Kadir Sûresi 3. Ayet Meali

O geceki ibadet, içinde Kadir Gecesi bulunmamak şartıyla bin ay yapılan ibadetten daha yücedir, daha hayırlıdır.  

Ayette geçen “bin” rakamı çokluktan kinayedir. Ayla beraber kullanıldığında daha çok, daha derin, daha bereketli anlamı ifade eder. Dolaysıyla “bin aydan daha hayırlı” cümlesinde miktardan değil, derinlikten, değerden, bereketten bahsedilmektedir. Ayrıca o gecenin değeri inmeye başlayan vahye işaret etmektedir. Yani değerli olan gece değil, gecede inmeye başlayan ilahi kelamdır. Demek ki Kadir gecesi bir günah temizleme gecesi değildir. İnsanlar bu gecede günahlarını nasıl temizleyeceklerini değil, Kur’an’la hayatlarını nasıl inşa edeceklerini düşünmelidir.  

1- Kadir gecesini önemli yapan, gecenin bizatihi kendisi değil, Kur'an'ın o gecede indirilmiş olmasıdır. Yani geceyi önemli yapan şey, Kur'an'ın ilk kez indirilmeye başlandığı gece olmasıdır. Bu gecenin, bin aydan daha hayırlı olduğunu söylemekle vurgulanan şey, Kur'an'ın ne denli önemli bir olay olduğuna dikkat çekmektir. Bin yıl sayısı, Kur'an'ın saygınlığının derecesini, önemini vurgulamak için ifade edilen sayıdır. Bu süre bildiren bir sayı değil, değer bildiren bir sayıdır. Bu gecenin günahları sıfırlayan bir gece olduğuna dair ileri sürülen rivayetlerin tamamı uydurmadır, Kur'an'ın mesajına her açıdan aykırıdır ve İsrâîliyyât kaynaklıdır. Bu, parmağın gösterdiği şeye bakmak yerine, parmağa odaklanmak körlüğünden başka bir şey değildir.  

(2)“Ramazân-ı Şerîfte sevâb-ı a‘mâl (amellerin sevâbı) bire bindir. Kur’ân-ı Hakîm’in nass-ı hadîs(hadîsin hükmü) ile her bir harfinin on sevâbı var, on hasene (sevab) sayılır, on meyve-i Cennet getirir. Ramazân-ı Şerîfte her bir harfin, on değil bin, (...) Leyle-i Kadir’de otuz bin hasene sayılır. Evet her bir harfi otuz bin bâkī (ölümsüz) meyveler veren Kur’ân-ı Hakîm öyle bir nûrânî şecere-i Tûbâ (Tûbâ ağacı) hükmüne geçiyor ki milyonlarla o bâkī meyveleri Ramazân-ı Şerîfte mü’minlere kazandırır. İşte gel bu kudsî ebedî kârlı ticârete bak seyret ve düşün ki bu hurûfâtın (harflerin) kıymetini takdîr etmeyenler ne derece hadsiz bir hasârette (zararda) olduğunu anla. (...) Evet, bir tek Ramazan, seksen sene bir ömür semerâtını (meyvelerini)kazandırabilir.” (Mektûbât, 29. Mektûb, 251-252)  

(*) Buradaki ‘’bin ay’’ ifadesinin kullanımı çokluktan kinaye değil, seksen üç küsür bir zaman olması daha muhtemeldir. O da, iyi şartlarda yaşayan bir toplumun ortalama yaşam süresine denk gelmektedir. Peki, neden vahiy ile buluşulan o karanlık gece bir ömürden hayırlıdır? Zira ortalama bir ömürde huzur ve selamet için edinilen tecrübe ve bilgiyi, bu tecrübenin oluşturduğu melekeleri, hayatın amaç ve ruhunu, vahiy muhatabına çok hızlı ve kısa bir sürede kazandırarak, belagati yüksek bir üslupla, onu karanlıktan aydınlığa çıkaracağını vaad etmektedir. (Kurandan Hayata) Yine bin aydan maksat şöyle de olabilir! ‘’İnsanlığın hidayet ve kurtuluş rehberi olan ilahi mesajların inmesiyle değer kazanan o gece, insanlığı aydınlatan, onun hidayet ve kurtuluş rehberi olan ilahi mesajlarının/vahyin içinde inmemiş olan bin aydan insanlık için daha hayırlı olduğu’’şeklinde anlaşılabilir. Çünkü o geceye bu kadar değer veren insanlığı ilgilendiren ilahi mesajlardır. Bu nedenle vahiyle değer kazanan bu gece insanlık için vahiysiz kalan bin aydan daha hayırlı olur. (الله اعلم)  

3 Kur’an nassında bu gecenin bin aydan daha hayırlı bir gece olduğu belirtilir. Bu da o gecenin bir ömre bedel diyebileceğimiz bir gece olmasındandır. Bin ay yıllara bölünürse 1000÷12 = 83 yapar. Bu da insan için iyi bir ömürdür. Türkçemizde bir şeyin önemini belirtmek için “ömre bedel” diye bir deyimimiz vardır.  

