1. Âyet
طٰسٓمٓۜ
Tâ. Sîn. Mîm.
Şuarâ Sûresi, Kur'ân-ı Kerîm'in 26. sûresidir. Mekkî bir sûredir, 227 âyetten oluşur ve nüzûl sırasına göre 47. sûredir. Aşağıda Arapça metni ve Muhammed Hüseyin (R.A.) hazretlerinin Âyetlere Göre Genişletilmiş Meali yer alır.
طٰسٓمٓۜ
Tâ. Sîn. Mîm.
تِلْكَ اٰيَاتُ الْكِتَابِ الْمُب۪ينِ
Bunlar, apaçık Kitâb'ın âyetleridir.
لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ اَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِن۪ينَ
(Resulüm!) Onlar iman etmiyorlar diye (üzüntüden) neredeyse kendini helâk edeceksin!
اِنْ نَشَاْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَٓاءِ اٰيَةً فَظَلَّتْ اَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِع۪ينَ
Biz dilersek onların üzerine gökten bir âyet (mucize) indiririz de ona boyunları eğilip kalır (hemen secdeye kapanarak iman ederler).
وَمَا يَاْت۪يهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنَ الرَّحْمٰنِ مُحْدَثٍ اِلَّا كَانُوا عَنْهُ مُعْرِض۪ينَ
Onlara Rahmân'dan gelen yeni bir zikir (hatırlatma ve öğüt) yoktur ki (hemen) ondan yüz çevirmesinler.
فَقَدْ كَذَّبُوا فَسَيَاْت۪يهِمْ اَنْبٰٓؤُ۬ا مَا كَانُوا بِه۪ يَسْتَهْزِؤُ۫نَ
Andolsun ki onlar (bu Kur'ân'ı da) yalanladılar; fakat kendisiyle alay edip durdukları şeylerin haberleri yakında kendilerine gelecektir.
اَوَلَمْ يَرَوْا اِلَى الْاَرْضِ كَمْ اَنْبَتْنَا ف۪يهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَر۪يمٍ
Onlar yeryüzünü görmediler mi? Orada her verimli çiftten nicesini bitirdik.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةًۜ وَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُؤْمِن۪ينَ
Şüphesiz bunda (anlamak isteyenler için) bir âyet (Allah'ın kudretine bir delil ve ibret) vardır; ama onların çoğu iman etmediler.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَز۪يزُ الرَّح۪يمُ۟
Muhakkak ki senin Rabbin, işte O, Azîz'dir, Rahîm'dir (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).
وَاِذْ نَادٰى رَبُّكَ مُوسٰٓى اَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِم۪ينَۙ
(10-11) Hani Rabbin Mûsâ'ya, "o zalimler topluluğuna, Firavun'un kavmine git! (Onlara sor) Hâlâ takvâ sahibi olmayacaklar mı (Allah'a karşı kulluk sorumluluklarını bilip yerine getirmeye çalışmayacaklar mı)?" diye nidâ etmişti.
قَوْمَ فِرْعَوْنَۜ اَلَا يَتَّقُونَ
Bu âyetin meali 10. âyetle birlikte verilmiştir.
قَالَ رَبِّ اِنّ۪ٓي اَخَافُ اَنْ يُكَذِّبُونِۜ
(Mûsâ) Dedi ki: "Rabbim! Muhakkak ki ben, (onların) beni yalanlamalarından korkuyorum."
وَيَض۪يقُ صَدْر۪ي وَلَا يَنْطَلِقُ لِسَان۪ي فَاَرْسِلْ اِلٰى هٰرُونَ
"(Bu durumda) Göğsüm daralır, dilim dönmez, bunun için (Hârûn'a da nebîlik ver ve benimle beraber onlara) Hârûn'u (da) gönder!"
وَلَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَاَخَافُ اَنْ يَقْتُلُونِۚ
"Onlara karşı işlediğim bir suç da var (onlardan birini yanlışlıkla öldürmüştüm). Bu yüzden beni öldürmelerinden korkarım."
قَالَ كَلَّاۚ فَاذْهَبَا بِاٰيَاتِنَٓا اِنَّا مَعَكُمْ مُسْتَمِعُونَ
(Allah) Buyurdu: "Hayır! İkiniz mucizelerimizle gidin! Muhakkak ki Biz sizinle beraberiz, (her şeyi de) işitmekteyiz."
فَاْتِيَا فِرْعَوْنَ فَقُولَٓا اِنَّا رَسُولُ رَبِّ الْعَالَم۪ينَۙ
"Haydi, gidip Firavun'a deyin ki: Gerçekten biz, âlemlerin Rabbinin resul(ler)iyiz."
اَنْ اَرْسِلْ مَعَنَا بَن۪ٓي ٔاِسْرَٓاي۪لَۜ
"İsrâîloğulları'nı bizimle beraber gönderesin diye (sana geldik)."
قَالَ اَلَمْ نُرَبِّكَ ف۪ينَا وَل۪يداً وَلَبِثْتَ ف۪ينَا مِنْ عُمُرِكَ سِن۪ينَ
(Kendisine Allah'ın emri tebliğ edilince Firavun, Mûsâ'ya) Dedi ki: "Biz seni çocukken yanımızda yetiştirmedik mi? Ömrünün nice yıllarını aramızda geçirmedin mi?"
وَفَعَلْتَ فَعْلَتَكَ الَّت۪ي فَعَلْتَ وَاَنْتَ مِنَ الْكَافِر۪ينَ
"Sonunda yapacağını da yaptın (ve bizden birini öldürdün). Sen nankörlerdensin!"
قَالَ فَعَلْتُـهَٓا اِذاً وَاَنَا۬ مِنَ الضَّٓالّ۪ينَۜ
(Mûsâ) Dedi ki: "Ben, onu yaptığım zaman dalâlet içinde olanlardandım (ve bir anlık kızgınlıkla ona bir tokat attım, öleceğini hiç düşünmedim)."
فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ ل۪ي رَبّ۪ي حُكْماً وَجَعَلَن۪ي مِنَ الْمُرْسَل۪ينَ
"Sonra da sizden korktuğum için hemen kaçtım. Daha sonra Rabbim bana hikmet bahşetti ve beni resullerden kıldı."
وَتِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّهَا عَلَيَّ اَنْ عَبَّدْتَ بَن۪ٓي ٔاِسْرَٓاي۪لَۜ
"O nimet diye başıma kaktığın ise (aslında) İsrâîloğulları'nı köleleştirmen (yüzünden)di (Onları köleleştirip erkek çocuklarını öldürmeseydiniz, ben de sizin sarayınızda yetişmezdim)."
قَالَ فِرْعَوْنُ وَمَا رَبُّ الْعَالَم۪ينَ
Firavun dedi ki: "Âlemlerin Rabbi dediğin de nedir?"
قَالَ رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَاۜ اِنْ كُنْتُمْ مُوقِن۪ينَ
(Mûsâ) Dedi: "Eğer inanacak kimseler iseniz; O, göklerin, yerin ve ikisi arasında bulunan her şeyin Rabbidir."
قَالَ لِمَنْ حَوْلَـهُٓ اَلَا تَسْتَمِعُونَ
(Firavun alaycı bir ifadeyle) Etrafında bulunanlara, "işitiyor musunuz?" dedi.
