Enbiyâ Sûresi 91. Ayet Meali

Irzını koruyan kız, İsa'nın anası Meryem'dir.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 15/29; 16/66; 32/9; 66/12.  

[335] Hz. Meryem ve Hz. İsâ hakkında kısa bir hatırlatma için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XII, 513-516.  

1- Meryem. 2- Karnında bir çocuğa hayat verdik. İlgili ayetler: 15:29; 32: 9; 38:72. 3- Mucize. İbret.  

(*) Not: Dikkat edilirse, burada (فنَفَخْنَا فِيهِا مِن رُّوحِنَا) ’’fenefaḣnâ fîha min rûhinâ’’ yani ‘’Ona ruhumuzdan üfledik’’ şeklindeki üfleme olayı, henüz ceninden bir eser yok iken gerçekleşiyor. Bu nedenle bu nefh olayı onun yaratılışı için verilen bir emirdir, yani ceninin yaratılışı için üflenen (كن)’’ ol’’ emridir. Bu, canlılık veren bir ruh değildir. Çünkü Hz. Meryem’in yumurtası aşılanmadan ve bu yumurta embriyoya dönüşmeden ona bildiğimiz ruh/canlılık girmez. Demek ki bu üflenme, ceninin yaratılması için Hz. Meryem’in yumurtasını harekete geçiren bir olaydır. Ayrıca bakıyoruz ki, Hz. Âdem için bu (نفخ)‘’üflenme’’olayı (فَإِذَا سَوَّيْتُهُ)’’ Ben onu, (canlı bir beşer olarak yaratılışını) tamamladığım’’ ifadesinden sonra ‘’ve ona ruhumdan/yarattığım ruhtan üflediğim zaman…‘’cümlesi geliyor. Demek ki ‘’Onu her yönüyle tesviye etmek’’onu canlı bir varlık olarak yaratmaktır. Yaratılışından sonra Âdem’e ruh üflemek ise, ona mânevî ruh ve hayat veren vahiy, akıl, bilgi, duygu, vicdan, sorumluluk ve irade gibi özellikleri bahşetmektir. İşte hem Hicr -29, hem de (Sad - 72) ayetlerinde Hz. Âdem’e üflenen ruh budur. Fakat Tahrim- 12 ve Enbiya – 91. ayetlerde ise, Hz. Âdem hakkındaki ‘’tesviye’’ Hz. İsa için hiç kullanılmamış. Demek ki, Hz. İsa için yapılan (نفخ)’’nefh’ olayı ona ruh/canlılık üflenmek değil, çocuğun oluşması için Meryem’in ana rahmine yaratılış emri üflenmektir. Ve bu (نفخ) olayından sonra Hz. Meryem’in yumurtası harekete geçip aşılanıyor, sonra embriyoya ve daha sonra cenine dönüşüyor. Böylece Hz. Meryem için hamilelik süreci başlıyor ve bu süre bitince de yüce Allah’ın iradesiyle bir çocuk doğuruyor. (الله اعلم). Ayrıca burada (Enbiya 91) dişil olarak gelen zamir, Tahrim-12. ayetteki zamir ise eril olarak gelmiştir… Kur’ân metni ile Meryem bir kadındır, fakat bundan hakkıyla şu hükmü çıkarabiliriz ki, bir bedenin iki çeşit tohumun meydana gelmesinde esas olması pekâlâ düşünülebilir. Şu halde kadınlar âlemi arasında Meryem’in seçilmesini bu şekilde düşünmemize engel nedir? Bu nedenle Meryem’in istisnai bir biçimde her iki cinsiyeti de birlikte temsil ettiği sonucuna varılabilir. Bu sonucun, çift cinsiyetlilikle bir alakası yoktur. (Elmalılı, Âl-i İmran 59’un tefsiri). Bu takdirde, “Rabbi onu bir bitki gibi yetiştirdi” (3: 37) ibâresini mecaza değil hakikate hamledip, Meryem’in üreme sisteminin mucizevî bir biçimde bitkilerin eşeyli üreme sistemine veya ebeveynli üremeye değil de monomer (tek asıllı/analı) üremeye benzediği yorumuna ulaşılabilir. Allahu a’lem… (M. İslamoğlu 12. Ayet Açıklaması) Özetle, Hz. Meryem’in vücudunda hem erkek hem de dişi hücrenin bulunması mümkündür. Çünkü Hz. Meryem’in çift hücre sahibi olduğuna dair Kur’an-ı Kerim’in içerisinde, hem Enbiya-91 hem de Tahrim -12. ayetlerinde Hz. Meryem’e gönderme yapan ifadelerde hem dişil zamir olan, (فيها) hem de eril zamir olan (فيه) kullanılıyor. Bundan anlaşılıyor ki onun vücut yapısında bir farklılık var. Başka ayetlerde O’nun bitki ile ilişkilendirilen bir ifadesi de var. İkisini beraber yan yana aldığınız zaman o döllenmede bir “kendi kendine döllenme” örneğini Hz. Meryem’de yaratılmış olmasına dair bir fikir geliştirebilir...‘’الله اعلم ‘’ Yani Meryem’in çift cinsiyetli olmadığı, ama onun vücudunda çift hücre bulunabileceği ihtimali vardır. Bu da bir mucizedir.  

