A'râf Sûresi 24. Ayet Meali

Bkz. 2/36, 20/123Buradaki “düşmanlık” Bütün insanlığı temsilen Âdem’le küfrü temsilen şeytan arasındadır. Bundan anlıyoruz ki; iman küfür mücadelesi Adem’le başlamıştır ve kıyamete kadar devam edecektir. Ayrıca “Birbirinize düşman olarak inin” ifadesini bir azarlama ve cezalandırma olgusu olarak düşünmemek lazım. Aksine, doğal güdü ve sezgileriyle yaşayan diğer bütün yaratıklardan farklı, özgür ve ahlakî bir iradeyle donanmış olan insanın gelişip olgunlaşma sürecinde ruhunun Allah’a bağlı olması hasebiyle meleklerin secdesini hak edecek ve cennetteki nimetlere layık olacak bir evreyi tamamlaması için yeryüzü mektebinde belli bir süre eğitim görmesinin gerekli olduğunu düşünmek gerekir. “(Buradan) göç edin” cümlesini, âdem ve Havva’nın saygısızlıklarına karşı bir ceza olarak görüp; “Âdem’le Havva günah işleyerek kovulmasaydı, insanoğlu sürekli cennette kalacaktı” şeklinde muhakeme etmek de son derece yanlıştır. Zira insan kendini kanıtlamak ve ebedi nimetlere mazhar olmak için zaten bu gezegenin misafiri olmak durumundaydı. Allah Bakara suresinin 2/37-38. ayetlerinde, Âdem’le Havva’nın tevbelerini kabul ettiğini ve onları bağışladığını zaten bildirmiştir.Ayrıca Kur’an da geçen şeytan âdem kıssalarını imtihanın gerekliliğini anlatan bir teşbih, benzetme, metafor olarak da anlayabiliriz.  

(2)Âyette geçen اِهْبِطُوا [İnin!] emri Âdem (as) ve Havvâ (ra) ile İblis’e ve onu ağzının içinde Cennete sokan yılana bakmaktadır. (Kurtubî, c. 1/1, 319)  

(*) Ayette geçen (اهْبِطُواْ) ‘’ihbitu’’ kelimesinin kökü olan (هبوط)’’ hubut’’yüksek bir yerden, yani dağdan, tepeden aşağı tarafa inmek veya bir yerden bir yere intikal etmek ve ayrılmak gibi anlamlara gelir. Yani gökten veya uzaydan inmek değildir. Bilakis, dünyanın bir yerinden başka bir yere geçmek ve intikal etmektir. Tıpkı Bakara- 61. ayette geçen (اهْبِطُواْ مِصْراً فَإِنَّ لَكُم مَّا سَأَلْتُمْ ’’ihbitu mısran’’ Mısra gidin, oraya geçin, intikal edin’’ gibi. Ayrıca “(oradan) ayrılın” cümlesini, Âdem ve eşinin saygısızlıklarına karşı bir ceza olarak görüp; “Âdem’le eşi günah işleyerek kovulmasaydı, insanoğlu sürekli cennette kalacaktı” şeklinde muhakeme etmek de son derece yanlıştır. Çünkü o cennet/bahçe zaten ahiretteki ebedi cennet olmayıp, dünya üzerinede Âdem ve eşine tahsis edilen geçici bir cennet/ bir bahçe idi. Eğer onlar günah işlememiş olsaydılar, ölünceye kadar o cennetten istifade edebilirlerdi. Bir de insan kendini kanıtlamak ve ebedi nimetlere mazhar olmak için zaten bu gezegen üzerinde yaratıldığı gibi, onun üzerinde yaşamak durumundaydı. Bu cennet hakkında detaylı bilgi için 2/35. ayetin dipnotuna bkz: وقال ابو مسلم معني اهبطوا اذهبواوهو خطاب لادم وحوي وابليس – محاسن التأويل» انما الهبوط هو من الأرض إلى الأرض كمثل هبوط بني إسرئيل من الأرض إلى الأرض  

8 “İniniz” emri, “ihbitû” fiiliyle ifade edilmiştir. Bu ise, yüksek bir yerden veya mevkiden inmek veya gözden düşmek anlamındadır. Aynı zamanda içinde bulunduğunuz bahçeden (cennetten) çıkın demektir. Bkz. Bakara, 2/36-38 dipnot.  