قَالَ رَبُّكُمْ وَرَبُّ اٰبَٓائِكُمُ الْاَوَّل۪ينَ
(Mûsâ anlatmaya devam ederek) "O, sizin de Rabbiniz, daha önceki atalarınızın da Rabbidir" dedi.
قَالَ اِنَّ رَسُولَكُمُ الَّـذ۪ٓي اُرْسِلَ اِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ
(Firavun) "Size gönderilen bu resulünüz şüphesiz mecnundur" dedi.
قَالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَمَا بَيْنَهُمَاۜ اِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ
(Mûsâ) "Şayet aklınızı kullanan kimseler iseniz; O, doğunun, batının ve ikisinin arasında bulunanların Rabbidir" dedi.
قَالَ لَئِنِ اتَّخَذْتَ اِلٰهاً غَيْر۪ي لَاَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُون۪ينَ
(Firavun, Mûsâ'ya dönerek) Dedi ki: "Eğer benden başkasını ilâh edinirsen şüphesiz ki seni zindanlıklardan ederim."
قَالَ اَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُب۪ينٍ
(Mûsâ) "Sana apaçık bir şey (mucize) getirmiş olsam da mı?" dedi.
قَالَ فَاْتِ بِه۪ٓ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِق۪ينَ
(Firavun) "Eğer doğru söyleyenlerden isen haydi getir onu" dedi.
فَاَلْقٰى عَصَاهُ فَاِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُب۪ينٌۚ
Bunun üzerine (Mûsâ) asasını (yere) attı, o da hemen apaçık (kocaman) bir yılan (oluverdi)!
وَنَزَعَ يَدَهُ فَاِذَا هِيَ بَيْضَٓاءُ لِلنَّاظِر۪ينَ۟
Ve elini (koynundan) çıkardı. Birdenbire o da bakanlar için bembeyaz (nûr saçan bir el olarak görünüverdi)!
قَالَ لِلْمَلَاِ حَوْلَـهُٓ اِنَّ هٰذَا لَسَاحِرٌ عَل۪يمٌۙ
(Firavun) Etrafındaki (kavminin) ileri gelenler(in)e dedi ki: "Şüphesiz bu (adam), çok bilgili bir sihirbazdır."
يُر۪يدُ اَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ اَرْضِكُمْ بِسِحْرِه۪ۗق فَمَاذَا تَاْمُرُونَ
"(O) Sizi sihri ile yurdunuzdan çıkarmak istiyor. Şimdi ne buyurursunuz (ona ne yapalım)?"
قَالُٓوا اَرْجِهْ وَاَخَاهُ وَابْعَثْ فِي الْمَدَٓائِنِ حَاشِر۪ينَۙ
(Onlar) Dediler ki: "Onu ve kardeşi (Hârûn)u (bir süre yanında) beklet ve şehirlere toplayıcılar gönder."
يَاْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَل۪يمٍ
"Bütün bilgili (ve usta) sihirbazları sana getirsinler."
فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِم۪يقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍۙ
Böylece sihirbazlar belli bir günün tayin edilen vaktinde bir araya getirildi.
وَق۪يلَ لِلنَّاسِ هَلْ اَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَۙ
İnsanlara, "siz de toplanıyor musunuz? (Haydi hemen toplanın)" denildi.
لَعَلَّنَا نَتَّبِعُ السَّحَرَةَ اِنْ كَانُوا هُمُ الْغَالِب۪ينَ
(İnsanlar da) "Eğer galip gelirlerse herhâlde sihirbazlara uyarız" (dediler).
فَلَمَّا جَٓاءَ السَّحَرَةُ قَالُوا لِفِرْعَوْنَ اَئِنَّ لَنَا لَاَجْراً اِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغَالِب۪ينَ
Nihayet sihirbazlar Firavun'a geldiklerinde dediler ki: "Eğer (sihir konusunda Mûsâ'yı yenip) galip gelen biz olursak bize kesin bir mükâfat var değil mi?"
قَالَ نَعَمْ وَاِنَّكُمْ اِذاً لَمِنَ الْمُقَرَّب۪ينَ
(Firavun) "Evet, hem o takdirde siz mutlaka benim yakınlarımdan olacaksınız" dedi.
قَالَ لَهُمْ مُوسٰٓى اَلْقُوا مَٓا اَنْتُمْ مُلْقُونَ
Mûsâ onlara, "ne atacaksanız atın!" dedi.
فَاَلْقَوْا حِبَالَهُمْ وَعِصِيَّهُمْ وَقَالُوا بِعِزَّةِ فِرْعَوْنَ اِنَّا لَنَحْنُ الْغَالِبُونَ
Bunun üzerine iplerini ve asalarını attılar ve "Firavun'un izzeti hakkı için (bugün) elbette bizler galip geleceğiz" dediler.
فَاَلْقٰى مُوسٰى عَصَاهُ فَاِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَاْفِكُونَۚ
Sonra Mûsâ asasını attı. Bir de ne görsünler o, onların (sihirbazların) uydurdukları şeyleri (yakalayıp) yutuyor.
فَاُلْقِيَ السَّحَرَةُ سَاجِد۪ينَۙ
Bunun üzerine sihirbazlar derhal secdeye kapandılar.
قَالُٓوا اٰمَنَّا بِرَبِّ الْعَالَم۪ينَۙ
Dediler ki: "Biz, âlemlerin Rabbine iman ettik."
رَبِّ مُوسٰى وَهٰرُونَ
"Mûsâ ve Hârûn'un Rabbine."
قَالَ اٰمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ اَنْ اٰذَنَ لَكُمْۚ اِنَّهُ لَكَب۪يرُكُمُ الَّذ۪ي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَۚ فَلَسَوْفَ تَعْلَمُونَۜ لَاُقَطِّعَنَّ اَيْدِيَكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلَافٍ وَلَاُصَلِّبَنَّكُمْ اَجْمَع۪ينَ
(Firavun) Dedi ki: "Ben size izin vermeden önce siz ona iman ettiniz (öyle mi)! Şüphesiz o, size sihri öğreten büyüğünüzdür; ama yakında (buna karşılık size yapacaklarımı) bil(ip gör)eceksiniz! Mutlaka sizin ellerinizi ve ayaklarınızı çaprazlama (bağlayıp) keseceğim ve hepinizi kesinlikle asacağım!"
قَالُوا لَا ضَيْرَۘ اِنَّٓا اِلٰى رَبِّنَا مُنْقَلِبُونَۚ
(Onlar) Dediler ki: "Zararı yok, biz mutlaka Rabbimize döneceğiz."
اِنَّا نَطْمَعُ اَنْ يَغْفِرَ لَنَا رَبُّنَا خَطَايَانَٓا اَنْ كُنَّٓا اَوَّلَ الْمُؤْمِن۪ينَۜ۟
"Biz, (bu mecliste) iman edenlerin ilki olduğumuz için Rabbimizin hatalarımızı bağışlayacağını umuyoruz."
وَاَوْحَيْنَٓا اِلٰى مُوسٰٓى اَنْ اَسْرِ بِعِبَاد۪ٓي اِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ
Nihayet Mûsâ'ya, "kullarımı (İsrâîloğulları'nı) geceleyin (Mısır'dan) yürütüp çıkar; çünkü takip edileceksiniz" diye vahyettik.
فَاَرْسَلَ فِرْعَوْنُ فِي الْمَدَٓائِنِ حَاشِر۪ينَۚ
Firavun (İsrâîloğulları'nın yola çıktığını duyunca) şehirlere (asker toplamakla görevli) toplayıcılar gönderdi.