[18] Ruh, kelime olarak dirilik, canlılık anlamı da taşır. Bu ayetteki “Ruhumuzdan üfledik” ifadesi, Meryem’in ana rahminde bir çocuğun olması gereken şartlar olmadığı halde “Bizim gibi diri, canlı bir varlığın olması emrini verdik” anlamındadır.  

32 Bu daha önce açıkladığımız gibi, Meryem ismi Arapçada müzekker/erkek bir isim olmasındandır. Ayrıca Meryem’de genetik olarak erkeklik özelliği de var. Hz. Meryem hakkında Bkz. Âl-i İmrân, 3/36 (dipnot), Meryem, 19/16-22. Ayrıca Bkz. Hicr, 15/29; Secde, 32/9; Sâd, 38/72 33 Hz. Meryem’in genetik özellikleri ve Hz. İsa’nın babasız dünyaya gelme konusu geniş bir şekilde bizim İslam’ı Anlamak isimli kitabımızın 261-276 sayfaları arasında ele alınmıştır.  

Benzer mesajlar: Mü’minûn 23:50; Tahrîm 66:12.  

1 Bu âyetteki (فَنَفَخْنَا فِيهَا) ifâdesindeki (هَا) zamirinin müennes, (Tahrim: 12)’deki (ه) zamirinin ise müzekker olması hakkında; “Hz. Meryem’in bitkiler gibi eşeyli üreme sistemine sahip olduğuna” varacak kadar birçok saçma-sapan yorum yapılmışsa da en doğru olanı şöyledir: (فَرْجٌ) kelimesi mastar olarak, “insanın bacakları arası” demektir. Fakat bu kelime kinâye olarak, “erkek ve kadının avret mahalli olan uzvu” anlamında kullanılır ve müzekkerliği de müennesliği de câizdir. Bu sebeple de bu kelimeye gönderilen zamir, (Tahrim: 12)’de müzekker, burada ise müennes olarak kullanılmıştır. Yukarıdaki saçma-sapan yorumları yapanlar ya bu kelimenin hem müzekker hem de müennes için kullanıldığını bilmiyorlar ya da yaptıkları birçok saçmalıklara yenilerini eklemek istiyorlar. En doğrusunu Allah bilir.2 رُوحِنَا) مِنْ) daki (مِنْ) ba’zıyye değil, beyaniyyedir. Yani Allah, kendi ruhundan bir parçasını ayırıp Hz. İsa için üflememiştir. Hz. İsa’ya üflenen ruh, tıpkı Hz Âdem’e olduğu gibi Allah’ın kendi ruhunda bulunan bazı özelliklerinin (görmek, işitmek… gibi) yansımasını ihtiva eden ve bir ruhtur. Yani bu ifade; “emrimizden olan ve Âdem’e üflenen ruh cinsinden üfledik ve Meryem’in içinde İsâ’yı yarattık” demektir. Yahut ruhumuzdan demek, “ruhumuz tarafından demektir ki Cebrail, (Ruh’ul-Kudüs) vasıtası ile üfledik” demek de olabilir.3 Bu âyetin tercümesi; “İffetli (Meryem’e gelince,) ona (İsa’yı) rûhumuz olan (Cebrâil vasıtasıyla) Biz üfledik, böylece onu ve çocuğunu insanlığa bir mûcize kıldık.” diye de olabilir.  

