Fecr Sûresi 10. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 7/71-79, 103-141; 11/61-68, 96-99; 26/141-158; 41/15; 43/46-56; 53/50; 69/6-10.  

Âyette sözü edilen “kazıklar” ile, Firavun’un ordusundaki çadırların kazıkları kastedilmiş olabilir. Bu takdirde, kinaye yoluyla Firavun’un askerlerinin çokluğu ifade edilmiş olur. Bu kazıkların, insanlara işkence için kullanılan kazıklar olduğu da söylenmiştir.  

 Bazı müfessirlere göre Firavun, yere dört kazık çaktırır, işkence edeceği kimseleri ellerinden ve ayaklarından bu kazıklara bağlatır, o şekilde işkence edermiş. Onun için kendisine «zü’l-evtâd=kazıklar sahibi» denilmiştir.  

(*) Bu beş âyette Allah; kapitalizmin temsilcisi olarak Âd’ı, sanatın temsilcisi olarak zalim ve azgın bir toplum olan Semûd’u ve despotizmin temsilcisi olarak da Firavun’u ve bunların, Allah’ın gücü karşısında nasıl yok edildiğini temsili olarak örnek vermektedir. (M. Türk Meali 10. Ayet Açıklaması) Bazı müfessirlere göre Firavun, yere dört kazık çaktırır, işkence edeceği kimseleri ellerinden ve ayaklarından bu kazıklara bağlatır, o şekilde işkence edermiş. Onun için kendisine «zü’l-evtâd=kazıklar sahibi» denilmiştir. (Diy. Vakfı Meal Açıklaması) Ama “Kazık” anlamına gelen evtâd, aynen Nebe’ 7’de dağlar için kullanılır. Buradaki kullanımının da insan eliyle yapılan bir dağı andıran piramitlerle ilgili olsa gerektir. (M. İslamoğlu Meali 10. Ayet Açıklaması) وفرعون ذو الأوتاد فيه ستة أقوال . أحدها: أنه كان يعذب الناس بأربعة أوتاد يشدهم فيها، ثم يرفع صخرة فتلقى على الإنسان فتشدخه، قاله ابن مسعود، وابن عباس، وكذلك قال الحسن،و سعيد بن جبير ومجاهد: كان يعذب الناس بأوتاد يوتدها في أيديهم وأرجلهم (زاد المسير ) وأولى هذه الأقوال عندي بالصواب قول من قال : عني بذلك : الأوتاد التي توتد ، من خشب كانت أو حديد ؛ ، ووصف بذلك ؛ لأنه إما أن يكون كان يعذب الناس بها ، كما قال أبو رافع وسعيد بن جبير (تفسير الطبري) فيه وجوه... وثانيها : أنه كان يعذب الناس ويشدهم بها إلى أن يموتوا (التفسير الكبير ) والأوتاد جمع وتد، وهى تلك الأهرامات العظيمة التي أقامها فراعين مصر، فكانت أشبه بالجبال، التي هى أوتاد ((التفسير القرآني للقرآن)  

6 Krş. A’râf, 7/103; Sad, 38/12. Kazık tabiri, yere sağlam olarak oturtulmuş anlamındadır. Nitekim Nebe Sûresi’nin 7’nci ayetinde bu kelime dağlar için kullanılmıştır. Piramitler de bir dağı andırdığı için onlara da kazık tabir edilmiştir. Sütunları büyük saraylar anlamı da vardır.  

(Firavun için “zü’l-Evtad” (kazıklar sahibi) denmiştir. Bu tabirin birkaç anlamı olabilir. Firavun’un askerleri kazıklara benzetilmiş ve dolayısıyla asker sahibi anlamına, kazıklar sahibi denmiş olabilir. Çünkü Firavun’un saltanatı askerlerine dayanmaktaydı. Bir de, Firavun’un askerleri nerede kamp kursa orada her taraf kazıklarla dolu gözükmekteydi. Çünkü kurdukları çadırlar kazıklara dayanıyordu. “Kazıklar Sahibi” tabirinden maksat, Firavun’un, kazıklar dikerek insanlara azab etmesi de olabilir. Ayrıca Mısır piramitlerine kazık denmiş olması da mümkündür. Çünkü piramitler Firavunlar’ın azametinin alametiydi. Nitekim onlar asırlardır yeryüzünde kazık gibi durmaktadırlar.)  

1 “Kazıklar sahibi” ifâdesi; a- Askerinin ve çadır kazıklarının çokluğu, b- İnsanları kazığa çakarak işkence ettiği, c- Güçlü kuvvetli olması d- Dağ gibi piramitlere sahip olmasından kinâye olabilir. Bk. (Sâd: 12) 2 Firavun için Bk. (Âlu İmran: 11) Bu beş âyette Allah; kapitalizmin temsilcisi olarak Âd’ı, sanatın temsilcisi olarak Semûd’u ve despotizmin temsilcisi olarak da Firavun’u ve bunların, Allah’ın gücü karşısında nasıl yok edildiğini temsili olarak örnek vermektedir.  

7 Bu tanımlamanın bir açıklaması için bkz. sure 38, not 17.  

[5717] “Kazık” anlamına gelen evtâd, aynen Nebe’ 7’de dağlar için kullanılır. Buradaki kullanımının da insan eliyle yapılan bir dağı andıran piramitlerle ilgili olsa gerektir.  

İrem’den maksat Âd halkıdır [53,50]. Bu azapla helâk olanlar Âd-ı ûlâ: ilk Âd olup, bu azaptan kurtulup geriye kalanlara Âd-ı Uhrâ: “sonki Âd” denir. Hz. Nuh’un oğlu Sam’ın İrem adlı oğluna mensup olduklarından bu ad verilmiştir.Zi’l-evtad: Mecazen Firavun’un büyük ordular sahibi olduğuna veya kazıklar dikerek insanlara işkence uygulatmasına veya Mısır piramitlerine işaret olabilir.  

Kur'ân-ı Kerîm'de yere oturmuş yüksek dağlara da "evtâd" dendiğinden burada dağlar gibi yüksek, temelleri kazık gibi yere çakılmış pramitleri yaptıran Fir'avn, "Evtâd sâhibi" olarak tanımlanmıştır. Yani dağlar gibi pramitleri yaptıran kişi demektir.  

[5] Fir'avn iddi'â-yı ulûhiyet iylemekde oldığından kendine tapmayanları kazıklarla yere mıhlardı. Bundan dolayı kazıklar sâhibi diye şöhret peydâ itmişdi.  

6117 For "Lord of Stakes", see 38:12, n. 4160. For Pharaoh's arrogance and his fall, see 20:43, 78-79. The three examples given, 'Ad, Thamud, and Pharaoh, show that neither nations nor individuals, however mighty, prosperous, or firmly established they may be, can live if they transgress the Law of Allah. The Law of Allah, which is also the law of the higher nature which He has bestowed on us, made them in the first place great and glorious: when they fell from it and "heaped mischief on mischief, they were swept away.