اِنَّ هٰٓؤُ۬لَٓاءِ لَشِرْذِمَةٌ قَل۪يلُونَۙ
(Askerler toplanınca Firavun onlara dedi ki) "Şüphe yok ki bunlar (İsrâîloğulları) sayıları az, bölük pörçük bir cemaattir."
وَاِنَّهُمْ لَنَا لَـغَٓائِظُونَۙ
"(Böyle olmasına rağmen) Kesinkes bizi öfkelendirmişlerdir."
وَاِنَّا لَجَم۪يعٌ حَاذِرُونَۜ
"Biz ise elbette (her şeye) hazırlıklı (ve bütünlük içinde) bir cemaatiz."
فَاَخْرَجْنَاهُمْ مِنْ جَنَّاتٍ وَعُيُونٍۙ
(57-58) Ama Biz (İsrâîloğulları'nın peşine düşürerek) onları (Firavun ve kavmini) bahçelerden, pınarlardan, (saraylarında yığdıkları) hazinelerden ve bereketli yerlerden çıkardık.
وَكُنُوزٍ وَمَقَامٍ كَر۪يمٍۙ
Bu âyetin meali 57. âyetle birlikte verilmiştir.
كَذٰلِكَۜ وَاَوْرَثْنَاهَا بَن۪ٓي ٔاِسْرَٓاي۪لَۚ
Böylece bunlara İsrâîloğulları'nı mirasçı kıldık.
فَاَتْبَعُوهُمْ مُشْرِق۪ينَ
Derken (Firavun ve askerleri) gün doğumunda onların peşine düştüler.
فَلَمَّا تَـرَٓاءَ الْجَمْعَانِ قَالَ اَصْحَابُ مُوسٰٓى اِنَّا لَمُدْرَكُونَۚ
İki topluluk birbirini görünce Mûsâ'nın ashabı, "mutlaka bize yetişecekler" dedi.
قَالَ كَلَّاۚ اِنَّ مَعِيَ رَبّ۪ي سَيَهْد۪ينِ
(Mûsâ) "Hayır!" dedi, "Rabbim şüphesiz benimledir, bana yol gösterecektir."
فَاَوْحَيْنَٓا اِلٰى مُوسٰٓى اَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْبَحْرَۜ فَانْفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظ۪يمِۚ
Bunun üzerine Mûsâ'ya, "asan ile denize vur!" diye vahyettik. (Asasını denize vurunca deniz) Anında infilak etti (ikiye yarıldı) ve her bir parçası kocaman bir dağ gibi oluverdi.
وَاَزْلَفْنَا ثَمَّ الْاٰخَر۪ينَۚ
Ötekilerini (Firavun ve askerlerini) de oraya yaklaştırdık.
وَاَنْجَيْنَا مُوسٰى وَمَنْ مَعَهُٓ اَجْمَع۪ينَۚ
Mûsâ ve beraberinde bulunanların hepsini kurtardık.
ثُمَّ اَغْرَقْنَا الْاٰخَر۪ينَۜ
Sonra ötekilerini (denizde) boğduk.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةًۜ وَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُؤْمِن۪ينَ
Şüphesiz bunda (anlamak isteyenler için) bir âyet (Allah'ın kudretine bir delil ve ibret) vardır; ama onların çoğu iman etmediler.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَز۪يزُ الرَّح۪يمُ۟
Muhakkak ki senin Rabbin, işte O, Azîz'dir, Rahîm'dir (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).
وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ اِبْرٰه۪يمَۢ
(Resulüm!) Onlara İbrâhîm'in haberini de oku (anlat)!
اِذْ قَالَ لِاَب۪يهِ وَقَوْمِه۪ مَا تَعْبُدُونَ
Hani o, babasına ve kavmine, "neye âbd ol(up kulluk ed)iyorsunuz?" demişti.
قَالُوا نَعْبُدُ اَصْنَاماً فَنَظَلُّ لَهَا عَاكِف۪ينَ
(Onlar da) "Putlara âbd ol(up kulluk ed)iyoruz ve onlara ibadet etmeye de devam edeceğiz" demişlerdi.
قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ اِذْ تَدْعُونَۙ
(İbrâhîm) "Peki" dedi, "onlara (dua edip) yalvardığınızda sizi işitiyorlar mı?"
اَوْ يَنْفَعُونَكُمْ اَوْ يَضُرُّونَ
"Yahut size fayda veya zarar verebiliyorlar mı?"
قَالُوا بَلْ وَجَدْنَٓا اٰبَٓاءَنَا كَذٰلِكَ يَفْعَلُونَ
(Onlar) "Hayır; ama biz babalarımızı böyle yaparken bulduk" dediler.
قَالَ اَفَرَاَيْتُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَۙ
(75-76) (İbrâhîm) Dedi ki: "İyi ama sizin ve geçmişteki atalarınızın âbd ol(up kulluk et)tiği şeyleri gördünüz mü?"
اَنْتُمْ وَاٰبَٓاؤُ۬كُمُ الْاَقْدَمُونَ
Bu âyetin meali 75. âyetle birlikte verilmiştir.
فَاِنَّهُمْ عَدُوٌّ ل۪ٓي اِلَّا رَبَّ الْعَالَم۪ينَۙ
"İyi bilin ki muhakkak, onlar benim düşmanımdır; ancak âlemlerin Rabbi (benim dostumdur)."
اَلَّذ۪ي خَلَقَن۪ي فَهُوَ يَهْد۪ينِۙ
"O ki beni yarattı ve O, beni hidâyete erdirdi."
وَالَّذ۪ي هُوَ يُطْعِمُن۪ي وَيَسْق۪ينِۙ
"Beni yediren de içiren de O'dur."
وَاِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْف۪ينِۖ
"Hastalandığım zaman bana şifa veren de O'dur."
وَالَّذ۪ي يُم۪يتُن۪ي ثُمَّ يُحْي۪ينِۙ
"Benim canımı alacak sonra beni (hesap günü) diriltecek de O'dur."
وَالَّـذ۪ٓي اَطْمَعُ اَنْ يَغْفِرَ ل۪ي خَط۪ٓيـَٔت۪ي يَوْمَ الدّ۪ينِۜ
"(Hesap günü olan o) Din günü hatalarımı mağfiret edeceğini umduğum da (yalnızca) O'dur."
رَبِّ هَبْ ل۪ي حُكْماً وَاَلْحِقْن۪ي بِالصَّالِح۪ينَۙ
"Rabbim! Bana hüküm (ve hikmet) ver ve beni sâlih kulların arasına kat!"
وَاجْعَلْ ل۪ي لِسَانَ صِدْقٍ فِي الْاٰخِر۪ينَۙ
"Sonra gelecekler arasında beni (hayır ve) doğrulukla anılanlardan kıl!"
وَاجْعَلْن۪ي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّع۪يمِۙ
"Beni Naîm cennetinin vârislerinden eyle!"
وَاغْفِرْ لِاَب۪ٓي اِنَّهُ كَانَ مِنَ الضَّٓالّ۪ينَۙ
"Babamı da mağfiret et (ona tövbe ve iman nasip et). Çünkü o, dalâlette olanlardandır."
وَلَا تُخْزِن۪ي يَوْمَ يُبْعَثُونَۙ
"(İnsanların tekrar) Diriltilecekleri gün beni (huzurunda) mahcup etme!"
يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَۙ
O gün ki ne mal fayda verir ne de evlat.
اِلَّا مَنْ اَتَى اللّٰهَ بِقَلْبٍ سَل۪يمٍۜ
Ancak Allah'a kalb-i selim (ıslah olmuş bir kalp) ile gelenler (o gün saadete erer).
وَاُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّق۪ينَۙ
(O gün) Cennet muttakilere (Allah'a karşı kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanlara) yaklaştırılır.
وَبُرِّزَتِ الْجَح۪يمُ لِلْغَاو۪ينَۙ
Cehennem de azgınların karşısına çıkarılır.
وَق۪يلَ لَهُمْ اَيْنَ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَۙ
(92-93) Onlara, "Allah'tan başka âbd ol(up kulluk et)tikleriniz hani nerede? Size yardım edebiliyorlar mı veya kendilerine yardımları dokunuyor mu?" denilir.
مِنْ دُونِ اللّٰهِۜ هَلْ يَنْصُرُونَكُمْ اَوْ يَنْتَصِرُونَۜ
Bu âyetin meali 92. âyetle birlikte verilmiştir.
فَكُبْكِبُوا ف۪يهَا هُمْ وَالْغَاوُ۫نَۙ
(94-95) Artık onlar, o azgınlar ve iblisin askerleri hepsi oraya (cehenneme) tepetaklak atılırlar.
وَجُنُودُ اِبْل۪يسَ اَجْمَعُونَۜ
Bu âyetin meali 94. âyetle birlikte verilmiştir.
قَالُوا وَهُمْ ف۪يهَا يَخْتَصِمُونَۙ
Onlar orada (Allah'tan başka taptıklarıyla) çekişerek derler ki,
تَاللّٰهِ اِنْ كُنَّا لَف۪ي ضَلَالٍ مُب۪ينٍۙ
"Vallahi biz gerçekten apaçık bir dalâlet içindeymişiz."
اِذْ نُسَوّ۪يكُمْ بِرَبِّ الْعَالَم۪ينَ
"Çünkü biz sizi âlemlerin Rabbi ile bir tutuyorduk."
وَمَٓا اَضَلَّـنَٓا اِلَّا الْمُجْرِمُونَ
"Ve bizi (nefsinin hevâsına uyan) mücrimlerden başkası dalâlete düşürmedi."
فَمَا لَنَا مِنْ شَافِع۪ينَۙ
"Şimdi artık bizim ne şefâatçilerimiz vardır,"
وَلَا صَد۪يقٍ حَم۪يمٍ
"Ne de yakın bir dostumuz."
فَلَوْ اَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَ
"Ah keşke bizim için (dünyaya) bir dönüş olsa da mü'minlerden olsak!"
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةًۜ وَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُؤْمِن۪ينَ
Şüphesiz bunda (anlamak isteyenler için) bir âyet (Allah'ın kudretine bir delil ve ibret) vardır; ama onların çoğu iman etmediler.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَز۪يزُ الرَّح۪يمُ۟
Muhakkak ki senin Rabbin, işte O, Azîz'dir, Rahîm'dir (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).
كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوحٍنِ الْمُرْسَل۪ينَۚ
Nûh kavmi (de) resulleri(ni) yalanladı.
اِذْ قَالَ لَهُمْ اَخُوهُمْ نُوحٌ اَلَا تَتَّقُونَۚ
Hani kardeşleri Nûh onlara şöyle demişti: "Siz, takvâ sahibi olmuyor (Allah'a karşı kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışmıyor) musunuz?"
اِنّ۪ي لَكُمْ رَسُولٌ اَم۪ينٌۙ
"Muhakkak ki ben sizin için (gönderilmiş) güvenilir bir resulüm."
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَط۪يعُونِۚ
"Artık Allah'a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın) ve bana itaat edin."
وَمَٓا اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۚ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعَالَم۪ينَۚ
"Ben, buna (Allah'ın âyetlerini size tebliğ etmeme) karşılık sizden hiçbir ücret istemiyorum. Benim ecrimi verecek olan ancak âlemlerin Rabbidir."
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَط۪يعُونِۜ
"O hâlde Allah'a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın) ve bana itaat edin."
قَالُٓوا اَنُؤْمِنُ لَكَ وَاتَّبَعَكَ الْاَرْذَلُونَۜ
(Onlar) Dediler ki: "Sana hep rezil rüsva olmuş (fakir) kimseler tabi olurken biz sana hiç iman eder miyiz!"
قَالَ وَمَا عِلْم۪ي بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَۚ
(Nûh) Dedi ki: "Onların ne yaptıklarını ben bilmem."
اِنْ حِسَابُهُمْ اِلَّا عَلٰى رَبّ۪ي لَوْ تَشْعُرُونَۚ
"Onların hesabı ancak Rabbime aittir. Eğer düşünseydiniz (bunu bilirdiniz)!"
وَمَٓا اَنَا۬ بِطَارِدِ الْمُؤْمِن۪ينَۚ
"Ben mü'minleri (yanımdan) kovacak değilim."
اِنْ اَنَا۬ اِلَّا نَذ۪يرٌ مُب۪ينٌۜ
"Ben ancak (size gelen) apaçık bir uyarıcıyım."
قَالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ۬ يَا نُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُوم۪ينَۜ
(Onlar) Dediler ki: "Ey Nûh! Eğer (bu söylediklerinden) vazgeçmezsen muhakkak taşlananlardan olacaksın."
قَالَ رَبِّ اِنَّ قَوْم۪ي كَذَّبُونِۚ
(Nûh) Dedi ki: "Rabbim! Kavmim beni yalanladı."
فَافْتَحْ بَيْن۪ي وَبَيْنَهُمْ فَتْحاً وَنَجِّن۪ي وَمَنْ مَعِيَ مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَ
"Artık benimle onların arasını açarak sen hükmünü ver! Beni ve beraberimdeki mü'minleri de kurtar!"
فَاَنْجَيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِۚ
Bunun üzerine Biz onu ve o (her çiftten hayvanla) dolu geminin içinde onunla beraber olanları kurtardık.
ثُمَّ اَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاق۪ينَۜ
Sonra da geri kalanları (suda) boğduk.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةًۜ وَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُؤْمِن۪ينَ
Şüphesiz bunda (anlamak isteyenler için) bir âyet (Allah'ın kudretine bir delil ve ibret) vardır; ama onların çoğu iman etmediler.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَز۪يزُ الرَّح۪يمُ۟
Muhakkak ki senin Rabbin, işte O, Azîz'dir, Rahîm'dir (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).
كَذَّبَتْ عَادٌنِ الْمُرْسَل۪ينَۚ
Âd (kavmi) de resulleri(ni) yalanladı.
اِذْ قَالَ لَهُمْ اَخُوهُمْ هُودٌ اَلَا تَتَّقُونَۚ
Hani kardeşleri Hûd onlara şöyle demişti: "Siz, takvâ sahibi olmuyor (Allah'a karşı kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışmıyor) musunuz?"
اِنّ۪ي لَكُمْ رَسُولٌ اَم۪ينٌۙ
"Muhakkak ki ben sizin için (gönderilmiş) güvenilir bir resulüm."
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَط۪يعُونِۚ
"Artık Allah'a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın) ve bana itaat edin!"
