için Yahudilere yardım edemediler. Böylece azılı düşmanlar ellerini Müslümanların üzerinden çekmiş oldular. Hudeybiye Antlaşması’ndan sonra, Müslümanların zaferleri durmadı. Hatta Atlas Okyanusu’ndan Mançurya kıyılarına kadar uzanan büyük fetihlerin de kapısını açtı. Ayetteki bu ilahi haber yeri geldikçe zaman içinde gerçekleşti.  

“İşte şunları hemen vermiştir” ifadesinde kastedilen ganimetlerin Hayber’dekiler olduğu ifade edilmektedir. Kastedilenin Hudeybiye barışı olmasının yanında, ahiretten önce müslümanlara dünyada verilen ve/veya verilecek olan bütün nimetler olması da mümkündür. Ayetteki “insanların ellerini sizden çekmişti” ifadesi müşriklerin onlara yönelik zarar verici müdahalelerinden Yüce Allah’ın müminleri koruması demektir.  

23 Zımnen, “öteki dünyada verilecek olandan önce”.24 Râzî’nin yorumu.  

Vâd edilen zaferler Hayber ve onu takibeden fetihlerdir. Hudeybiye sırasında müminlerin savaşacak durumdaki bütün erleri Medine’den on beş gün uzakta bulunuyorlardı. Etraftaki birçok düşman kabile bunu fırsat bilip Medine’yi işgal etmeyi düşünebilirlerdi. İçerideki müşrik, Yahudi ve münafık gruplar da onlarla işbirliği yapabilirlerdi. Allah Teâlâ, onlara fırsat vermediğini hatırlatıyor. 21. âyetteki fetih, muhtemelen Mekke’nin fethidir. “Sizin şu anda ona gücünüz yetmiyor, fakat Allah onu hazırlamış olup Hudeybiye sürecinin sonucunda ona da nail olacaksınız.” denilmiş oluyor.  

(5) Hayber’in fethiyle ele geçen ganimetler.  

4896 The gains so far seen from the Bay'ah and their calm and disciplined behaviour were certainly great; but greater still were to follow in the spiritual sense, in the rapid spread of Islam, in the clearance from the Sacred House of the idolatrous autocracy, and in the universal acceptance of the Message of Allah in Arabia . 4897 The first fruits of the Bay'ah were the victory or treaty of Hudaybiyah, the cessation for the time being of the hostility of the Makkan Quraysh, and the opening out of the way to Makkah. These things are implied in the phrase. "He has restrained the hands of men from you." 4898 Hudaybiyah (in both the Bay'ah and the Treaty) was truly a sign post for the Believers: it showed the solidarity of Islam, and the position which the Muslims had won in the Arab world.