Bu cümle Bakara 2:36. ayetle birlikte okunmalıdır. Burada Hz. Âdem ve eşinin İblis’e yönelik düşmanlıkları belirtilmektedir. Cennetten inişle ilgili bkz. A’râf 7:13, dipnot 3.  

1 Buradaki düşmanlık; inananları temsilen Âdem ve eşi ile kâfirleri temsilen şeytanın düşmanlığıdır. Böylece îman küfür mücadelesi o andan itibaren başlamıştır. “Haydi, inin” ifâdesi, Hz. Âdem ve Havva’nın isyanlarına karşılık bir cezâ olarak anlaşılmamalıdır. Çünkü Allah, Hz. Âdem ile Havva’nın tevbelerini kabul etmiş ve günâhlarını bağışladığını açıkça bildirmiştir. Bk. (Bakara:37-38)  

16 Zımnen, “bu katıksız mutluluk ve safiyet konumundan”. Bu temsîlî Düşüş (yahut cennetten çıkarılış) kıssasının 2:35-36’daki versiyonunda da görüldüğü gibi, olayın bu safhasında ikil muhatap, anlamlı bir biçimde çoğul muhataba dönüşüyor; böylece hem bu surenin 10. ayeti ve 11. ayetinin başlangıcıyla yeniden bağlantı sağlanmış oluyor, hem de Âdem ile Havvâ kıssasının, gerçekte, insanoğlunun kozmik kaderi ya da durumunun temsîlî bir anlatımı olduğu açıklık kazanmış oluyor. O ilk safiyet, masumiyet döneminde insan, kötülüğün varlığından ve dolayısıyla eylem ve davranışları için var olan sayısız imkan arasında her an bir seçim yapma gerekliliğinden haberdar değildi: diğer bir ifade ile, başka bütün hayvanlar gibi sadece içgüdülerinin gösterdiği yolda yaşayıp gidiyordu. Yine de bu safiyet, madem ki bir erdem değil de yalnızca bir varoluş şartı durumundaydı, o halde, insan hayatına statik bir nitelik veren ve böylece insanı ahlakî ve zihnî gelişimden alıkoyan bir nitelikti. İnsanda Allah’ın buyruğuna karşı direngen bir itaatsizlik eylemi olarak simgelenen bilinç gelişimi ya da bilinç/duyarlık sıçraması, bu statik durumu bir anda değiştirdi; bu uyandırılmış bilinçtir ki, onu, sadece içgüdüleriyle yaşayan bir varlık olmaktan kurtarıp bizim şu bildiğimiz, tüylenmiş, gelişimini tamamlamış insan özüne -eğriyi doğruyu ayırd edebilme ve dolayısıyla hayatta tutacağı yolu seçebilme yeteneğine sahip sahici insana- dönüştürdü. Bu itibarla, en derin anlamıyla Düşüş temsîli hiçbir zaman bir gerileme, yozlaşma olgusunu değil, tersine, insanın gelişip olgunlaşma sürecinde yepyeni bir evreyi, ahlakî bilince uyanma evresini tasvir etmektedir. “Ağaca yaklaşma”yı yasaklamakla Allah, insanoğlunu eğri davranma imkanından haberdar etmekle kalmadı, dolayısıyla, kendi irade ve ihtiyarıyla doğru davranma imkanını da bahşetmiş oldu ona. Ve böylece insan, kendisini doğal güdü ve sezgileriyle yaşayan diğer bütün yaratıklardan ayıran özgür ve ahlakî bir iradeyle donanmış oldu. Şeytan’ın ya da İblis’in insanın ezelî ayartıcısı olması hakkında bkz. 2:34’de 26. not ve 15:41’de 31. not.  

[1170] Hubût (ihbitû) ile inzal arasında fark vardır. İnzal, “ikram olarak iniş”, hubût ise özellikle insan için “düşüş ve alçalış” vurgusunu taşır (Râğıb). Kur’an’da demirin, evcil hayvanların, yağmurun, adâleti temsil eden mizanın ve daha bir çok şeyin “indirildiğinin” (inzâl) ifade edilmesi, öncelikle “ikram edildiğinin” ifade edilmesi anlamına gelir.  

[*] Bakara 2/36 ayetini esas alarak çevrilmiştir.