وَمَٓا اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۚ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعَالَم۪ينَۜ
"Ben, buna (Allah'ın âyetlerini size tebliğ etmeme) karşılık sizden hiçbir ücret istemiyorum. Benim ecrimi verecek olan ancak âlemlerin Rabbidir."
اَتَبْنُونَ بِكُلِّ ر۪يعٍ اٰيَةً تَعْبَثُونَۙ
"Siz her yüksek yere bir âyet (bir anıt) bina edip (oralarda boş şeylerle) eğleniyor musunuz?"
وَتَتَّخِذُونَ مَصَانِـعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَۚ
"Ebedi kalmak ümidiyle (orada) sağlam yapılar (ve sanat eserleri mi) ediniyorsunuz?"
وَاِذَا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّار۪ينَۚ
"Yakaladığınız zaman da (elinize her fırsat geçtiğinde) zorbalar gibi mi yakalıyorsunuz?"
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَط۪يعُونِۚ
"Artık, Allah'a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın) ve bana itaat edin!"
وَاتَّقُوا الَّـذ۪ٓي اَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُونَۚ
(132-134) "Bildiğiniz her şeyi size veren, size; davarlar, oğullar, bahçeler, pınarlar ihsan eden (Allah)a karşı takvâ sahibi olun!"
اَمَدَّكُمْ بِاَنْعَامٍ وَبَن۪ينَۙ
Bu âyetin meali 132. âyetle birlikte verilmiştir.
وَجَنَّاتٍ وَعُيُونٍۚ
Bu âyetin meali 132. âyetle birlikte verilmiştir.
اِنّ۪ٓي اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظ۪يمٍۜ
"Doğrusu ben sizin üzerinize azametli bir günün azabının çökmesinden korkuyorum."
قَالُوا سَوَٓاءٌ عَلَيْنَٓا اَوَعَظْتَ اَمْ لَمْ تَكُنْ مِنَ الْوَاعِظ۪ينَۙ
(Onlar ise şöyle) Dediler: "Sen bize nasihat etsen de nasihat etmesen de bizim için birdir."
اِنْ هٰذَٓا اِلَّا خُلُقُ الْاَوَّل۪ينَۙ
"Bu (yaptığımız şeyler), öncekilerin geleneklerinden (yani atalarımızın yaptıklarından) başka bir şey değildir."
وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّب۪ينَۚ
"Biz azaba uğratılacak da değiliz."
فَكَذَّبُوهُ فَاَهْلَكْنَاهُمْۜ اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةًۜ وَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُؤْمِن۪ينَ
Böylece onu yalanladılar ve Biz de onları helâk ettik. Şüphesiz bunda (anlamak isteyenler için) bir âyet (Allah'ın kudretine bir delil ve ibret) vardır; ama onların çoğu iman etmediler.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَز۪يزُ الرَّح۪يمُ۟
Muhakkak ki senin Rabbin, işte O, Azîz'dir, Rahîm'dir (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).
كَذَّبَتْ ثَمُودُ الْمُرْسَل۪ينَۚ
Semûd (kavmi de) resulleri(ni) yalanladı.
اِذْ قَالَ لَهُمْ اَخُوهُمْ صَالِحٌ اَلَا تَتَّقُونَۚ
Hani kardeşleri Sâlih onlara şöyle demişti: "Siz, takvâ sahibi olmuyor (Allah'a karşı kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışmıyor) musunuz?"
اِنّ۪ي لَكُمْ رَسُولٌ اَم۪ينٌۙ
"Muhakkak ki ben sizin için (gönderilmiş) güvenilir bir resulüm."
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَط۪يعُونِۚ
"Artık Allah'a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın) ve bana itaat edin!"
وَمَٓا اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۚ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعَالَم۪ينَۜ
"Ben, buna (Allah'ın âyetlerini size tebliğ etmeme) karşılık sizden hiçbir ücret istemiyorum. Benim ecrimi verecek olan ancak âlemlerin Rabbidir."
اَتُتْرَكُونَ ف۪ي مَا هٰهُنَٓا اٰمِن۪ينَۙ
(146-148) "Siz burada bahçelerin, pınarların içinde, ekinlerin, meyveleri olgunlaşmış hurmalıkların arasında (ebediyen) güven içinde bırakılacak mısınız (böyle mi sandınız)?"
ف۪ي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍۙ
Bu âyetin meali 146. âyetle birlikte verilmiştir.
وَزُرُوعٍ وَنَخْلٍ طَلْعُهَا هَض۪يمٌۚ
Bu âyetin meali 146. âyetle birlikte verilmiştir.
وَتَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتاً فَارِه۪ينَۚ
"(Bir de böyle sanıp) Dağlardan ustaca evler (mi) yontuyorsunuz."
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَط۪يعُونِۚ
"Artık Allah'a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın) ve bana itaat edin!"
وَلَا تُط۪يعُٓوا اَمْرَ الْمُسْرِف۪ينَۙ
"Müsriflerin (dünya menfaati için hayatını israf edenlerin) de emrine itaat etmeyin!"
اَلَّذ۪ينَ يُفْسِدُونَ فِي الْاَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ
"Onlar ki yeryüzünde bozgunculuk yapıp (kendini ve insanları) ıslaha çalışmazlar."
قَالُٓوا اِنَّـمَٓا اَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّر۪ينَۚ
(Onlar Sâlih'e) Dediler ki: "Sen ancak büyülenmişlerdensin."
مَٓا اَنْتَ اِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَاۚ فَاْتِ بِاٰيَةٍ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِق۪ينَ
"Sen de bizim gibi ancak bir beşersin. Eğer doğru söyleyenlerden isen haydi bize bir mucize getir!"
قَالَ هٰذِه۪ نَاقَةٌ لَهَا شِرْبٌ وَلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَعْلُومٍۚ
(Sâlih) Dedi ki: "İşte (istediğiniz mucize, kayanın içinden çıkan) bu dişi devedir. Onun (belli bir gün) su içme hakkı vardır, belli bir gün su içme hakkı da sizindir."
وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُٓوءٍ فَيَاْخُذَكُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَظ۪يمٍ
"Ona bir kötülükle dokunmayın, yoksa sizi azametli bir günün azabı yakalar."
فَعَقَرُوهَا فَاَصْبَحُوا نَادِم۪ينَۙ
Buna rağmen onlar, o (devey)i (vahşice biçip) kestiler sonradan pişman da oldular.
فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُۜ اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةًۜ وَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُؤْمِن۪ينَ
Çünkü azap onları yakaladı. Şüphesiz bunda (anlamak isteyenler için) bir âyet (Allah'ın kudretine bir delil ve ibret) vardır; ama onların çoğu iman etmediler.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَز۪يزُ الرَّح۪يمُ۟
Muhakkak ki senin Rabbin, işte O, Azîz'dir, Rahîm'dir (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).
كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍنِ الْمُرْسَل۪ينَۚ
Lût kavmi (de) resulleri(ni) yalanladı.
اِذْ قَالَ لَهُمْ اَخُوهُمْ لُوطٌ اَلَا تَتَّقُونَۚ
Hani kardeşleri Lût onlara şöyle demişti: "Siz, takvâ sahibi olmuyor (Allah'a karşı kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışmıyor) musunuz?"
اِنّ۪ي لَكُمْ رَسُولٌ اَم۪ينٌۙ
"Muhakkak ki ben sizin için (gönderilmiş) güvenilir bir resulüm."
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَط۪يعُونِۚ
"Artık Allah'a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın) ve bana itaat edin!"