87 Burada Hz. Meryem’in Hz. İsa’ya hamile kalmasıyla ilgili olarak kullanılan temsîlî ifade yaygın -fakat hatalı- bir biçimde sanki sadece o’nun doğumuyla ilgiliymiş gibi yorumlanagelmiştir. Gerçekte ise, Kur’an aynı ifadeyi, genel olarak insanın yaratılışıyla ilgili olarak üç ayrı yerde daha kullanmaktadır; yani: 15:29 ve 38:72’de: “Ona biçim verip ... Kendi ruhumu üflediğim zaman”; ve 32:9’da: “ve sonra ona şekil verir [lafzen, “verdi”] Kendi ruhundan üfler [lafzen, “üfledi”]. Özellikle zikredilen son ifadenin içinde yer aldığı pasaj (yani, 32:7-9) son derece açık bir biçimde göstermektedir ki Allah’ın “ruhundan üflemesi” her insan için sözkonusudur. Aynı anlayış doğrultusunda yukarıdaki ayeti yorumlarken Zemahşerî: “Allah’ın bir beden (ya da varlığa) ruhundan üflemesi ona hayat vermesi anlamınadır” demektedir; bu açıklamayı Râzî de paylaşmaktadır. (Bu konuda, ayrıca bkz. 4:171 hk. 181. not). Hz. Meryem’in, deyimsel olarak “iffetini koruyan kadın” anlamına gelen elletî ehsanet fercehâ (lafzen, “mahrem yerlerini koruyan”) ifadesiyle tanımlanmasına gelince, hatırlanmalıdır ki ihsân terimi (lafzen, “[kişinin] tehlike ya da kötülüğe karşı korunmuş olması”) “yasak ve kınanmış olan şeyden kaçınma” gibi deyimsel bir anlam taşımaktadır (Tâcu’l-‘Arûs); burada yasak ve kınanmış olan şeyden kasıt, özellikle meşru olmayan cinsel ilişkidir ve hem kadın hem de erkek için sözkonusudur; bu itibarla, sözgelimi muhsan ve muhsane tabirleri Kur’an’ın başka yerlerinde, sırayla, “iffetsizliğe karşı [evlilikle] korunan” erkek ve kadın anlamında kullanılmaktadır. Bunun içindir ki, hem yukarıdaki ayette, hem de 66:12’de Hz. Meryem’le ilgili olarak geçen elletî ehsanet fercehâ ifadesi, yalnızca, onun çok bilinen iffetini, düşüncede de, eylemde de ahlaken yasak ve kınanmış olan her şeyden tam bir korunma/sakınma içinde olduğunu ve dolayısıyla (4:156’da ve kapalı bir biçimde 19:27-28’de temas edilen, Hz. İsa’nın meşru olmayan bir birleşmenin ürünü olduğu yolundaki) herhangi bir iftira ya da kara çalmaya mesnet olabilecek her türlü hafiflikten uzak olduğunu dile getirmektedir.88 Âyet terimine verilen bu anlam için bkz. 17. sure, 2. not ve 19. sure, 16. not.  

[2764] Burada sözü edilen Hz. Meryem’dir ve “ona da” şeklindeki çevirimiz, başta Âdem olmak üzere tüm Âdemoğullarına bahşedilen İlâhî armağan olan “hayatın” ona da bahşedildiğini dile getirmektedir (Krş: 15:29; 32:9; 38:72). Ontolojik bir olguyu ifade etmeyip tıpkı “Allah’ın arzı, Allah’ın devesi, Allah’ın evi” gibi gaye belirtme ve onurlandırma anlamı taşıyan bu mecazî beyan, insan türünün tüm fertleri için geçerlidir. Bunu mecaz olmaktan çıkarıp lafzî olana indirgemek, Pavlusyen kilisenin Hz. İsa’ya dair “Allah’ın ruhu: Allah’ın oğlu” sapmasına yol açacaktır. [2765] Bu ibârenin açılımı için bkz: 15:29, not 26. Ruhun Allah’a nisbeti, tıpkı Beytullahda olduğu gibi teşrif ve taltif içindir. [2766] Parantez içi açıklamamız için bkz: 2:47, not 86.  

[2] Sure-i Meryem'in onbeşinci âyetinden i'tibâren tafsîlâtı vardır.  

(16) 15:29’un açıklamasına bakınız.  

2748 Mary, the mother of Jesus, chastity was her special virtue: with a son of virgin birth, she and Jesus became a miracle to all nations. That was the virtue with which they (both Mary and Jesus) resisted evil.