En'âm Sûresi 114. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 10/94.  

Ayetin ilk cümlesi gösteriyor ki; İslam’ın son ve en kapsamlı Kitabı olan Kur’an, hem Hz. Muhammed için hem de onun yolundan giden mü’minler için dinin tek referans kaynağıdır. Bir taraftan Kur’an’ın lafzından (hiç anlamadan) okuyarak sevap kazanmaya çalışmak, diğer taraftan hakemliği onlarca kaynağa baş vurarak yapmak ve bu kaynakları da bir yolunu bularak Hz. Muhammed’e dayandırmak bu ayettin ruhuna terstir. Üstelik yapılan bu yıkıma karşı çıkanları da din düşmanı ilan etmek en büyük ihanettir.  

Kureyş müşrikleri peygamberimize, “Aramızda yahudi veya hıristiyan âlimlerinden bir hakem seçelim. Senin getirdiğin din hakkında onların kitaplarında bulunanı bize haber versinler” demeleri üzerine bu âyetle onlara cevap verilmiştir.  

Bir önceki ayetlerde peygamber düşmanlarının peygambere yakıştırdıkları iftiralarını yaldızlı sözler olarak birbirlerine ilettiklerini bildiren Tanrı, şimdi Muhammed'in ağzından onlara üç maddeden oluşan en güzel cevabı veriyor: 1) Biricik yasa kaynağı Allah'tır. 2) Allah'ın yasası Kuran'dadır. 3) Kuran detaylıdır. Nitekim hadis, sünnet ve mezhep öğretilerini dinin diğer kaynakları olarak kabul edenler birinci ve üçüncü maddeyi direk olarak, ikinci maddeyi de Kuran'daki yasaya isyan ederek inkar etmektedirler.  

* “Sakın şüpheye düşenlerden olma”; Bu âyet-i kerîmenin zâhirî kelime manası, Hz. Muhammed [aleyhissalâtu vesselâm] efendimizin kendisine vahyedilen şeyin doğruluğu hususunda şüpheye düşmüş olmasını gerektirir ki, böyle bir şey mümkün değildir. Hitap, Peygamber üzerinden ümmete yapılmıştır. Allahu a’lem.  

1- Hakikat; gerçek, doğruluk. Bir işin doğrusu. Gerçeklik. Gerçek olan. Doğru olan. Bir şeyin aslı ve esası.  

(*) Ayetin ilk cümlesi gösteriyor ki; İslam’ın son ve en kapsamlı Kitabı olan Kur’an, hem Hz. Muhammed için hem de onun yolunda giden mü’minler için dinin tek referans kaynağıdır. Bir taraftan Kur’an’ın lafzından (hiç anlamadan) okuyarak sevap kazanmaya çalışmak, diğer taraftan hakemliği onlarca kaynağa başvurarak yapmak ve bu kaynakları da bir yolunu bularak Hz. Muhammed’e dayandırmak bu ayettin ruhuna terstir. Üstelik yapılan bu yıkıma karşı çıkanları da din düşmanı ilan etmek en büyük ihanettir. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması) Bu ifâdeden, Müslümanların hiçbir konuda Allah’ın kitabından başka bir şeyi veya birilerini aralarında hakem tayin etmeleri veya aralarındaki ihtilâfların çözümünü tağûtî güçlere asla götürmemelerinin gerektiği anlaşılmaktadır… Ayrıca bir önceki ayetlerde peygamber düşmanlarının Hz. peygambere yakıştırdıkları iftiralarını yaldızlı sözler olarak birbirlerine ilettiklerini bildiren yüce Allah, şimdi Hz. peygamber’in ağzından onlara üç maddeden oluşan en güzel cevabı veriyor: 1) Biricik yasa kaynağı Allah’tır, peygamber değildir, çünkü o da yüce Allah’ın bir kulu, bir beşer ve ilahi mesajları tebliğ etmekle görevli son elçisidir. 2) Allah’ın son ve evrensel yasası Kur’an’dır. Zira Kur’an’la İslam dininin bütün hükümleri tamamlanmış ve kemale ermiştir. 3) Kur’an detaylıdır ve bütün ilahi hükümleri içermektedir. ﴿ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شيئ الخ) ‘’…ve bu Kitabı (Kur’an’ı) da sana, (din hususunda muhtaç olduğunuz) her şeyi bildiren, (tüm insanlık için) bir klavuz ve rahmet kaynağı ve müslüman olanlar için de bir müjde olarak peyderpey indirdik.’’ denilmektedir. (Nahl-16/89) İşte din konusunda muhtaç olduğumuz her şey Kur’an’da mevcuttur. Yani Kur’an İslam dininin yegâne kaynağıdır. Bu nedenle Hz. Peygamber din konusunda hüküm ve kural koyucu değildir. Çünkü Kur’an, insanın muhtaç olduğu bütün ilahi hükümleri içerir, sahih ve mütevatir sünnet ise, sadece bazı hükümlerinin uygulamasıdır. Biz, Kur’an yegâne kaynaktır dediğimiz zaman, bu şekilde anlaşılmalıdır. Zira hiçbir Müslüman Hz. Peygamberin sahih ve mütevatir sünnetini reddedemez. Yeterki söz konusu sünnet uydurma olmasın sahih ve mütevatir olsun.  

