En'âm Sûresi 92. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2/41; 3/20; 6/19; 7/158; 11/17; 25/1; 42/7.  

Bkz. 10/2, 17/94, 95 Kur’an’ın ifadesinden de anlaşılacağı üzere Mekke şehri İslam dünyasının manevi merkezidir. Ayette geçen “Şehirlerin anası” ifadesi Mekke için kullanılan bir sıfattır. Çünkü Allah için yapılan ilk mabed orada inşa edilmiş (A. İmran, 3/96) ve daha sonra da orası bütün müminlerin kıblesi olarak tayin edilmiştir. “Çevresinden” kasıt; bütün yeryüzüdür. Çünkü Kur’an sadece Arap Yarımadasına ve Araplara değil bütün dünyaya ve insanlığa gelmiştir.Ayetin son cümlesindeki “salat” sözcüğünü namaz olarak değil de “Hak’tan yana duruş” olarak almak daha doğru olur. Çünkü burada “salat” kelimesi “yuhâfızûn” fiili müzarisi ile gelmiştir. Yani onlar, Allah’a teslimiyetin gereği olarak taviz vermeden Hakk’ın yanında yer almaya devam ederler. “Salat” sözcüğüyle ilgili Mü’minun suresinin 23/9 açıklamasına bakabilirsiniz.  

Bu sûrenin 90. âyetinde ifade edildiği üzere, İslâm evrensel bir dindir. Dolayısıyla, Mekke civarındaki insanlar ifadesi tüm dünya insanlığını kapsar.  

 Mekke şehri İslâm dünyasının manevi merkezidir. Onun çevresi de bütün dünyadır. Resûlullah (s.a.) bütün insanlığa gönderilmiş bir peygamber olup, O’na gönderilen Kur’an da bütün insanlığa hitap etmektedir. İşte bunun için âyette Mekke şehrine şehirlerin anası manasına «Ümmü’l-kurâ» denilmiştir.  

1- Allah'a şirksiz yönelmeyi, Kitap'ın buyruklarına uymayı, Allah'a itaatlerini.  

(2)“Hiç imkânı var mı ki, bu kâinâtın Sâni‘i (san‘atkârı), yüz bin diller ile mahlûkātını (yarattıklarını)birbiriyle konuştursun ve onların konuşmalarını işitsin ve bilsin; kendisi konuşmasın. Hâşâ! Hem hiç akıl kabûl eder mi ki, kâinâttaki makāsıd-ı İlâhiyesini (İlâhî maksadlarını) bir fermân ile bildirmesin ve muammâsını (sırrını) açacak ve ‘Mahlûkāt ne yerden geliyorlar? Ve ne yere gidiyorlar? Ve ne için böyle kāfile kāfile arkasında buraya gelip, bir parça durup gidiyorlar?’ diye üç dehşetli suâl-i umûmîye (herkesi ilgilendiren suâle) hakīkī cevab verecek Kur’ân gibi bir kitâbı göndermesin. Hâşâ!” (Şuâ‘lar, 11. Şuâ‘, 230)  

(*) Ummul kura ve men havleha (أمّ القرى ومن حولها) denildiğinde ‘’yeryüzünün üzerinde yaşayan bütün insanları’’ kapsamaktadır… Kaynak: (تفسير الأمثل في كتاب الله المنزل - تفسير اضواء البيان ) Kur’an’ın ifadesinden de anlaşılacağı üzere Mekke şehri İslam dünyasının manevi merkezidir. Ayette geçen “Şehirlerin anası” ifadesi Mekke için kullanılan bir sıfattır. Çünkü Allah için yapılan ilk mabed orada inşa edilmiş (A. İmran, 3/96) ve daha sonra da orası bütün müminlerin kıblesi olarak tayin edilmiştir. “Çevresinden” kasıt; bütün yeryüzüdür. Çünkü Kur’an sadece Arap Yarımadasına ve Araplara değil bütün dünyaya ve insanlığa gelmiştir. (C. Külünkoğlu Meali Enam-92. Âyet Açıklaması) فمتى قيل (أُمّ القرى ومن حولها) فالمعنى سيشمل جميع الناس على سطح الكرة الأرضية (تفسير الأمثل في كتاب الله المنزل) (سورة الشورى» : أن المراد بقوله : ومن حولها شامل لجميع الأرض ، كما رواه ابن جرير وغيره ) (أضواء البيان» {وَمَنْ حَوْلَهَا} قال ابن عباس: هم أهل الأرض كلها.( النكت والعيون)  

[3] Bereketi, hayrı çoktur.  