وَمَٓا اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۚ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعَالَم۪ينَۜ
"Ben buna (Allah'ın âyetlerini size tebliğ etmeme) karşılık sizden hiçbir ücret istemiyorum. Benim ecrimi verecek olan ancak âlemlerin Rabbidir."
اَتَاْتُونَ الذُّكْرَانَ مِنَ الْعَالَم۪ينَۙ
(165-166) "Rabbinizin sizler için yarattığı eşlerinizi bırakıp da âlemlerden (insanlar içinden) erkeklere mi yaklaşıyorsunuz? Gerçekten siz haddi aşan bir kavimsiniz!"
وَتَذَرُونَ مَا خَلَقَ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِنْ اَزْوَاجِكُمْۜ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ عَادُونَ
Bu âyetin meali 165. âyetle birlikte verilmiştir.
قَالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ۬ يَا لُوطُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمُخْرَج۪ينَ
(Onlar şöyle) Dediler: "Ey Lût! Eğer (işimize karışmaktan) vazgeçmezsen muhakkak ki (şehirden) çıkarılanlardan olacaksın!"
قَالَ اِنّ۪ي لِعَمَلِكُمْ مِنَ الْقَال۪ينَۜ
(Lût) Dedi ki: "Doğrusu ben sizin bu yaptığınız(dan tiksinip siz)e kızanlardanım!"
رَبِّ نَجِّن۪ي وَاَهْل۪ي مِمَّا يَعْمَلُونَ
(Sonra ellerini açıp dua ederek dedi ki) "Rabbim! Beni ve ailemi onların yaptıkları (o çirkin) şeyden kurtar!"
فَنَجَّيْنَاهُ وَاَهْلَـهُٓ اَجْمَع۪ينَۙ
Bunun üzerine biz de onu ve bütün ailesini kurtardık.
اِلَّا عَجُوزاً فِي الْغَابِر۪ينَۚ
Ancak bir kocakarı (olan karısı) müstesna. O geride (azaba uğrayacaklarla beraber) kalanlardan oldu.
ثُمَّ دَمَّرْنَا الْاٰخَر۪ينَۚ
Sonra diğerlerini darmadağın ettik.
وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَراًۚ فَسَٓاءَ مَطَرُ الْمُنْذَر۪ينَ
Biz onların üzerlerine bir (azap) yağmuru yağdırdık. Uyarılanların (fakat yola gelmeyenlerin) yağmuru ne kötüdür!
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةًۜ وَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُؤْمِن۪ينَ
Şüphesiz bunda (anlamak isteyenler için) bir âyet (Allah'ın kudretine bir delil ve ibret) vardır; ama onların çoğu iman etmediler.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَز۪يزُ الرَّح۪يمُ۟
Muhakkak ki senin Rabbin, işte O, Azîz'dir, Rahîm'dir (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).
كَذَّبَ اَصْحَابُ لْـَٔيْكَةِ الْمُرْسَل۪ينَۚ
Eyke halkı (da) resulleri(ni) yalanladı.
اِذْ قَالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ اَلَا تَتَّقُونَۚ
Hani Şuayb onlara şöyle demişti: "Siz, takvâ sahibi olmuyor (Allah'a karşı kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışmıyor) musunuz?"
اِنّ۪ي لَكُمْ رَسُولٌ اَم۪ينٌۙ
"Muhakkak ki ben sizin için (gönderilmiş) güvenilir bir resulüm."
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَط۪يعُونِۚ
"Artık Allah'a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın) ve bana itaat edin!"
وَمَٓا اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۚ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعَالَم۪ينَۜ
"Ben, buna (Allah'ın âyetlerini size tebliğ etmeme) karşılık sizden hiçbir ücret istemiyorum. Benim ecrimi verecek olan ancak âlemlerin Rabbidir."
اَوْفُوا الْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِر۪ينَۚ
"Ölçüyü tam yapın, (alışverişte) eksiltenlerden olmayın!"
وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَق۪يمِۚ
"Doğru terazi ile tartın!"
وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ اَشْيَٓاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْاَرْضِ مُفْسِد۪ينَۚ
"İnsanların eşyalarını eksik vermeyin ve yeryüzünde bozgunculuk yaparak (Allah'a) asi olmayın!"
وَاتَّقُوا الَّذ۪ي خَلَقَكُمْ وَالْجِبِلَّةَ الْاَوَّل۪ينَۜ
"Sizi ve önceki nesilleri yaratan (Allah)a karşı takvâlı olun!"
قَالُٓوا اِنَّـمَٓا اَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّر۪ينَۙ
(Onlar) Dediler ki: "Sen ancak büyülenmişlerdensin!"
وَمَٓا اَنْتَ اِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا وَاِنْ نَظُنُّكَ لَمِنَ الْكَاذِب۪ينَۚ
"Sen de bizim gibi ancak bir beşersin. Biz senin gerçekten yalancılardan olduğunu zannediyoruz."
فَاَسْقِطْ عَلَيْنَا كِسَفاً مِنَ السَّمَٓاءِ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِق۪ينَۜ
"Eğer doğru söyleyenlerden isen haydi gökten üzerimize bir parça düşür!"
قَالَ رَبّ۪ٓي اَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ
(Bunun üzerine Şuayb) Dedi ki: "Rabbim yaptıklarınızı en iyi bilendir."
فَكَذَّبُوهُ فَاَخَذَهُمْ عَذَابُ يَوْمِ الظُّلَّةِۜ اِنَّهُ كَانَ عَذَابَ يَوْمٍ عَظ۪يمٍ
Böylece onu yalanladılar. Derken gölge gününün azabı onları yakalayıverdi. Gerçekten o, muazzam bir günün azabı idi!
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةًۜ وَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُؤْمِن۪ينَ
Şüphesiz bunda (anlamak isteyenler için) bir âyet (Allah'ın kudretine bir delil ve ibret) vardır; ama onların çoğu iman etmediler.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَز۪يزُ الرَّح۪يمُ۟
Muhakkak ki senin Rabbin, işte O, Azîz'dir, Rahîm'dir (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).
وَاِنَّهُ لَتَنْز۪يلُ رَبِّ الْعَالَم۪ينَۜ
Muhakkak ki bu (Kur'ân) âlemlerin Rabbinin indirmesidir.
نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْاَم۪ينُۙ
(193-195) (Resulüm!) Onu Rûhu'l-Emîn (Cebrail) uyarıcılardan olman için apaçık Arapça bir lisan ile senin kalbine indirmiştir.
عَلٰى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِر۪ينَۙ
Bu âyetin meali 193. âyetle birlikte verilmiştir.
بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُب۪ينٍۜ
Bu âyetin meali 193. âyetle birlikte verilmiştir.
وَاِنَّهُ لَف۪ي زُبُرِ الْاَوَّل۪ينَ
Ve muhakkak ki o, öncekilerin kitaplarında da vardır.
اَوَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ اٰيَةً اَنْ يَعْلَمَهُ عُلَمٰٓؤُ۬ا بَن۪ٓي ٔاِسْرَٓاي۪لَۜ
İsrâîloğulları bilginlerinin onu bilmesi, onlar için bir delil değil midir?
وَلَوْ نَزَّلْنَاهُ عَلٰى بَعْضِ الْاَعْجَم۪ينَۙ
(198-199) Eğer Biz onu (Arapça bilmeyen) yabancı birine indirseydik de bunu onlara o okusaydı, yine de ona iman etmezlerdi.
