Ahzâb Sûresi 28. Ayet Meali

28.Müslim, Ahmed bin Hanbel ve Nesai`nin Cabir bin Abdullah (r.a.)`tan rivayet ettiklerine göre bu ayeti kerime Resulullah (a.s.)`ın hanımlarının kendisinden dünyalık (süs ve daha iyi geçim imkânları) istemeleri üzerine indirildi.Buhari`nin Ebu Seleme bin Abdurrahman`dan rivayet ettiğine göre bu ayeti kerime indirildikten sonra Resulullah (a.s.) ilk önce Hz. Aişe (r.a.)`nin yanına giderek: "Sana bir şey bildireceğim. Ama anne ve babanın görüşlerini almadan acele karar verme" diye buyurdu. Ardından bu ayeti kerimeyi okudu.  

[440] Hz. Peygamber’in aile ilişkileri hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XV, 291-301.  

İslamiyet bütün Arabistan’a yayılmış, Müslümanlar biraz daha evlerine çekilme ve dünyalık işlere yoğunlaşma fırsatı bulmuştu. Ayrıca savaş ganimetleri ve zengin tarımsal toprakların ele geçirilmesiyle İslam toplumu daha rahat bir safhaya ulaşmıştı. Böylece inananların iktisadi durumu bir nebze olsun düzelmiş, refah seviyeleri yükselmişti. Bunu fırsat bilen bazı Müslümanlar rahata ermiş, dünyaya ve dünyalıklara yönelmişti. Bu durum, Hz. Muhammed’in eşlerini de etkilemişti. Onlar da diğer Müslüman hanımların yaşadığı rahatlıktan ve bolluktan faydalanarak refah seviyelerini yükseltmek istiyorlardı. Bundan rahatsız olan Hz. Peygamber, her zaman olduğu gibi, kendisi ve ailesinin en sade hayatı sürdürmeleri gerektiğini, Allah’ın Resulü’nün ve ailesinin hayat standardının yoksul müminlerinkinden farklı olmaması icap ettiğini, dolaysıyla eşlerinin bu tarz taleplerinin karşılanmayacağını kendilerine bildirmişti. Bunun üzerine 28 ve 29. ayetler nazil oldu.  

Mut’a, koca tarafından, boşadığı eşine verilen para ya da maldır. Konu ile ilgili olarak ayrıca bu sûrenin 49. âyetine bakınız.  

 Âyetin nâzil olduğu sıralarda, artık Hz. Peygamber, aşağı yukarı bütün Arabistan’a hakim durumda idi. İctimaî hayatta büyük değişiklikler meydana gelmişti. Artık fakirlik yerine, refah ortalığı kaplamaktaydı. Bu şartlar altında Hz. Peygamber’in hanımları da, umumî refahtan pay almayı arzulayarak, Resûlullah’tan bazı zînet eşyaları ve daha iyi bir geçim istemişlerdi. İşte bu sırada gelen vahiy, Hz. Peygamber’e, yine eskisi gibi, sadelikten ayrılmamasını emretti. Böyle bir emir, dünya hayatına düşkün, her geçen gün gücüne güç, servetine servet katmak için çırpınan maddeperest bir insan tarafından tebliğ edilmiş olamazdı. Şayet Resûlullah, zevcelerine de bu umumî refahı sağlamış olsa idi, en küçük bir itirazla karşılaşmazdı. Ne var ki Resûl-i Ekrem, yaşantısını ve yaşantısının sadeliğini asla değiştirmeyecekti. Cemiyetin yaşantısında ne kadar değişiklik olursa olsun, dünyanın geçici zinetleri Resûlullah’ın evinde yer almayacak, nübüvvet harîmi, dünya âlâyişinden uzak kalacak, iktidar sahiplerine örnek olacaktı. Hz. Peygamber’in hanımlarından gelen istekler üzerine nâzil olan bu âyete «tahyîr» (serbest bırakma) âyeti denir. Neticede, hanımları, refah ve zinet yerine Hz. Peygamber’i tercih etmişlerdir.  

1- Nafakanızı, geçimliğinizi.  

(*) Bu ayetler (28-34), müminlerin evlerine nazaran, yoksul denecek kadar mütevazı yaşamaya devam eden Hz. Peygamber’in (s.a.v) evindeki sorunları ele almaktadır Hz. Peygamber (s.a.v), Medine’ ye geldiği gibi yaşamaya devam ediyordu. Hz. Peygamber’in (s.a.v) eşleri bu durum üzerine şikayetlenmeye ve bir anlamda zenginleşenlere özenmeye başladılar. İşte yüce Allah bu durumu vesile kılarak Hz. Peygamber ’in (s.a.v) eşlerinin İslâm toplumundaki kendine has durumunu ele alıyor ve haklarında hem onurlandırıcı hem de taşıdıkları "çok özel" misyonu hatırlatıcı ayetler indiriyor. Yani Hz. peygamber hanımları, kendisinden süs ve daha iyi bir geçim istemeğe başlamışlardı. Bunun üzerine bu âyet indi. Rivayete göre bu ayeti kerime indirildikten sonra Resulullah (a.s.) ilk önce Hz. Aişe (r.a.)`nin yanına giderek: "Sana bir şey bildireceğim. Ama anne ve babanın görüşlerini almadan acele karar verme" diye buyurdu. Ardından bu ayeti kerimeyi okudu. Hz. Aişe de, geçim tarzına razı olup Allah’ın Elçisiyle kalmayı yeğlediler… Bu ayetten anlaşılıyor ki, kadının gerekçeli boşanma talebi hem meşru hem de onun bir hakkıdır. Bu nedenle müracaat ettiğinde ilgili merci makamları gereğini yapmak zorundadır. Yani boşanma hakkı sadece erkeğin tekelinde değildir…  