[7] Hakem hâkimden daha beliğdir.[8] Mekke'de iken Yahudiler Kur'an'ın gerçek olduğunu itiraf ederlerdi. «Davet Araplara mahsustur» derlerdi; fakat Medine'de dine dâvet olunmakla inada başladılar.[9] Onunla peygamberimizden başkasına hitap olunmuştur.  

Ayetlerin açıkça ortaya konulmasıyla ilgili bkz. En‘âm 6:55, 97, 98, 119, 126, 154; A‘râf 7:32, 52, 145, 174; Tevbe 9:11; Yûnus 10:5, 24, 37; Hûd 11:1; Yûsuf 12:111; Ra‘d 13:2; İsrâ 17:12; Rûm 30:28; Fussilet 41:3, 44.,Bu ayette verilen bilgiye göre hakem Yüce Allah’ın kitabı Kur’an’dır. Çünkü Hz. Muhammed de ona başvurmakla yükümlü tutulmuştur. Bu ayet Nisâ 4:65, 105, Nahl 16:44 ve 64. ayetlerle birlikte okunmalıdır.  

1 Bu ifâdeden, Müslümanların hiçbir konuda Allah’ın kitabından başka bir şeyi veya birilerini aralarında hakem tayin etmeleri veya aralarındaki ihtilâfların çözümünü tağûtî güçlere asla götürmemelerinin gerektiği anlaşılmaktadır.2 Rivayet olunduğuna göre Kureyş müşriklerinin, bir müşkilleri olunca bir kâhini hakem yapıp hükmüne müracaat etmek âdetleri idi. Bir gün Rasulullah’a: “seninle aramızda Yahudi âlimlerinden veya Hıristiyan piskoposlarından bir hakem tayin edelim, bakalım onların kitabında sana dair bir şey varsa bize haber versinler” diye bir teklifte bulunmuşlardı ki bu âyetle buna cevap verilmiştir.  

99 Mufassalan ifadesi, aynı zamanda, “hak ile bâtıl arasındaki farkı (fasl) ortaya koyacak şekilde” olarak da çevrilebilir (Zemahşerî). Çoğul “siz” zamirinin kullanılması, ilahî kelâmın onu bilecek durumda olan herkese hitab ettiğini gösterir.100 Lafzen, “Allah’tan başka bir hakim mi arayacağım?”101 Bkz. 2:146 ve ilgili not. “Bu” zamiri, ya önceki ilahî kelâma -Kitâb-ı Mukaddes- ve onun Hz. İbrahim soyundan bir peygamberin geleceği şeklindeki haberine, yahut daha büyük ihtimalle Kur’an’a işaret ediyor gibidir: ki doğruysa, çevirinin “bu da” şeklinde olması gerekir. Her iki durumda da yukarıdaki ibarenin, Kitâb-ı Mukaddes’in bazı takipçilerinin Kur’an’ın gerçekten ilahî vahyin bir mahsulü olduğu şeklindeki içgüdüsel (belki de yalnızca bilinçaltındaki) uyanıklıklarına işaret ettiği söylenebilir.  

943 The righteous man seeks no other standard of judgement but Allah's Will. How can he, when Allah in His grace has explained His Will in the Qur'an, with details which men of every capacity can understand? The humblest can learn lessons of right conduct in daily life, and the most advanced can find the highest wisdom in its spiritual teaching, enriched as it is with all kinds of beautiful illustrations from nature and the story of man.