A'râf Sûresi 3. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 12/103-106.  

Bkz. 12/103-106“Onun dışındaki başka otoriteleri dostlar edinmeyin!” Yani ona inanmakla beraber onun dışındaki lider, şeyh, mürşid, hoca, alim, cemaat, mezhep, tarikat gibi kişi ya da oluşumlar sizi Kur’an’dan kopararak başka mecralara çekmesin! Onlarla beraber olmak ya da onlara uymak konusunda evvela, onların hayatlarının Kur’an’la ve dolaysıyla Hz. Muhammed’in hayatıyla örtüşüp örtüşmediğine bakın. Örtüşmüyorsa sorgulayın, olmuyorsa derhal uzaklaşın! Unutmayın ki; inananların yol gösterici kaynağı Kur’an’dır, onun birinci muhatabı ve uygulayıcısı da Hz. Peygamberdir. Hz. Peygamberi öncü ve rehber kabul etmek, Kur’an’ın kılavuzluğunu kabul etmekle olur. Zira Kur’an, bütün öğretileriyle ve evrensel ahlaki değerleriyle yaşayan bir peygamberdir, canlı bir mü’mindir.  

1- Koruyucu, yardımcı, gözeten, destekleyici, yandaş; lider, şeyh, mürşid, hoca, alim, cemaat, mezhep.  

(*) “Onun dışındaki başka otoriteleri veliler edinmeyin!” Yani ona inanmakla beraber onun dışındaki lider, şeyh, mürşid, hoca, âlim, cemaat, mezhep, tarikat gibi kişi ya da oluşumlar sizi Kur’an’dan kopararak başka mecralara çekmesin! Onlarla beraber olmak ya da onlara uymak konusunda evvela, onların hayatlarının Kur’an’la ve dolaysıyla Hz. Muhammed’in hayatıyla örtüşüp örtüşmediğine bakın. Örtüşmüyorsa sorgulayın, olmuyorsa derhal uzaklaşın! Unutmayın ki; inananların yol gösterici kaynağı Kur’an’dır, onun birinci muhatabı ve uygulayıcısı da Hz. Peygamberdir. Hz. Peygamberi öncü ve rehber kabul etmek, Kur’an’ın kılavuzluğunu kabul etmekle olur... (C. Külünkoğlu Meal Açıkla…)  

[4] Veya az bir zaman.  

Vahye uymayla ilgili ayetler için bkz. Âl-i İmrân 3:103, dipnot 1.,Buradaki emir Yüce Allah’tan başka ilah anlamında dost edinmemeyle ilgilidir. Çünkü Mâide 5:55-56 ve Tevbe 9:71 gibi ayetlerde müminlerin Hz. Muhammed ve diğer mümin dostlarına dikkat çekilmektedir.  

1 Yani edindiğiniz bir takım dostlarınızın, önderlerinizin, otoritelerinizin kendi sözlerine tabi oluvermeyin. Onlara uymak için öncelikle, onların bu kitaba uyup uymadıklarına dikkat edin. Rabbinizi bırakıp da başkalarının izinden gitmeyin.  

3 Başta İbni Hazm ve İbni Teymiyye olmak üzere, büyük Müslüman düşünürlerden bazıları, bizim önderler (masters) sözcüğüyle karşıladığımız evliyâ’ teriminin, bu anlam örgüsü içinde, sözcüğün dinî anlamıyla “otoriteler” (din alanında sözü dinlenenler) anlamında kullanıldığını söylemişler ve bu yüklemiyle ayetin, Hz. Peygamber dışında ve aşağısında herhangi bir şahsın sübjektif görüşlerine, onları Kur’ânî buyruk ve öğretilerle yanyana ve eşdeğer tutarcasına, hukukî bir geçerlik atfetmek konusunda bir yasaklama getirdiğini belirtmişlerdir. Bu konuyla ilgili olarak bkz. 5:101 ve ilgili notlar.  

[1155] Zımnen: Kılavuzu vahiy olmayanın kılavuzu şeytan olur. Evliyanın “tâbi olmak” fiiliyle kullanıldığı bu bağlamdaki en uygun karşılığı “otorite”dir. [1156] Lafzen: ‘Hafızanızı ne kadar da az kullanıyorsunuz.’ Hafıza, geçmişe yönelik bilgilerin ve tecrübenin biriktiği yerdir. Hafızayı kullanmanın sonucu, yaşanmışlıklardan ders almaktır. Kur’an’da aynı kalıptan türetilen beş kavram vardır. Bunların her biri insanın aklını kullanma faaliyetinin farklı bir yönünü ifade eder. İşte o kavramlar ve aralarındaki ince anlam farkları: 1. Tezekkur, istikameti geçmişi gösteren düşüncedir ve hafızaya tekabül eder. 2. Tedebbur, istikameti gelecek olan ve tedbir üretmeyi hedefleyen düşüncedir. 3. Taakkul, bu ikisi arasında bağ kurmaktır. 4. Tefakkuh, bu üçünden elde edileni şimdi ve buradaya taşımaktır. 5. Tefekkur, bütün bu süreçlerin tümünü kapsar. Bunların hepsi de olumlu düşünmeyi içerir ve tefa‘ul babından gelir. Olumsuz kullanıldığı tek yerde ise tef‘îl babından (fekkera) gelir (Bkz: 74:18, ilgili notlar).  

Bir kırâate göre: O'ndan başka velîler (koruyucu dostlar) aramayın, şeklindedir.  

[*] Evliya, veli'nin çoğuludur. Veli, aralarında kendileri dışında bir şey olmayan iki veya daha çok şeye denir. (Müfredat) Allah ile arasına, başka birini koymayan herkes Allah'ın velisidir. Araya başkasını koyanın Allah ile ilişiği kesilir. Allah Teâlâ şöyle demiştir: "Bilin ki Allah'ın velilerinin üstünde ne korku olur ne de üzülürler. Onlar inanmış olan ve takva sahibi olan (kendini yanlışlardan koruyan) kimselerdir." (Yunus 10/62-63) Takva sahibi olanlar da "İşte Kitap budur, içinde şüpheye yer yoktur. Takvâ sahipleri için rehberdir. Onlar, Allah'a içten inanan, namazı düzgün ve sürekli kılan ve verdiğimiz rızıkları yerli yerince harcayanlardır. Sana indirilene de senden önce indirilenlere de inanıp güvenenler onlardır. Onların ahirete olan inançları kesindir." (Bakara 2/2-4)  

991 This is added in order that men might not be puffed up with such little knowledge as they possessed, for there are great heights to be scaled in the spiritual kingdom.