Tekâsur Sûresi 2. Ayet Meali

Kabirleri ziyaret edip ibret alıncaya dek. Ölünceye dek. Bu ikinci anlamın şümulü vardır.  

[801] Tekâsür sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 321.[802] Gereksiz yere övünmenin sonuçları hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 323-328.  

Bu âyetler şu şekilde de tercüme edilebilir: “Çoklukla övünmek sizi öyle oyaladı ki, nihayet (ölüleri bile saymak için) kabirlere gittiniz.”  

(*) Aşağıda da belirtildiği gibi kabirleri ziyaret etmekten kasıt, ölmektir. عن ابن زيد بن أسلم عن أبيه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "ألهاكم التكاثر ــــ عن الطاعة ــــ حتى زرتم المقابر ــــ حتى يأتيكم الموت" وقال الحسن البصري: { أَلْهَـٰكُمُ ٱلتَّكَّاثُرُ} في الأموال والأولاد.( تفسير القرآن العظيم) {حَتَّىٰ زُرْتُمُ ٱلْمَقَابِرَ}، حتى متم ودفنتم في المقابر (.( معالم التنزيل – تفسير البغوي)  

[6] Veya bu hal kabirlere defnolununcaya kadar devam etti.  

2 Bu ayetin anlamı, bazı meâl ve tefsirlerde gözüken, “mezarları ziyaret ederek oradakileri sayacak kadar övünmek” şeklinde değildir. Çünkü Araplarda ölen bir kişiye deyim olarak “Huve zâre kabrehu” (Kendi kabrini ziyaret etti/kendi kabrini ziyarete gitti) denir. Şu halde bu ayet; mal, mülk, evlat vb şeylerin çokluğuyla insanoğlu o derece övünüyor ki, kabre girene kadar bu övüncünü devam ettiriyor demek istiyor.  

Bu ayetlerin iniş sebebi olarak şöyle rivayetler nakledilmektedir: Bu ayetlerde kastedilen örnekler Sehm ve Abd-i Menâf oğullarıdır. Onlar birbirlerine nüfus açısından kalabalık olma konusunda övünürlermiş. Abd-i Menâf oğulları diğerlerine göre daha kalabalıkmış. Sehm oğulları ise onlara şöyle dermiş: “Bütün dirilerinizi, ölülerinizi bizimkilerle karşılaştırarak sayalım” Sayım işlemi yapılınca, Sehm oğulları daha kalabalık çıkmış, ayetler de işte bu olay üzerine inmiştir (Râzî, [Mefâtîhu’l-Ğayb], XXXII, 76).  

1 Tekâsür: Çokluk gururu, iddiâsı, yarışı, gösterişi, çokluk sevdası veya çoklukla övünmek demektir.2 (التَّكَاثُرُ) kelimesi ma’rife (belirli) olduğu için, bilinen bir övünmeye de işaret olabilir ki; o da sebeb-i nüzuldeki olaylardır. Abd-i Menaf oğulları ile Sehm oğulları: “hangimiz daha çoğuz?” diye birbirlerine karşı övünmüşlerdi. Abd-i Menaf oğulları sayı olarak daha çok geldi. Bunun üzerine Sehm oğulları: “bizi, cahiliye devrindeki zulümler yok etti. Haydin hem sağ olanlarımızı, hem ölmüş bulunanlarımızı sayışalım!” dediler. Bunda da Sehm oğulları çok geldi. Bazı rivayette de kabirlere kadar gittiler. Bu sûre bunun üzerine indi. İbnü Ebî Hâtim’in Ebu Büreyde’den bir nakline göre de: Ensar kabilelerinden Hâris oğulları ve Hars oğulları karşılıklı övünmüşler ve çokluklarıyla böbürlenmişler. Bir taraf: “Bizde filan ve filan gibiler var” demiş. Diğerleri de buna benzer şeyler söylemiş. Böyle dirileriyle övünüştükten sonra, “haydin kabirlere gidelim” demişler. Varmışlar, bir taraf kabirlere işaret ederek: “sizde filan filan gibiler var mı?” demiş. Diğerleri de o şekilde karşılık vermişlerdi. Bu sûre bunun üzerine nazil oldu. Bu iki rivayete göre bu surenin nüzul sebebi, “ölülerle bile övünecek derecede adet ile çokluk gururudur.” (Elmalılı)3 Bu âyet, “aranızdaki çokluk yarışı, sizlere kabre gireceğinizi bile unutturdu” veya “aranızdaki çokluk yarışı, sizi (öyle) oyaladı ki, kabirlerdeki (ölülerinizle) bile övünmeye başladınız” şeklinde de tercüme edilebilir.  

1 Tekâsür terimi, “çoğaltma için ihtirasla çırpınma”, yani taşınır veya taşınmaz, gerçek veya hayalî kazançları arttırma ihtirası anlamına gelir. Yukarıdaki bağlamda bu terim, insanın, daha çok konfor, daha fazla maddî servet, insanlar veya tabiat üzerinde daha güçlü otorite ve kesintisiz bir teknolojik ilerleme için çırpınma saplantısını ifade eder. Bu çabaların, başka her şeyi dışlayan bir şekilde aşırı bir tutku ile sürdürülmesi, insanı her türlü ruhî kavrayıştan ve dolayısıyla tamamiyle manevî/ahlakî değerler üstüne kurulmuş herhangi bir sınırlama ve kısıtlamayı kabullenmekten alıkoyar -ve sonuçta yalnız bireyler değil, bütün bir toplum iç tutarlılığını ve dengesini ve böylece her türlü mutluluk şansını yavaş yavaş yitirir.  

[5871] Mekâbir, makberanın çoğulu olduğu için böyle çevrilmelidir. [5872] İki mânaya birden gelebilir: İlki “ölüp kabirlerinize girinceye dek”, ikincisi “mezarlarınızı saymaya varıncaya dek”. Metnin iç bağlamı birincisini, nüzul sebebi rivayetleri ikincisini destekler.  

Kur’ân’ın kötülediği, mutlak çoklukla gururlanma değildir. Belki ilimde, taatte, güzel ahlâkta çokla gururlanma mümkündür ve hayırların aslı odur. Onun için et-Tekâsür’deki eliflam istiğrak değil, ahd-i sabık içindir ki o da geçici dünya zevkleriyle çok öğünmedir.  

6258 That is, until the time comes when you must lie down in the graves and leave the pomp and circumstance of an empty life. The true Reality will then appear before you. Why not try to strive for a little understanding of that Reality in this very life?