A'râf Sûresi 190. Ayet Meali

17.Burada Hz. Adem ve Havva (a.s.)`dan sonra insanların yaptıklarına dikkat çekilmektedir. Yoksa Hz. Adem ve Havva (a.s.) Allah`a ortak koşmuş değillerdir.  

Not: Âdem ve ilk insan ile ilgili yaratılıştan tutun da bu gibi meselelere kadar bütün kıssanın temel unsurları, bir fert ve tek bir kişi ile ilgili değildir. O kıssa ve teferruatı, insanlık nevinin serüvenini, şimdiki yaradılışını, eşyayı ve isimlerini nasıl öğrendiğini, meleklerden nasıl üstün olduğunu, melekler ve tabiatın insana nasıl musahhar olduğunu, insanın nimetlere karşı nasıl nankör olduğunu, Allah’ı unuttuğunu bildiriyorlar..  

Müslümanlar çocuklarına “Abdullah, Abdurrahman” (Allah’ın kulu, Rahman’ın kulu) anlamlarına gelen isimler takarlardı. Müşrikler ise putlarına nispet ederek çocuklarına “Abdul-Menat, Abdul-Uzza” (Menat’ın kulu, Uzza’nın kulu) gibi isimler koyarlardı. Burada müşriklerin bu davranışı şiddetle kınanıyor. Ayrıca çocuklarını yaratanın, Allah olduğunu unutup, onların bir kısım dünyevi tedbirlerle meydana geldiğini söylerlerdi. Onun için erkek çocuğu olanı tebrik ederler, kızı olanı aşağılarlardı. Hele çocuğu olmayanı adam yerine koymazlardı.  

 Âyette geçen şirk olayı Âdem ile Havva’dan değil, onların çocukları olan insanlıktan meydana gelmiştir. Mesela Kureyş müşrikleri putlara nisbet ederek çocuklarına «Menat’ın kulu, Uzzâ’nın kulu» şeklinde isim verirlerdi. İşte bu durum hatırlatılmakta ve oğulların işlediği suçtan ötürü babalarının itab edilmesi şeklinde tecelli etmektedir. Nitekim, çoğul olarak gelmiş olan «yuşrikûn» kelimesi de buna delâlet eder.  

Âyet-i kerîmede iki farklı konudan bahsedilmektedir. 1- İnsan neslinin Hz. Âdem [aleyhisselâm] ile zevcesinden meydana geldiği, 2- Allah Teâlâ’ya putları ortak koşan müşriklerin sapkınlıklarının beyanı, Allah Teâlâ’ya putları ortak koşan müşriklerin sapkınlıklarının beyanı ile ilgili olarak, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 197 ve 198. âyet-i kerîmeler ile bir bütün olarak okunduğu zaman mesele daha iyi anlaşılacaktır.  

