[825] Allah’a sığınılacak şeyler hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 453-471.  

Bak 7:116-117.  

1- Çok sinsi, gizlenen, sinsi düşman. 2- Fısıltılı bir sesle düşünce aşılayarak yönlendirmek.  

[3] Medine'de nâzil olmuştur. (6) âyettir.[4] Felâk Sûresinde bedene verecek zarardan, Nâs Sûresinde ruha verecek zarardan Tanrı'ya sığınmak vardır. Selâmet-i ruhun, selâmet-i bedenden mukaddem ve ehem olmasına mebni birincide Tanrı'nın bir vasfı, ikinci, de üç vasfı zikrolunmuştur.  

[el-Vesvâs] ve [el-hannâs] kelimeleri şeytanın sürekli bu halde oluşunu ortaya koyan mübalağa yani abartı kalıbındadır.  

1 Vesvese: Fiskos gibi gizli ses anlamına gelir. Buna göre vesvese: nefsin veya şeytanın insanın gönlüne düşürdüğü hayırsız düşünce ve duygular vesvâs: çok vesveseci, vesvese kaynağı demektir. Hannâs: sinerek fırsat bulunca dönen yani, sinsi (اَلْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ) şeytanlık yapan yani “şeytan” demektir.  

[5949] Veya geçişli olarak: “sindirip geri bıraktıran vesvesecinin şerrinden” Hannâs, hunûstan geçişsiz olarak hem “kendisinden Allah’a sığınıldığında sinip geri çekilen”, hem de “sindiği yerde fırsat kollayıp ilk fırsatta insanı ayartmak için pusuda bekleyen” anlamlarını içerir. Vesvesenin sonucu şartlanma ve önyargı, bu ikisinin sebebi ise vesvesedir. İsm-i masdar olarak vesvâs, vesvese kaynağı olabilecek görünen görünmeyen, bilinen bilinmeyen, hayal veya gerçek, bilinçaltı veya bilinç üstü, duyular veya güdüler, vehim veya endişe (4:119-121) olmak üzere her tür vesvese kaynağıdır. Nasıl ki vesvâs’ın ayartmasından kurtulmanın yolu Allah’a sığınmak ise, vesvâs’ın oyuncağı olmanın sebebi de Allah’tan uzaklaşmaktır. Allah’a sığınmayanlar mutlaka sığınacak başka bir kapı bulurlar. Allah’tan başkasına sığınmak, sığınılan o kapıya tasavvurda rablik, meliklik ve ilahlık vasfını yakıştırmayla sonuçlanır. Bu Allah’tan rol çalmaktır. Neticede o kapı, sığınan kimse için bir vesvâs-i hannâs’a dönüşür. Bu vesvas-i hannâs’ın bir dış gerçekliğinin olup olmaması fark etmez. İcat edilmiş sahte bir görüntü olsa da, kendisi onun uydusu, o ise kendisinin öteki kişiliği olur (Bkz: 43:36-37). Şeytan ve nefsin bazı vesveseleri bir şey yaptırmamak için değil, insana yapması gerekeni unutturmak içindir (6:68; 18:63; 12:42). Bu fiskoslar içgüdülerin, egonun, bilinçaltının yüreğin kulağına fısıldadığı süslü yalanlar ve ayartıcı cazibedir. Tüm günah, isyan, küfür ve şirkin kaynağı da budur. Vesvâs-i hannâs’ın yalanına aldanmak… işte asıl günah budur ve bu mazeret değildir. Ondan sonra insandan sadır olan her kötülük, insanın kendi elleriyle yaptığı kötülük olarak kaydedilecektir (3:165; 42:30; 4:79). İşbu noktada Allah’a sığınmak, kişinin ferman dinletemediği gönlünü Allah’a ısmarlamak, bir yerde O’na sigortalatmaktır. Ve bu mânada isti’âze yapmak (sadece okumak değil) fiilî bir duadır. el-Vesvâsi’l-hannas, Âdemoğlu’nun atasını aldatan şeytan başta olmak üzere, onu doğru yoldan saptıran herkestir (Krş: 7:20-21). “Allah Rasûlü dedi ki: ‘Cin ve insan şeytanlarından Allah’a sığınırım!’ Ebu Zer sordu: ‘İnsan şeytanı da olur mu?’ Allah Rasûlü cevap verdi: ‘Evet, o cin şeytanından daha şerlidir.’ (Ahmed b. Hanbel).  

6309 Evil insinuates itself in all sorts of insidious ways from within so as to sap man's will, which was given to man by Allah. This power of evil may be Satan or his host of evil ones, or evil men or the evil inclinations within man's own will: for there are "evil ones among men and Jinns, inspiring each other with flowery discourses by way of deception" (6:112). They secredy whisper evil and then withdraw, to make their net the more subtle and alluring (see also n. 941).