En'âm Sûresi 83. Ayet Meali

İbrahim Peygamber’e verilen “delil” den maksat ona ilham edilen tefekkür ve muhakeme gücüdür. İbrahim Peygamber bu özelliği ile kendi zamanında bile Asya kıtasının birçok yöresinde namı duyulan saygın bir peygamberdi. En büyük hedefi putperestliği ortadan kaldırmak ve Allah’a ortak koşmak adına yapılan bütün saçmalıkları bertaraf etmekti. Tam bir tevhid insanı olan ve teslimiyet kendisinde zirveleşen Hz. İbrahim tevhit rehberliğiyle insanlık tarihinin seyrini müspete çeviren büyük devrimlerin yaşanmasına vesile olmuştur. Zîrâ birçok insanı yoldan çıkartıp saptıran putlara tapma işi onun gayretiyle ciddi oranda azalmıştır. Onun için Kur’an’da kendisinden sürekli övgü ile bahsedilir ve imanı insanlara örnek olarak sunulur. Hz. İbrahim tevhid inancının sembol isimlerinin en başında gelen peygamberdir.  

 Âyette geçen ve “delil” diye tercüme edilen «hüccet» kelimesi, kesin delil manasına gelir. Hz. İbrahim’e verilen hüccetten maksat, ona ilham edilen tefekkür, muhakeme ve mukayese gücüdür. Onun ay, güneş ve yıldızlar karşısındaki tutumu ile müşriklere karşı verdiği mücadelede göstermiş olduğu deliller ve diğer mucizeler bu cümledendir.  

83-89 Ayetlerinde 18 peygamber ismi sayılmaktadır. Bunların hepsine kitap verildiği belirtilerek peygamber oldukları vurgulanır  

1- Tutanak, belge, kanıt, mahkemeye sunulan belge.  

(1)Bu âyet-i kerîmedeki**** kelimesinden maksad; Hz. İbrâhîm Aleyhisselâm’ın yıldız, ay ve güneşin batışından Allah’ın birliğine dâir deliller getirmesidir. (Celâleyn Şerhi, c. 2, 389)  

(*) İbrahim Peygamber’e verilen “delil” den maksat ona ilham edilen tefekkür ve muhakeme gücüdür. İbrahim Peygamber bu özelliği ile kendi zamanında bile Asya kıtasının birçok yöresinde namı duyulan saygın bir peygamberdi. En büyük hedefi putperestliği ortadan kaldırmak ve Allah’a ortak koşmak adına yapılan bütün saçmalıkları bertaraf etmekti. Tam bir tevhid insanı olan ve teslimiyet kendisinde zirveleşen Hz. İbrahim tevhit rehberliğiyle insanlık tarihinin seyrini müspete çeviren büyük devrimlerin yaşanmasına vesile olmuştur. Zîrâ birçok insanı yoldan çıkartıp saptıran putlara tapma işi onun gayretiyle ciddi oranda azalmıştır. Onun için Kur’an’da kendisinden sürekli övgü ile bahsedilir ve imanı insanlara örnek olarak sunulur. Hz. İbrahim tevhid inancının sembol isimlerinin en başında gelen peygamberdir. (C. Külünkoğlu Meali Enam- 83 Ayet Açıklaması)  

1 Yani; 79. âyetten 81. âyete kadar olan âyetlerde belirtilen, Hz. İbrahim’e göklerin ve yerin hükümranlığının gösterilmesi, yıldız, ay ve güneş meselesi ve toplumuna karşı mücadelesidir.  

68 Hz. İbrahim’in tartışma ve değerlendirme tarzının Allah’ın kendi muhakeme tarzı olarak sunulması, onun ilahî bir ilhamdan kaynaklandığını ve bu nedenle Kur’an’ın takipçileri için de geçerli olduğunu gösterir.69 Bu, Hz. İbrahim’in, semavî varlıkları -yıldızları, ayı ve güneşi- kutsamaktan Allah’ın aşkın, kapsayıcı varlığını tam olarak kavramaya sezgi yoluyla tekamül etmesi ile sembolize edilmiş bulunan hakikati tedricî olarak kavramasına bir işarettir. “Derecelerle” ifadesi, aynı zamanda, uzun bir peygamberler kuşağının bu öncü isminin nihaî olarak yükseldiği büyük ruhî mertebeyi gösteren “birçok derecelerle” şeklinde de alınabilir (bkz. 4:125).  

[1081] Bu isbat yöntemi, hem her insana olduğu gibi Hz. İbrahim’e de doğuştan verilen muhakeme yeteneğine hem de bir sevk-i ilâhîye delâlet edebilir. Fakat 74-75. âyetler, bu yöntemi Hz. İbrahim’in ilâhî gözetim altında uyguladığını düşünmemizi gerektirir. [1082] Burada, Hz. İbrahim’i Allah’ın varlığına ve birliğine ulaştıran muhakeme sırasında Mutlak Hakikate ulaşmada basamak olarak kullandığı araçlara bir atıf yapılmaktadır.  

[*] "Bu" derken Hz.İbrahime verilen kitap mı kastediliyor yoksa İbrahim'in yıldıza aya güneşe bakması ve sonuç çıkarması olayı mı kastediliyor ?  

902 The spiritual education of Abraham raised him many degrees above his contemporaries, and he was expected to use that knowledge and dignity for preaching the truth among his own people.