(*) Müslümanlar çocuklarına “Abdullah, Abdurrahman” (Allah’ın kulu, Rahman’ın kulu) anlamlarına gelen isimler takarlardı. Müşrikler ise putlarına nispet ederek çocuklarına “Abdul-Menat, Abdul-Uzza” (Menat’ın kulu, Uzza’nın kulu) gibi isimler koyarlardı. Burada müşriklerin bu davranışı şiddetle kınanıyor… (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması). Ayrıca bu ayetin Âdem ve eşi ile ilgili olduğunu söyleyen rivayetin de Yahudilerin uydurmuş oldukları hurafelerindendir. Nefsi vahide ise, Âdem değil, beşer türünü oluşturan bir canlı hücre veya Hasan el- Basri, müfessir Katade, Er- Razi, Kadı Baydavi, İbni Kesir, el- Essam İbni-l Münir ve Cübbâî gibi alim ve müfessirlerin dedikleri gibi her insanın babası da olabilir. Detay bilgi için aşağıdaki tefsir metinleri ile Nisa sûresi 1. ayetin açıklamasına bakılabilir. وبهذا تعلم أن ما روى عن بعض الصحابة والتابعين من أن الآية في آدم وحواء وما روي في حديث سمرة بن جندب مرفوعا قال « لما ولدت حواء طاف بها إبليس وكان لا يعيش لها ولد فقال سميه عبد الحارث فانه يعيش، فسمته عبد الحارث فعاش فكان ذلك من وحي الشيطان » ونحوه آثار كثيرة في هذا المعنى مفصلة ومطولة - فهو خرافة من دس الإسرائيليين نقلت عن مثل كعب الأحبار ووهب بن منبّه فلا يوثق بها، لأن فيها طعنا صريحا في آدم وحواء عليهما السلام ورميا لهما بالشرك، ومن ثم رفضها كثير من المفسرين، وقال الحافظ ابن كثير وهذه الآثار يظهر عليها والله أعلم أنها من آثار أهل الكتاب...(تفسير المراغي) التأويل الأول: ما ذكره القفال فقال: إنه تعالى ذكر هذه القصة على تمثيل ضرب المثل وبيان أن هذه الحالة صورة حالة هؤلاء المشركين في جهلهم، وقولهم بالشرك، وتقرير هذا الكلام كأنه تعالى يقول: (هُوَ ٱلَّذِى خَلَقَكُمْ مّن نَّفْسٍ وٰحِدَةٍ } هو الذي خلق كل واحد منكم من نفس واحدة وجعل من جنسها زوجها إنساناً يساويه في الإنسانية، فلما تغشى الزوج زوجته وظهر الحمل، دعا الزوج والزوجة ربهما لئن آتيتنا ولداً صالحاً سوياً لنكونن من الشاكرين (مفاتح الغيب - الرازي).قال قوم: إن هذا راجع إلى جنس الآدميين والتبيين عن حال المشركين من ذرّية آدم عليه السلام، وهو الذي يُعوَّل عليه. فقوله: {جَعَلاَ لَهُ} يعني الذكر والأُنثى الكافرين، ويُعنى به الجنسان. ودلّ على هذا {فَتَعَالَى ٱللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ} ولم يقل يشركان. وهذا قولٌ حسنٌ. وقيل: المعنى «هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ» من هيئة واحدة وشكل واحد «وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا» أي من جنسها «فَلَمَّا تَغَشَّاهَا» يعني الجنسين. وعلى هذا القول لا يكون لآدم وحوّاء ذكر في الآية؛ (الجامع لاحكام القرآن) وثانِيهِما أنْ يَكُونَ المُرادُ الكُلَّ الجَمِيعِيَّ أيْ خَلَقَ كُلَّ أحَدٍ مِنكم مِن نَفْسٍ واحِدَةٍ، فَتَكُونُ النَّفْسُ هي الأبُ، أيْ أبُو كُلِّ واحِدٍ مِنَ المُخاطَبِينَ عَلى نَحْوِ قَوْلِهِ - تَعالى - ﴿يا أيُّها النّاسُ إنّا خَلَقْناكم مِن ذَكَرٍ وأُنْثى﴾ [الحجرات: ١٣]... وبَعْضُ المُحَقِّقِينَ مِنهم جَعَلُوا الأبَ لِكُلِّ أحَدٍ، وهو المَأْثُورُ عَنِ الحَسَنِ، وقَتادَةَ، ومَشى عَلَيْهِ الفَخْرُ، والبَيْضاوِيُّ وابْنُ كَثِيرٍ، والأصَمُّ، وابْنُ المُنِيرِ، والجُبّائِيُّ. (التحرير والتنوير).  

[7] Çocuk ancak izdivaçlarıyle hasıl olmuş itikadında bulundular.[8] Âyet-i Kerîme temsile mahmuldür. İnsanın halini tasvir ediyor.  

68 Bu ayetle bir önceki ayetin Hz. Âdem ve eşine delalet etmediği açıktır. Bu ayetler, duası kabul olsa bile nankörlük ederek şirke giren her bir insanın durumunu anlatır.  