فَقَرَاَهُ عَلَيْهِمْ مَا كَانُوا بِه۪ مُؤْمِن۪ينَۜ
Bu âyetin meali 198. âyetle birlikte verilmiştir.
كَذٰلِكَ سَلَكْنَاهُ ف۪ي قُلُوبِ الْمُجْرِم۪ينَۜ
İşte Biz o (küfr)ü mücrimlerin kalplerine böylece soktuk.
لَا يُؤْمِنُونَ بِه۪ حَتّٰى يَرَوُا الْعَذَابَ الْاَل۪يمَۙ
Onlar elem verici (iç yakan) azabı görünceye kadar ona iman etmezler.
فَيَاْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَۙ
İşte, bu (azap) onlara kendileri farkında olmadan, ansızın gelecektir.
فَيَقُولُوا هَلْ نَحْنُ مُنْظَرُونَۜ
O zaman onlar derler ki: "Bize (iman etmemiz için) mühlet verilir mi acaba?"
اَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُونَ
Şimdi onlar (alay ederek) Bizim azabımızın çarçabuk gelmesini mi istiyorlar?
اَفَرَاَيْتَ اِنْ مَتَّعْنَاهُمْ سِن۪ينَۙ
Gördün mü! Eğer Biz onları yıllarca (dünya nimetlerinden) faydalandırsak,
ثُمَّ جَٓاءَهُمْ مَا كَانُوا يُوعَدُونَۙ
Sonra onlara vaad edilen (azap) başlarına gelse,
مَٓا اَغْنٰى عَنْهُمْ مَا كَانُوا يُمَتَّعُونَۜ
Faydalandırıldıkları şeyler (o gün) kendilerine yarar sağlamaz.
وَمَٓا اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ اِلَّا لَهَا مُنْذِرُونَۗۛق
(208-209) Biz hiçbir memleketi (kulluğu) hatırlatmak üzere (gönderdiğimiz) uyarıcı (resul)leri olmadan helâk etmedik ve Biz asla zulmedici değiliz.
ذِكْرٰى۠ۛقف وَمَا كُنَّا ظَالِم۪ينَ
Bu âyetin meali 208. âyetle birlikte verilmiştir.
وَمَا تَنَزَّلَتْ بِهِ الشَّيَاط۪ينُ
Hem onu (Kur'ân'ı) şeytanlar indirmedi.
وَمَا يَنْبَغ۪ي لَهُمْ وَمَا يَسْتَط۪يعُونَۜ
Zaten bu onların harcı değildir, buna güçleri de yetmez.
اِنَّهُمْ عَنِ السَّمْعِ لَمَعْزُولُونَۜ
Çünkü onlar (vahyi) işitmekten uzaklaştırılmışlardır.
فَلَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهاً اٰخَرَ فَتَكُونَ مِنَ الْمُعَذَّب۪ينَۚ
Şu hâlde sakın Allah ile beraber başka bir ilâha (kulluk edip) yalvarma sonra azaba uğrayanlardan olursun!
وَاَنْذِرْ عَش۪يرَتَكَ الْاَقْرَب۪ينَۙ
(Resulüm! Önce) En yakın akrabanı uyar!
وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ اتَّـبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَۚ
Mü'minlerden sana tabi olanlara (rahmet) kanatlarını ger!
فَاِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ اِنّ۪ي بَر۪ٓيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَۚ
Şayet sana asi olurlarsa de ki: "Muhakkak ki ben sizin yaptıklarınızdan uzağım."
وَتَوَكَّلْ عَلَى الْعَز۪يزِ الرَّح۪يمِۙ
Ve sen Azîz, Rahîm (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli eden Allah)a tevekkül et!
اَلَّذ۪ي يَرٰيكَ ح۪ينَ تَقُومُۙ
O ki (vahyi yaymak için) ayağa kalktığın zaman seni görür.
وَتَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِد۪ينَ
(Allah'ın rızasını kazanmak için) Secde edenler arasında dolaştığında da (görür).
اِنَّهُ هُوَ السَّم۪يعُ الْعَل۪يمُ
Muhakkak ki O, Semî''dir, Alîm'dir (her şeyi, herkesi işiten ve bilendir).
هَلْ اُنَبِّئُكُمْ عَلٰى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّيَاط۪ينُۜ
şeytanların ise kime ineceğini size haber vereyim mi?
تَنَزَّلُ عَلٰى كُلِّ اَفَّاكٍ اَث۪يمٍۙ
Onlar, her bir iftiracı günahkâr üstüne inerler.
يُلْقُونَ السَّمْعَ وَاَكْثَرُهُمْ كَاذِبُونَۜ
Onlar (ise şeytanların söylediklerine) kulak verirler ve onların çoğu yalancıdırlar.
وَالشُّعَرَٓاءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُ۫نَۜ
(İman etmeyen) Şairlere ise azgınlar tabi olurlar.
اَلَمْ تَرَ اَنَّهُمْ ف۪ي كُلِّ وَادٍ يَه۪يمُونَۙ
Görmez misin ki onlar her vadide şaşkın şaşkın dolaşırlar.
وَاَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَۙ
Ve yapmayacakları şeyleri söylerler.
اِلَّا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَذَكَرُوا اللّٰهَ كَث۪يراً وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُواۜ وَسَيَعْلَمُ الَّذ۪ينَ ظَلَمُٓوا اَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ
Ancak iman edip sâlih ameller işleyenler, Allah'ı çokça zikredenler ve zulme uğradıktan sonra (Allah tarafından) yardım görenler başka. Zulmedenler hangi dönüşe (hangi âkıbete) döndürüleceklerini yakında bilecekler.
Mekke döneminde Vâkıa sûresinden sonra nâzil olmuştur. Son dört âyetin Medine’de indiğini ileri sürenler de vardır. Bunun sebebi muhtemelen, bu âyetlerde gerçeğe boyun eğmeyen kimselerin iş birliği içinde bulunduğu şairlerle dürüst davranan iman sahibi şairlerden söz edilmiş olmasıdır (Kurtubî, XIII, 60, 102-103). Fakat Mekke devrinde de şiir yoluyla İslâm’a dil uzatanlar mevcuttu. Ayrıca bu dört âyetin önceki üç âyetle hem mâna hem gramer açısından bağlantılı olduğu görülmektedir. Sûrede, son peygambere gelen vahyin İsrâiloğulları âlimlerince tanınıp bilindiğini ifade eden 197. âyetin Medine’de nâzil olduğu yolundaki telakki de isabetli görünmemektedir (Muhammed Esed, II, 740). Sûre adını 224. âyetten almış, İbn Kesîr’in kaydettiğine göre Sûretü’l-câmia diye de adlandırılmış (Tefsîrü’l-Ķurǿâni’l-Ǿažîm, V, 175) ve Tavâsîn olarak anılan sûrelerden birini teşkil etmiştir. 227 âyet olup fâsılası dört âyette tekrarlanan “İsrâîl” kelimesindeki “ل” dışında “م، ن” harfleridir. Mekke döneminin ortalarında nâzil olduğu tahmin edilen Şuarâ sûresinin içeriğini bir girişten sonra iki bölüm halinde incelemek mümkündür. Girişte sûrenin muhtevasının gerçeği bütün açıklığıyla ortaya koyan ilâhî kitabın âyetlerinden oluştuğu beyan edildikten sonra muhataplarının çoğunun, tebliğ ettiği âyetlere inanmaması yüzünden Hz. Peygamber’e üzüntüden neredeyse kendini tüketeceği hatırlatılmakta ve müşriklerin yeni gelen âyetlerden de sürekli yüz çevirdikleri belirtilmektedir. Ancak onların asılsız kabul edip alayla karşıladıkları vahyin olumlu ve güçlü sonuçları yakında karşılarına çıkacaktır. Aslında yeryüzü ilâhî kudretin nice tecellilerini gözler önüne sermekte, fakat müşriklerin çoğu bundan ibret almamaktadır.