1 Bu bin ay, seksen üç sene dört ay yapar ki bu da uzunca bir insan ömrüdür. Kadir gecesi Kur’an’ın indirildiği gece olduğuna göre, bu gecede dünyaya Kur’an’ın indirildiği gibi, gönlüne Kur’anı yerleştiren Müslüman da ömrünü kurtarmış olur veya ibâdetle geçirmiş gibi olur. Bu gecenin ayinlerin yapıldığı tören gecesi değil, Kur’an gecesi olması gerekir.  

2 Zımnen, “içinde benzer bir gece bulunmayan” (Râzî).  

[5829] Veya elfin mastar anlamı olan telif ve şehrin mastar anlamı olan işhar mânasıyla: “İç içiçe geçmiş bir dolu aydınlıktan”. Bin rakamı çokluktan kinaye olmakla birlikte şehre izafe edildiğinde daha derin, daha farklı bir mânaya delâlet etse gerektir. Sadece kinaye olsaydı daha çok olan min elfi senetin (bin yıldan) veya min elfi ‘asrin (bin asırdan), hatta min elfi dehrin (tüm zamanların bin katından) buyurulurdu. Bu da buradaki kinayenin “çokluğa” değil, “insanın ömrüne” delâlet ettiğini gösterir. [5830] Yani: O ömre bedel bir gecedir. Zımnen: Ey muhatap! Kur’an indiği geceye otuz bin kat değer yüklemiştir! O gecenin değeri kendinden değil vahiydendir. Zira o gece ay yılına ait bir gecedir. Ay yılı ise sabit değil dönen bir zamandır. Demek ki o mübarek gece bereketini bizzat zamandan değil, o zamanda inmeye başlayandan almıştır. Şu halde aynı Kur’an senin hayatına inerse, ömrüne nasıl bereket katacağını var sen hesap et! Düşünsene aynı vahiy, ilk muhatabını “Âlemlere rahmet”, indiği şehri “kentlerin anası”, indiği toplumu “insanlık anası” (ümmet) kılmıştır! Sözün özü: İçine vahyin indiği bir gece bir ömre bedeldir. Kur’an bunun tersinin de geçerli olduğunu söyler: İçinde vahyin olmadığı bir ömür bir gece kadar bereketsizdir (Krş: 17:52; 20:102-104; 23:112-113; 30:55). İmam Bakır’a göre Enfâl 41’deki “Eğer siz, Allah’a ve hakkın bâtıldan ayrıldığı o gün, yani iki ordunun karşı karşıya geldiği gün kulumuza indirdiklerimize inanıyorsanız” ibaresi Kur’an’ın inmeye başlamasıyla Bedir savaşının yılın aynı gününe denk geldiğine delâlet eder. Bu yoruma göre Kadir gecesi savaşın gerçekleştiği 17 Ramazan’dır (Nkl: İbn Âşûr, Duhân 3’ün tefsirinde). İmam Bakır’ın bu yorumunda zannımızca Hz. Ali’nin Ramazan’ın 17’sinde şehid edilişinin de payı vardır ve bizce bu oldukça duygusal ve kırılgan bir yaklaşımdır. Aynı şey, Ramazan’ın 17’sinde gerçekleşen Bedir zaferiyle Kadir gecesi arasında bağlantı kuran yorumlar için de söylenebilir. Kur’an’la sabittir ki Kadir gecesi Ramazan ayındadır: “(O sayılı günler) Ramazan ayıdır ki, insanlığa rehber olan, bu rehberliğin apaçık belgelerini taşıyan ve hakkı bâtıldan ayıran Kur’an işte bu ayda indirilmiştir” (2:185).  

6218 "A thousand" must be taken in an indefinite sense, as denoting a very long period of time. Cf. notes 3632 and 3634 to 32:4-5, and n. 5678 to 70:4. This does not refer to our ideas of time, but to "timeless Time". One moment of enlightenment under Allah's Light is better than thousands of months or years of animal life, and such a moment converts the night of darkness into a period of spiritual glory.