28 “Onun çevresinde bulunanlar”dan kasıt, bütün insanlıktır. İbn Abbas tefsirinde “ve sâiru’l-buldan” diye açıklamaktadır. Bu, diğer bütün şehirler/ülkeler anlamındadır. Bu anlamda yeryüzündeki bütün insanlık anlaşılır.  

1 Ümm’ül-Kurâ: Bütün şehirlerin anası, merkezi demek olup, Mekke’nin diğer bir ismidir. Bu sebeple Mekke cihanın merkezidir ve tüm insanlığın kıblesidir. Yeryüzündeki ilk yerleşim yeri ve ilk mescidin yapıldığı yer de Mekke’dir ve tüm insanlık Hz. Âdem’den çoğalarak dünyaya Mekke’den yayılmıştır. Bk. (Âlu İmrân: 96) Bugün de Mekke için Asımet’ül-Mukaddese (Kutsal Başkent) denilmektedir. Fakat Müslümanlar, “yeryüzünde bir fitne kalmayıp din yalnız Allah’ın oluncaya kadar savaşmakla” emrolunduklarına ve (Bakara: 193) göre; Mekke’ye Asımet’ül-Âlem (Cihanın Başkenti) denilse daha uygun olabilir. Ayrıca uyarının Mekke’nin kendisine değil, orada yaşayanlara olacağı mecâzen anlaşılmaktadır. Bk. (Şûra: 7)  

74 “Bütün kentlerin atası” (lafzen, “bütün kasabaların anası”), Kur’an’da Mekke için kullanılan bir sıfattır, çünkü Tek Allah’a adanan ilk mâbed orada inşa edilmiş (karş. 3:96) ve daha sonra bütün müminlerin kıblesi olarak tayin edilmişti. “Onun çevresinde oturanlar” ifadesi, bütün insanlığı gösterir (Taberî, İbni ‘Abbâs’dan naklen ve Râzî).75 Bkz. sure 3, not 3.  

[1088] Bu âyetin indiği bölgede ‘anakent’ Mekke idi. Çünkü tüm Arabistan’da taşıdığı tarihî, dinî ve ticarî misyon gereği Mekke, kelimenin tam anlamıyla bir ‘merkez’ işlevi görüyordu. Bir çağın “anakenti” o çağı yöneten merkezdir. Bu âyet, “ilâhî mesajın taşınacağı öncelikli mekân neresidir” sorusuna bir cevap teşkil etmektedir. Ummu’l-Kurâ ifadesi Mekke’nin kutsallığıyla ilgili değildir. Bölgedeki merkezî yerleşim yeri olmasıyla alâkalıdır. [1089] İkâme fiiline isnat edilmeden yalınkat kullanılan salâtlarda, kelimenin kök anlamına istinaden kulun Allah karşısındaki esas duruşu vurgusu baskındır (Krş: 87:15, not 15).  

(Nitekim, Furkan suresinin 1. ayetinde "Hakkı batıldan ayırd eden Kur'an 'ı alemleri uyanmak üzere kuluna indiren Allah’ın şanı ne kadar yücedir' buyurulmuştur) (Ey Muhammed, insanların içinde, senin peygamberliğine ve Kur'an'a iman etmeyenler olduğu gibi, peygamberlik iddiasına yeltenenler de vardır, oysa)  

Kur’ân’ın dâveti evrenseldir. Nitekim bu âyet, “Ümmu’l-Kurâ (Anakent) Mekke ve bütün çevresi” diyerek bunu gösterir. Bu gerçek “bütün insanlara” [7,158], bütün âlemlere (insanlara ve cinlere) 25,1 gibi âyetlerde daha açık bildirilir.  

[*] Bu ayet önceki ümmetler de namaz olduğunun delillerindendir.  

(14) Mekke ile onu çevreleyen yeryüzü ahalisi.  

912 Mubarak blessed, as having received Allah's blessing; bringer of blessings to others, as having been blessed by Allah. Allah's highest blessing is the Guidance and Light which the Book brings to us, and which brings us nearer to Him. 913 Mother of Cities: Makkah, now the Qiblah and Centre of Islam. If this verse was (like the greater part of the Chapter) revealed in Makkah before the Hijrah, and before Makkah was made the Qiblah of Islam, Makkah was nonetheless the Mother of Cities, being traditionally associated with Abraham and with Adam and Eve (see 2:125, and n. 217 to 2:197). All round Makkah: would mean, the whole world if we look upon Makkah as the Centre. 914 An earnest study of the Qur'an is true worship; so is Prayer, and so are all deeds of goodness and charity.