Sûrenin birinci bölümünde insanların dünya ve âhiret mutluluğunu sağlamayı amaçlayan ilâhî vahyin Hz. Nûh’tan itibaren yedi peygamber tarafından tebliğ edilişinin ibret verici sahnelerine temas edilmektedir. Kur’an’ın genelinde olduğu gibi geçmişten ibret alınması için zikredilen olaylar kronolojik sıralanmamış, muhataplarca daha çok bilinip ilgi gösterilen, coğrafyalarına yakın yerlerdeki olaylar öne alınmıştır. Burada önce Hz. Mûsâ ile kardeşi Hârûn’un Firavun’a karşı verdikleri mücadele oldukça geniş biçimde anlatılmakta (âyet: 10-68), ardından Hz. İbrâhim’in babasına ve kavmine yönelik daveti, tevhid inancı için yaptığı istidlâl, bu meyanda Cenâb-ı Hakk’ı merhametini etkileyici cümlelerle nitelemesi ve mânidar duası zikredilmekte, âhiret hayatından bir kesit verilmektedir (âyet: 69-104). Daha sonra Hz. Nûh, Hûd, Sâlih, Lût ve Şuayb’ın davet mücadelesine temas edilmekte, her peygamberin irşad şekli ve muhataplarından gelen tepkiler hakkında bilgi aktarılmakta, iman etmeyen kavimlerin helâk edildiği bildirilmektedir (âyet: 105-191).
İkinci bölüm sûrenin giriş kısmıyla uyumlu biçimde son peygamberin davetiyle başlamaktadır. Burada ona gelen mesajın ilâhî vahiyden ibaret bulunduğu ifade edilmekte, buna önceki vahiylere muhatap olan İsrâiloğulları âlimlerinin tanık olduğu belirtilmekte, fakat gerçeği inkârda direnenlerin yine de inanmayacakları kaydedilmektedir (âyet: 192-212). Ardından Hz. Peygamber’e, zamanı yaklaşan zaferin mânevî hazırlıklarından olmak üzere yakın akrabasını yeniden uyarması, müminlere merhamet kanatlarını germesi, gerçeğe karşı direnenlere asla katılmayacağını bildirmesi, azîz ve rahîm olan Allah’a tevekkül etmesi emredilmekte ve onun gece namazlarındaki dua ve niyazlarının kabul edildiği haber verilmektedir (âyet: 213-220). Sûrenin son yedi âyetinde kötülüğü temsil eden şeytanların iftiraya, yalana ve her türlü günaha düşkün kimseler, ayrıca azgınlarla bir arada bulunup her renge giren gayri samimi şairlerle iş birliği içinde bulunduğu belirtilmekte, iyi davranışların eşlik ettiği bir imana sahip olan şairler bunlardan istisna edilmektedir.
Şuarâ sûresinde Hz. Peygamber’in, bir hadiste de belirtildiği üzere (Buhârî, “Riķāķ”, 36; Müslim, “Feżâǿil”, 17-18) ebeveyn şefkatiyle insanları ateşten kurtarma çabalarının sonuç vermemesi yüzünden üzüntüye kapılması dile getirilmekte, kendisini teselli etmek için geçmiş peygamberlerden örnekler verilmekte, hakka davet faaliyetlerinde kula düşen görevin kendi mânevî hayatını en üst düzeye çıkarıp sabır, tevekkül, merhamet ve nezaketle gayretlerini sürdürmekten ibaret olduğu bildirilmektedir. Sûrede Hz. Nûh’tan itibaren kavimlerini hak dine davet eden peygamberlerin davet konuşmasına başlarken, “Allah’tan korkup O’na karşı saygılı olmak istemez misiniz? Ben size gönderilmiş güvenilir bir elçiyim ... bu davet için sizden hiçbir bedel istemiyorum ...” şeklindeki ifadelerinin irşad çalışmaları için yol gösterici nitelikte olduğu görülmektedir. Sûrede Hz. Peygamber’e hitap eden, “Senin rabbin asla yenilgiye uğramayan üstünlük ve engin merhamet sahibidir” meâlindeki âyet sekiz defa tekrarlanmaktadır. Hz. Peygamber Şuarâ sûresinin de yer aldığı, 100’den fazla âyet içeren (miûn) sûreleri övmüş, bu sûrelerin Zebûr yerine kendisine verildiğini ifade etmiştir (İbrâhim Ali es-Seyyid Ali Îsâ, s. 224-225). Übey b. Kâ‘b’dan rivayet edilen, “Şuarâ sûresini okuyan kimsenin Hz. Nûh, Hûd, Şuayb, Sâlih ve İbrâhim’i tasdik veya tekzip edenlerle Îsâ’yı tekzip eden ve Hz. Muhammed’i tasdik edenler sayısınca sevap verilecektir” anlamındaki hadisin (Zemahşerî, IV, 346) mevzû olduğu kaydedilmiştir (Muhammed et-Trablusî, II, 718). Selâhaddin Yûsuf Şelebî, er-Riyâżü’z-zehrâǿ fî tefsîri sûreti’ş-ŞuǾarâǿ adıyla bir eser kaleme almış (Kahire 1999), İrfan Şâhid sûrenin şairlerden bahseden son dört âyeti hakkında bir makale yazmıştır (JAL, XIV [1983], s. 1-21). Müellif bu makalesinde Câhiliye devriyle İslâm’ın ilk döneminde şiir hareketleri ve Resûl-i Ekrem’in şairleri gibi konulara temas etmiştir. BİBLİYOGRAFYA:
Taberî, CâmiǾu’l-beyân (nşr. Sıdkī Cemîl el-Attâr), Beyrut 1415/1995, XIX, 74; Zemahşerî, el-Keşşâf (Beyrut), IV, 346; Kurtubî, el-CâmiǾ li-aĥkâmi’l-Ķurǿân, Beyrut 1408/1988, XIII, 60, 102-103; İbn Kesîr, Tefsîrü’l-Ķurǿâni’l-Ǿažîm, Beyrut 1385/1966, V, 175; Muhammed et-Trablusî, el-Keşfü’l-ilâhî Ǿan şedîdi’ż-żaǾf ve’l-mevżûǾ ve’l-vâhî (nşr. M. Mahmûd Ahmed Bekkâr), Mekke 1408/1987, II, 718; Şevkânî, Fetĥu’l-ķadîr, Kahire 1350, IV, 89-90; Elmalılı, Hak Dini, V, 3617; Muhammed Esed, Kur’an Mesajı (trc. Ahmet Ertürk - Cahit Koytak), İstanbul 1420/1999, II, 740; İbrâhim Ali es-Seyyid Ali Îsâ, Feżâǿilü süveri’l-Ķurǿâni’l-Kerîm, Kahire 1421/2001, s. 224-225.
Bekir Topaloğlu