Hz. Muhammed’in eşlerinin kendisinden zinetler, süslü elbiseler, daha çok nafaka, yiyecek bedeli geçimlik şeyler istedikleri aktarılmaktadır. Bunun üzerine, Rasûlullah Hz. Ayşe’den başlayarak hepsini kararlarında serbest bırakmıştı. Başta Hz. Ayşe olmak üzere hepsi de tercihlerini Yüce Allah’tan, Elçisi’nden ve ahiret yurdundan yana yapmışlardı.  

1 Hendek savaşı ve Hayber’in fethinden sonra Müslümanlar refaha kavuşmuşlardı. Peygamberimizin eşleri de ziynet, elbise ve biraz daha lüks bir hayat istemişlerdi. Bunun üzerine bu âyetler inince Peygamberimiz, eşlerini isterlerse boşayabileceği konusunda serbest bıraktı. Onlar da; “Allah’ı, Rasûlü’nü ve âhiret yurdunu isteriz.” dediler. Ayrıca bu âyetten, bir kimsenin eşine, “isterse boşayabileceğini” söylemesinin, boşama anlamına gelmeyeceği de anlaşılmaktadır.  

31 Bu ayetin nazil olduğu dönemde (bkz. bu surenin 52. ayeti ile ilgili not 65) Müslümanlar Hayber’in zengin tarımsal topraklarını fethetmişlerdi ve İslam toplumu daha rahat bir safhaya ulaşmıştı. Fakat toplumun büyük bölümünün hayatına yansıyan rahatlık ve kolaylık, Hz. Peygamber’in evini etkilememişti. Hz. Peygamber, her zaman olduğu gibi, kendisi ve ailesinin en sade hayatı sürdürmeleri için gerekli olan asgarî ihtiyaçlardan fazlasına izin vermiyordu. Ama, değişen şartlar karşısında eşlerinin, öteki Müslüman hanımların yaşadığı nisbî rahatlıktan pay almak istemeleri normaldi: Fakat Muhammed (s)’in onların bu taleplerine rıza göstermesi, o’nun bütün hayatı boyunca gözettiği prensibe, yani Allah’ın Rasûlü’nün ve ailesinin hayat standardının yoksul müminlerinkinden yüksek olmaması gerektiği prensibine ters düşerdi.  

peygamber hanımları, kendisinden süs ve daha iyi bir geçim istemeğe başlamışlardı. Bunun üzerine bu âyet indi. Allah'ın Elçisi, önce Âişe'den başladı. Hz. âişe de, ötekiler de bulundukları geçim tarzına razı olup Allah'ın Elçisiyle kalmayı yeğlediler.  

[1] Ezvâc-ı mutahhirâtdan ba'zıları zarûretden şikâyet ve süsli elbise taleb iylediklerinde bu ve bundan sonraki âyet nâzil oldı.  

3706 We now come to the subject of the position of the Consorts of Purity ( azwaj mutahharat), the wives of the Prophet. Their position was not like that of ordinary women or ordinary wives. They had special duties and responsibilities. The only youthful marriage of the Prophet was his first marriage-that with Khadijah, the best of women and the best of wives. He married her fifteen years before he received the call to Prophethood; the married life lasted for twenty-five years, and their mutual devotion was of the noblest, judged by spiritual as well as social standards. During her life he had no other wife, which was unusual for a man of his standing among his people. When she died, his age was 50, and but for two considerations, he would probably never have married again, as he was most abstemious in his physical life. The two considerations which governed his later marriages were: (1) compassion and clemency, as when he wanted to provide for suffering widows, who could not be provided for in any other way in that stage of society; some of them, like Sawdah, had issue by their former marriage, requiring protection; (2) help in his duties of leadership, with women, who had to be instructed and kept together in the large Muslim family, where women and men had similar social rights.'A'ishah, daughter of Abu Bakr, was clever and learned, and in Hadith she is an important authority on the life of the Prophet. Zaynab, daughter of Khuzaymah, was specially devoted to the poor: she was called the "Mother of the Poor". The other Zaynab, daughter of Jahsh, also worked for the poor, for whom she provided from the proceeds of her manual work, as she was skilled in leather work. But all the Consorts in their high position had to work and assist as Mothers of the Ummah. Theirs were not idle lives, like those of Odalisques, either for their own pleasure or the pleasure of their husband. They are told here that they had no place in the sacred Household if they merely wished for ease or worldly glitter. If such were the case, they could be divorced and amply provided for.