Fecr Sûresi 22. Ayet Meali

* “Fakat bu hatırlamanın (pişmanlığın) ona ne faydası olacak?”; Buradaki istifhamdan nefî irâde edilmiştir. Yani bu hatırlamanın (pişmanlığın) ona faydası olmayacaktır manasındadır.  

(*) Melek, tekil olarak gelmesine rağmen çoğul anlaşılmalıdır. Peki neden tekil bir kullanım yapılmıştır? Farklı görevlerdeki meleklerin/ güçlerin eşitlenip saf düzeni alması. Bu ifadeler ile, kurulan mahkemede hüküm ve tek söz sahibinin Allah olduğunu anlatan bir teşbih yapılmıştır. Zira Allah’ın bir mekândan başka bir mekâna gelmesi, her an her yerde hazır ve nazır olan Rabb tasavvuruna aykırıdır. Bu nedenle Allah’ın gelmesi, yargılama emrinin başlatılması, hükmünün ve kararının gelmesi demektir.  

1 Allahu Teâlâ’nın böyle gelmesi, “bir yerden başka bir yere geçmek” manasına değildir. Onun için bu gelişin birkaç yönlü izahı yapılmıştır. 1. Bu gelmenin manası, bir yerden bir yere geçme gelişi değil, Allah’ın yaratılmışlara görünmesidir. 2. Mana, mahzuf olan muzafın takdiri suretiyle “Rabbinin emri, hükmü, kazası veya otoritesi geldiği vakit” demektir. 3. Allahu Teâlâ’nın kudret ve saltanatını gösteren delillerin ortaya çıkıp görünmesini temsildir. Allah’ın şanı ve durumu, bir hükümdarın bizzat hazır olarak idaresini yürüttüğü haliyle temsil olunmuştur. Zira onun bizzat hazır olmasıyla ortaya çıkan heybet, sadece vezirlerinin, vekillerinin, bütün askerlerinin ve özel adamlarının hazır olmasıyla görünen heybet ve saltanattan yüksek olur. (Elmalılı)2 Bu parantezdeki ifâde için Bk. (Naziat: 35)  

12 Lafzen, “Rabbin geldiği [zaman]”, ki klasik müfessirlerin hemen hemen hepsi bunu (kelimenin soyut anlamıyla) Allah’ın aşkın haşmetinin görünmesi ve O’nun hükmünün bir tezahürü olarak görür.