Burada sözü edilen durum, insanın nimete karşı şükürsüzlüğünü ortaya koymayla ilgilidir; Hz. Âdem ve eşi üzerinden onların şirke düşmüşlüğü mesajı ayette kesinlikle söz konusu değildir. Çünkü ayetin sonunda ve devam eden bölümlerdeki ifadeler, [tesniye] “ikili” değil, çoğuldur.  

1 Yani onu yaratanın, Allah olduğunu unutup, çocuklarının sünnetullaha vesile olan bir kısım dünyevi tedbirlerle meydana geldiğini söylemeye başlarlar. Veya çocuklarını şeytanların kulu, güneşin oğlu, bir anlık zevkin mahsulü veya aslî günâh, zannederler. Allah’a kul, Peygamberlerine ümmet olarak yetiştireceklerine, tağutlara köle yaparlar. Doğuncaya kadar onlara gösterdikleri ihtimamı ve Allah’a teslimiyeti, onlar doğduktan sonra, unuturlar. Hatta Allah’a sanki hiç ihtiyaçları yokmuşçasına bir tavır içerisine girerler. Yani güçlerinin yeteceğini zannettikleri durumlarda akılcı (mutezilî), ellerinden bir şey gelmeyeceğini anladıkları zaman da cebriyeci olurlar. Ama bir türlü ehl-i sünnet olamazlar.  

156 Lafzen, “Onlara bahşettiği şey hakkında O’na ortaklar koşuyorlar”: “Yani, kusursuz bir çocuğun dünyaya gelmesinde ancak birer vesile ve tedbir gözüyle bakılması gereken faktörlere (gebelik döneminde kişisel dikkat ve bakım, tıbbî gözetim, kalıtım vb.) -bizzat çocuğun doğumu da dahil bütün bunları, yalnızca Allah’ın irade ve rahmetinin bir sonucu, Kur’an’ın sünnetullâh dediği şeyin bir tezahürü olduğunu unutuyor- Allah’tan bağımsız ve kendi başına belirleyici unsurlar olarak bakıyorlar. Gerçi, bu kabil unsurların zihnen Allah’la eş-tesir ya da eş-mahiyet içinde düşünülmesi, genellikle bilinçli bir düzeyde ya da doktrinel bir niyetlilik içinde cereyan etmediği için “Allah’tan başka güçlere uluhiyet yakıştırmak” anlamındaki bağışlanmaz şirk derecesinde görülmeyebilir belki, ama müteakip ayette gerçek anlamıyla şirk teriminin dile getirilmesi, bu tarz düşünmenin üzerinde durulmasını gerektirecek kadar ona yakın olduğu da bir gerçektir.  

[1311] Burada maksat Âdem ve eşine dikkat çekmek değildir. Çocuk sahibi olma sürecine dahil olan sebepler zincirini yüceltip, insanı, neslini sürdürecek bir donanımla yaratan Allah’ın eşsiz rolünü göz ardı eden nankör mantık kınanmaktadır.  

[2] Havvâ hâmile kaldığı zamân Âdem'le berâber evlâdlarının tâmmu'l a'zâ ve sâlih olması içün Cenâb-ı Hakk'a du'â itdiler. Vaz-'ı haml iylediği vakit şeytân yanlarına gelüb: "Evlâdınızın mu'ammer olmasını, tam ve sâlih olarak büyümesini ister iseniz ona «Abdu'l Hâris» diye ad koyunuz" diyerek ve daha bir takım yalanlar söyleyerek aldatdı. Onlar da evlâdlarını o sûretle tesmiye itdiler. Hâris iblîsin adı oldığından «Abdu'l Hâris» iblîsin kulı dimek olmakla bu nev'ummâ şirk idi.  

1165 When the child is born, the parents forget that it is a precious gift of Allah- a miracle of Creation, which should lift their minds up to the higher things of Allah. Instead, their gradual familiarity with the new life makes them connect it with many superstitious ideas or rites and ceremonies, or they take it as a matter of course, as a little plaything of the material world. This leads to idolatry or false worship, or the setting up of false standards, in derogation of the dignity of Allah.